Vì sao tuyến đường vào Hang Co Phương làm xong nền từ năm 2018 vẫn dang dở?

VHO - Tuyến đường khoảng 800m từ Quốc lộ 15 vào di tích Hang Co Phương (xã Phú Lệ, Thanh Hóa), đã hoàn thành nền đường từ năm 2018 nhưng đến nay vẫn chưa thi công mặt đường. Tỉnh đang yêu cầu rà soát toàn diện để làm rõ trách nhiệm và phương án xử lý.

Liên quan đến việc rà soát đầu tư, hoàn trả tuyến đường từ Quốc lộ 15 vào Khu di tích lịch sử cách mạng Hang Co Phương, trao đổi với phóng viên Văn Hóa, ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng, Sở Xây dựng Thanh Hóa, cho biết đoạn tuyến dài khoảng 800m thuộc công trình hoàn trả của Dự án Thủy điện Hồi Xuân, do Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng điện Hồi Xuân VNECO làm chủ đầu tư.

Báo cáo của UBND xã Phú Lệ cho thấy, đoạn tuyến này đã hoàn thành phần nền từ năm 2018. Tuy nhiên, mặt đường cùng một số hạng mục khác vẫn chưa được thi công, ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân cũng như việc tiếp cận Khu di tích lịch sử cách mạng Hang Co Phương.

Dự án thủy điện dở dang, tuyến đường chưa thể hoàn trả

Ông Nguyễn Mạnh Tuấn cho biết, việc hoàn trả đoạn đường gắn với tiến độ thực hiện và khả năng bố trí nguồn vốn của Dự án Thủy điện Hồi Xuân.

Tại Công văn số 3349/SCT-OLNL ngày 11.8.2026, Sở Công Thương cho biết Dự án Thủy điện Hồi Xuân hiện vẫn dang dở, phải tạm dừng thi công từ cuối năm 2017 do chủ đầu tư chưa bố trí được nguồn vốn.

Do dự án chưa thể tiếp tục triển khai, chủ đầu tư chưa bố trí được nguồn lực để tiếp tục thi công hoàn trả đoạn đường từ Quốc lộ 15 đi di tích quốc gia Hang Co Phương theo cam kết.

Hiện Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng điện Hồi Xuân VNECO đang đàm phán với các đối tác để kêu gọi đầu tư, chuyển nhượng dự án, nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn.

Ngày 18.3.2026, Bộ Tài chính đã chủ trì làm việc với các đơn vị liên quan về phương án chuyển nhượng Dự án Thủy điện Hồi Xuân. Ngày 21.3.2026, UBND tỉnh Thanh Hóa có Văn bản số 4864/UBND-CNXDKH gửi Bộ Tài chính tham gia ý kiến về phương án chuyển nhượng dự án.

Theo Sở Công Thương, sau khi phương án giải quyết Dự án Thủy điện Hồi Xuân được Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính thống nhất, sở sẽ báo cáo UBND tỉnh ưu tiên giải quyết các vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Đối với tuyến đường vào Hang Co Phương, Sở Công Thương đề nghị UBND xã Phú Lệ phối hợp làm việc với Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng điện Hồi Xuân VNECO để rà soát, xác định cụ thể tình hình thực hiện, khối lượng còn lại và đôn đốc chủ đầu tư có phương án tiếp tục triển khai công trình hoàn trả tuyến đường theo cam kết.

Trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc hoặc nội dung vượt thẩm quyền, Sở Công Thương được đề nghị chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo theo quy định.

Sở Xây dựng cũng đề nghị UBND xã Phú Lệ phối hợp triển khai các nội dung trên; nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, kịp thời báo cáo Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan để được hướng dẫn, xử lý theo thẩm quyền.

Rà soát tuyến đường gắn với bảo tồn di tích

Trước đó, ngày 14.8.2026, ông Đầu Thanh Tùng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, ký văn bản giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương, Sở Tài chính, Sở VHTTDL, UBND xã Phú Lệ, Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng điện Hồi Xuân VNECO cùng các đơn vị liên quan rà soát việc đầu tư, hoàn trả tuyến đường khoảng 800m từ Quốc lộ 15 vào di tích Hang Co Phương.

Nội dung rà soát tập trung làm rõ hồ sơ pháp lý, nguồn gốc, phạm vi, trách nhiệm thực hiện của các bên; khối lượng đã thực hiện, giá trị đã nghiệm thu, thanh toán, phần khối lượng còn lại và những nội dung có liên quan trong kết luận của Thanh tra Chính phủ.

Trên cơ sở đó, các đơn vị phải đề xuất phương án xử lý theo quy định. Trường hợp đề xuất sử dụng ngân sách tỉnh, phải làm rõ căn cứ pháp lý, trách nhiệm của các bên, nguồn vốn, mức vốn và thẩm quyền quyết định trước khi báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh xem xét.

Hang Co Phương, còn gọi là Co Phường, nằm trong lòng dãy Pố Há, thuộc xã Phú Lệ. Hang rộng khoảng 20m², được hình thành từ những khối đá lớn xếp chồng lên nhau.

Theo cách gọi của đồng bào Thái, Co Phường có nghĩa là “hang cây khế”, xuất phát từ cây khế cổ thụ từng mọc phía trước hang.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, khu vực Hang Co Phương giữ vị trí quan trọng trên tuyến đường vận chuyển quân lương phục vụ các chiến dịch Thượng Lào và Điện Biên Phủ. Quân Pháp nhiều lần tìm cách đánh phá nhằm cắt đứt tuyến giao thông này.

Khoảng 15 giờ ngày 2.4.1953, máy bay Pháp ném bom xuống khu vực bản Sại. Tại dốc Phú Lệ, tiểu đội dân công thuộc xã Thiệu Nguyên, nay thuộc xã Thiệu Hóa, đang trú ẩn trong Hang Co Phương cũng bị bom đánh sập, 11 người đã hy sinh.

Sau chiến tranh, nhiều phương án đưa hài cốt các liệt sĩ về quê nhà được tính đến. Tuy nhiên, do những khối đá lớn bị bom đánh sập, việc tìm kiếm, di dời hài cốt gặp rất nhiều khó khăn.

Sau nhiều thập kỷ, phương án giữ nguyên hiện trạng hang để các liệt sĩ tiếp tục yên nghỉ tại nơi đã hy sinh được thống nhất với sự đồng thuận của thân nhân.

Năm 1999, Hang Co Phương được đầu tư xây dựng nhà bia tưởng niệm cùng một số công trình phụ trợ. Ngày 20.7.2012, di tích được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là Di tích lịch sử cách mạng. Năm 2019, Hang Co Phương được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia.

Cũng tại văn bản ngày 14.8, UBND tỉnh Thanh Hóa giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, UBND xã Phú Lệ, UBND xã Thiệu Hóa, thân nhân các liệt sĩ, các nhà khoa học, chuyên gia và đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu, xây dựng phương án tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại di tích.

Các đơn vị được yêu cầu rà soát, xác minh thông tin, hồ sơ về các liệt sĩ; khảo sát, đánh giá điều kiện thực tế tại di tích để xác định phương pháp, trình tự, cơ quan thực hiện và tiến độ. Việc báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh phải hoàn thành trước ngày 15.9.2026.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh yêu cầu rà soát quy hoạch di tích; đánh giá nhu cầu bảo quản, tu bổ, phục hồi, chống xuống cấp và phát huy giá trị. Việc sưu tầm, bảo quản, số hóa tư liệu, hình ảnh, hiện vật liên quan đến Hang Co Phương cũng được đặt ra.