Thêm dư địa cho tăng trưởng hai con số: Nghệ thuật bước vào chuỗi giá trị

VHO - Nghệ thuật biểu diễn đang mở rộng không gian phát triển khi kết nối với điện ảnh, nội dung số, du lịch văn hóa, công nghệ và các ngành dịch vụ. Từ một chương trình nghệ thuật, giá trị sáng tạo có thể tiếp tục được chuyển hóa thành doanh thu, việc làm, thương hiệu, sức hút điểm đến, qua đó mở thêm dư địa để văn hóa tham gia trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế.

Một tác phẩm, nhiều vòng đời

Một đêm diễn từng được xem là đích đến của nhiều dự án âm nhạc, nhưng trong công nghiệp sáng tạo, đó có thể chỉ là điểm khởi đầu cho những sản phẩm và nguồn thu tiếp theo.

Năm 2025, nghệ sĩ Soobin Hoàng Sơn thực hiện chuỗi concert cá nhân tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, thu hút hơn 40.000 khán giả qua ba đêm diễn. Đến tháng 9.2026, hành trình này tiếp tục được đưa lên màn ảnh với Soobin Live Concert Movie: All-Rounder. Bộ phim ghi lại các tiết mục sân khấu, quá trình tập luyện, áp lực sản xuất và những câu chuyện phía sau. Khởi chiếu từ ngày 10.9, phim bán được 35.000 vé trong tuần đầu, đạt doanh thu hơn 13,5 tỉ đồng sau hai tuần công chiếu (theo Box Office Việt Nam). Đây là một trong những phim concert của nghệ sĩ Việt có doanh thu cao nhất được ghi nhận đến nay.

Từ sân khấu đến rạp chiếu, một sản phẩm âm nhạc đã được kéo dài vòng đời và mở thêm nguồn thu. Cách làm này cho thấy tiềm năng của công nghiệp âm nhạc. Một chương trình được đầu tư bài bản còn có thể tiếp tục tạo giá trị trên nhiều nền tảng, đồng thời kéo theo nhu cầu về sản xuất, truyền thông, công nghệ, thời trang, quảng cáo và dịch vụ.

Những chương trình như Anh trai say hi, Anh trai vượt ngàn chông gai, Em xinh say hi hay The masked singer Vietnam… cho thấy sản phẩm giải trí có sức hút có thể hình thành cộng đồng khán giả riêng, lan tỏa trên nhiều nền tảng và tiếp tục được khai thác sau thời điểm phát sóng. Khi đó, nghệ thuật biểu diễn không còn là hoạt động đơn lẻ mà trở thành mắt xích trong một hệ sinh thái sáng tạo rộng hơn.

Giá trị ấy càng được mở rộng khi nghệ thuật kết nối với du lịch và di sản. Theo BTC Lễ hội Di sản và Âm nhạc quốc tế Huế (Huế Wonderverse Music Fest) năm 2026, lễ hội thu hút hơn 300.000 lượt người tham gia các hoạt động trong dịp Quốc khánh 2.9. Riêng đêm khai mạc Di sản thức giấc có hơn 70.000 khán giả; đêm nhạc Di sản hội nhập thu hút hơn 50.000 người trực tiếp.

Ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế, Trưởng BTC Festival Huế 2026 cho biết, lễ hội được định hướng phát triển thành sự kiện âm nhạc quốc tế thường niên trong giai đoạn 2026-2030, kết nối di sản văn hóa với âm nhạc đương đại, công nghệ trình diễn và công nghiệp sáng tạo. Khi đó, di sản không chỉ là phông nền cho sự kiện mà trở thành chất liệu để tạo ra sản phẩm mới, tăng sức hấp dẫn của điểm đến và đưa văn hóa Huế gần hơn với đời sống đương đại.

Ở Hà Nội, nghệ thuật cũng đang được đưa trực tiếp vào sản phẩm du lịch. Chương trình Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội do Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long ra mắt kết hợp âm nhạc, múa, trình diễn và ẩm thực để tái hiện nhịp sống Thủ đô bằng ngôn ngữ sân khấu.

Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 diễn ra trong tháng 9 cũng đưa các chương trình biểu diễn vào những không gian di sản như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Làng gốm Bát Tràng. Sự kết nối giữa nghệ thuật, di sản và nhu cầu trải nghiệm của du khách đang tạo thêm cơ hội để giá trị văn hóa đi vào thị trường theo những cách mới.

Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Những chuyển động trên diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Bên cạnh những động lực truyền thống, công nghiệp văn hóa, kinh tế giải trí và kinh tế di sản đang được nhìn nhận là những lĩnh vực còn nhiều dư địa để tạo sản phẩm, dịch vụ, việc làm và nguồn thu mới.

Theo ông Lê Minh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, văn hóa không còn chỉ giữ vai trò định hướng giá trị tinh thần mà đã trở thành nguồn lực trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển kinh tế và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Trong nền kinh tế tri thức và kinh tế số, tri thức, sáng tạo, bản quyền, dữ liệu và tài sản trí tuệ văn hóa ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc tạo lợi thế cạnh tranh.

Ông Lê Minh Tuấn nhận định, những quốc gia có hệ sinh thái công nghiệp văn hóa phát triển mạnh sẽ có khả năng lan tỏa giá trị, mở rộng ảnh hưởng văn hóa và tạo thêm không gian kinh tế thông qua sản phẩm sáng tạo, nội dung số và thương hiệu quốc gia.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nêu rõ: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP.

Để những mục tiêu này đi vào thực tế, bản quyền, công nghệ, đầu tư, thị trường và năng lực phân phối phải được kết nối thành một chuỗi. Một tác phẩm có giá trị nhưng thiếu cơ chế bảo hộ sẽ khó tạo nguồn thu bền vững; một chương trình có sức hút nhưng không phát triển được sản phẩm tiếp nối sẽ sớm kết thúc vòng đời khai thác; một di sản giàu tiềm năng nếu thiếu cách tiếp cận sáng tạo cũng khó hình thành những trải nghiệm mới đủ sức hấp dẫn công chúng.

Theo các chuyên gia, điều cần thiết là kết nối sáng tạo với bản quyền, công nghệ, vốn đầu tư, thị trường và hệ thống phân phối. Khi các mắt xích này vận hành thông suốt, một sản phẩm nghệ thuật có thể tiếp tục mở rộng vòng đời, tạo thêm hàng hóa, dịch vụ và nguồn thu mới.

Đây chính là phần dư địa mà kinh tế sáng tạo có thể đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng. Vấn đề không phải khai thác văn hóa bằng mọi giá, mà là tạo môi trường để các giá trị đặc thù được bảo vệ, đầu tư và phát triển lâu dài. Khi nguồn lực sáng tạo, giá trị di sản và nhu cầu hưởng thụ của công chúng được kết nối với thị trường, văn hóa có thể vừa làm giàu đời sống tinh thần, vừa tạo việc làm, doanh thu và thêm một động lực cho tăng trưởng bền vững.