Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến

HUY AN

VHO - Trong không gian lung linh của Phố đi bộ và Thành cổ Sơn Tây, những người trẻ tâm huyết đã khéo léo kết hợp nghệ thuật tạo hình với câu chuyện lịch sử, biến các mô hình đèn Trung thu thành “sứ giả” kết nối, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống xứ Đoài.

Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 1
Mô hình đèn Trung thu con voi dài khoảng 5m, cao hơn 3m của Tổ dân phố Cam Lâm

Không gian Phố đi bộ, Quảng trường và khu vực xung quanh Thành cổ Sơn Tây rực rỡ sắc màu Trung thu với màn diễu hành các mô hình đèn Trung thu đến từ các tổ dân phố trên địa bàn phường Sơn Tây và xã Quảng Oai (Hà Nội).

Đây là một trong những hoạt động được mong chờ tại Lễ hội “Trung thu Thành cổ - Sơn Tây xứ Đoài” năm 2026, diễn ra từ ngày 29.8 đến 26.9.

Những mô hình đèn được giới thiệu, trình diễn không chỉ làm phong phú các hoạt động của hội thi mà còn tăng cường giao lưu, kết nối các địa phương trong việc gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống. 

Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 2
Bà con Tổ dân phố Cam Lâm trang trí cho mô hình
Hoạt động diễu hành còn là dịp để người dân và du khách chiêm ngưỡng các tác phẩm được đầu tư công phu, hòa mình vào không gian văn hóa đặc trưng.
Đằng sau sắc màu rực rỡ và hệ thống ánh sáng lung linh của các mô hình diễu hành là sự sáng tạo miệt mài cùng công sức đóng góp của những người làm ra sản phẩm.
Để hoàn thiện một mô hình, nhóm thực hiện cần từ 3 đến 4 người phối hợp qua nhiều công đoạn như hàn khung thép, tạo dáng, lắp điện, dán vật liệu và trang trí hoa văn. 
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 3
Từ những câu chuyện lịch sử, văn hóa của quê hương, người làm mô hình đã đưa hình tượng con voi vào tác phẩm để gợi nhắc dấu ấn vùng đất hai vua và những truyền thuyết gắn với làng cổ Đường Lâm
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 4
Mô hình chú voi vừa thể hiện được tinh thần dũng mãnh, vừa có nét tạo hình dễ thương, gần gũi và thân thiện với thiếu nhi
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 5
Trung bình mất khoảng 10 ngày thi công liên tục và toàn bộ thời gian chuẩn bị mất hơn một tháng.
Từ các thanh khung thép ban đầu, người làm phải tính toán tỉ lệ, độ chắc chắn, phủ các lớp vật liệu màu và điểm xuyết họa tiết để kể lại câu chuyện văn hóa phía sau tác phẩm.
Nổi bật trong số các tác phẩm năm nay là hình tượng mô hình đèn Trung thu con voi dài khoảng 5m, cao hơn 3m, trở thành một trong những sản phẩm có kích thước lớn nhất cuộc thi. 
Từ những câu chuyện lịch sử, văn hóa của quê hương, người làm mô hình đã đưa hình tượng con voi vào tác phẩm để gợi nhắc dấu ấn vùng đất hai vua và những truyền thuyết gắn với làng cổ Đường Lâm.
Mô hình khắc họa lại câu chuyện vua Ngô Quyền từng sử dụng voi trong các trận đánh chống giặc ngoại xâm và thường buộc voi dưới gốc cây duối sau khi trở về. 
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 6
Không chỉ có voi chiến, những mô hình ngựa chiến cũng được thổi hồn sinh động tại xưởng của anh Trí
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 7
Nhóm thực hiện đã đặc biệt nghiên cứu kỹ lưỡng để tạo ra một chú voi vừa thể hiện được tinh thần dũng mãnh vừa có nét tạo hình dễ thương, gần gũi và thân thiện với thiếu nhi.

Mô hình có tỉ lệ hài hòa, không quá lớn cũng không quá nhỏ, vừa thu hút trẻ em vừa giúp người lớn hiểu được câu chuyện văn hóa phía sau.

Ý nghĩa về lịch sử và chiều sâu văn hóa của mô hình đèn con voi gắn liền với ý tưởng cùng sự đóng góp trực tiếp của anh Lê Hữu Trí và anh Nguyễn Thành Long.

Anh Lê Hữu Trí, ở thôn Văn Minh, xã Quảng Oai, hiện là giáo viên Mỹ thuật Trường Tiểu học Tây Đằng, đồng thời đảm nhiệm vai trò thành viên Ban Tổ chức và cố vấn cuộc thi.

Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 8
Mô hình đèn Trung thu con ngựa đang được hoàn thiện tại xưởng
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 9
Anh Trí luôn truyền đạt tới các tổ trưởng tổ dân phố việc khai thác tối đa nét văn hóa đặc trưng của địa phương để đưa vào mô hình ánh sáng, và con voi chính là sản phẩm anh tâm đắc nhất.

Trong khi đó, anh Nguyễn Thành Long, một họa sĩ ở phường Sơn Tây, là người trực tiếp tham gia tạo hình, nghiên cứu tư liệu lịch sử và tính toán từng đường nét, họa tiết trang trí để tác phẩm trở nên sinh động.

Chia sẻ về các công đoạn sáng tạo, anh Nguyễn Thành Long cho biết: "Khi đã có ý tưởng và tạo hình trên giấy, việc thi công tương đối dễ.

Tuy nhiên, sau khi hoàn thiện ý tưởng về mặt tạo hình, phải tính toán làm thế nào để mô hình trở nên sinh động hơn. Từ đó, các họa tiết trang trí cũng phải được xây dựng thành một câu chuyện."

Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 10
Việc làm khung xương, lắp đường điện và dán bên ngoài mất khoảng 10 ngày
Thổi hồn lịch sử xứ Đoài vào mô hình đèn Trung thu voi chiến - ảnh 11

Dưới góc nhìn của một họa sĩ, anh Long cho hay, hiện nay hoạt động làm mô hình Trung thu cùng các ý tưởng sáng tạo đã phát triển hơn trước rất nhiều, chính các cuộc thi đã tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy sự sáng tạo.

Anh Nguyễn Thành Long bày tỏ mong muốn của một người trẻ khi mang lại những giá trị văn hóa kết hợp với công nghệ hiện đại.

Thông qua hình tượng chú voi chân thực và gần gũi, các em nhỏ sẽ biết thêm về những câu chuyện lịch sử của quê hương, từ đó thêm hứng thú với văn hóa, mỹ thuật cùng những giá trị truyền thống sâu sắc của vùng đất xứ Đoài.
Đồng quan điểm, anh Lê Hữu Trí chia sẻ các mô hình năm nay không chỉ dùng để diễu hành mà còn có phần thuyết trình nhằm diễn tả nét đẹp văn hóa riêng của từng địa phương.
Anh rất tự hào khi được đóng góp công sức vào lễ hội và bày tỏ mong muốn những mô hình Trung thu sẽ trở thành phương thức lan tỏa văn hóa rộng rãi hơn, kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống với công nghệ và tư duy sáng tạo hiện đại.

Đọc tiếp