Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành

TRẦN HUẤN

VHO - Dấu tích khảo cổ, tư liệu lịch sử, hiện vật kiến trúc và nghiên cứu về nghi lễ cung đình được đối chiếu trong suốt 15 năm, từng bước hình thành cơ sở khoa học cho việc phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 1
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 2
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan trưng bày mô hình không gian Điện Kính Thiên

Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long không đơn thuần là câu chuyện dựng lại một công trình kiến trúc đã mất, mà là một hành trình khoa học nhằm trả lại diện mạo và vị thế vốn có của một biểu tượng đặc biệt trong không gian di sản Hoàng thành Thăng Long.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 3
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới tham quan trưng bày mô hình không gian Điện Kính Thiên

Dự án là kết quả của quá trình nghiên cứu liên ngành kéo dài 15 năm, với sự tham gia của các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc, quy hoạch, bảo tồn di sản và di sản văn hóa phi vật thể.

Những tư liệu khảo cổ, dấu tích kiến trúc, thư tịch, bản đồ, hình ảnh, tư liệu mỹ thuật cùng các kết quả nghiên cứu về không gian nghi lễ cung đình được đối chiếu, phân tích nhằm từng bước nhận diện diện mạo, quy mô, cấu trúc và giá trị lịch sử của Điện Kính Thiên qua các thời kỳ.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 4
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 5
Mô hình không gian Điện Kính Thiên gây ấn tượng với khách quốc tế

Đặc biệt, quá trình nghiên cứu không chỉ giới hạn trong phạm vi tư liệu Việt Nam mà còn được đặt trong tương quan với các trường hợp di sản tương đồng ở khu vực.

Việc đối chiếu các mô hình kiến trúc cung điện, không gian nghi lễ và phương thức bảo tồn tại một số quốc gia châu Á giúp mở rộng cơ sở khoa học cho việc nhận diện những giá trị đặc hữu của Điện Kính Thiên, đồng thời hạn chế nguy cơ phục hồi theo cách áp đặt một hình mẫu kiến trúc đơn nhất.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 6
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 7
Những hiện vật được phát hiện tại Điện Kính Thiên mở thêm góc nhìn về dấu tích Hoàng thành Thăng Long xưa
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 8
Loại ngói rồng men vàng là loại ngói cao cấp nhất, nó được sử dụng để lợp trên mái tòa chính điện trong Cấm thành, tức Điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long

Một điểm đáng chú ý là quá trình chuẩn bị dự án có sự tham vấn chuyên sâu, liên tục của UNESCO và ICOMOS. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp cận bài toán phục hồi Điện Kính Thiên theo các nguyên tắc bảo tồn di sản quốc tế, trong đó đề cao tính xác thực, tính toàn vẹn, khả năng nhận diện rõ ràng giữa yếu tố gốc và phần phục hồi, cũng như yêu cầu bảo đảm giá trị nổi bật toàn cầu của Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 9
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 10
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 11
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 12
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 13

Điện Kính Thiên từng là trung tâm của không gian chính điện trong Hoàng thành Thăng Long, nơi diễn ra những nghi lễ trọng đại của triều đình. Bởi vậy, giá trị của công trình không chỉ nằm ở bản thân kiến trúc mà còn ở lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và ký ức nghi lễ được hình thành qua nhiều thế kỷ.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 14
Gạch hộp, in hình rồng chân có 5 móng, men xanh, thế kỉ 15
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 15
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 16
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 17
Hình tượng rồng không chỉ xuất hiện trên mái mà còn hiện diện trên thềm bậc, lan can và các bộ phận chịu lực, tạo thành một hệ thống biểu tượng xuyên suốt Điện Kính Thiên

Từ những lớp di tích nằm sâu trong lòng đất đến không gian kiến trúc phía trên mặt đất, từ tư liệu lịch sử đến những giá trị văn hóa phi vật thể, dự án hướng tới sự kết nối các mạch nguồn di sản thành một chỉnh thể.

Đây cũng là cách để Hoàng thành Thăng Long tiếp tục được phát huy như một không gian văn hóa sống, nơi quá khứ không chỉ được bảo tồn mà còn được diễn giải, nghiên cứu và trao truyền cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 18
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 19
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 20
Tượng đầu rồng bằng đất nung đặt trên gác mái, được trưng bày trong không gian giới thiệu tư liệu về Điện Kính Thiên
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 21
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 22
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 23
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 24
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 25
Bộ thành bậc phía Nam Điện Kính Thiên, một trong những dấu tích nguyên gốc đặc biệt quan trọng còn lại của chính điện thời Lê sơ
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 26
Mô hình Điện Kính Thiên nhìn từ góc nghiêng, thể hiện nền điện, hệ thống cột, bộ mái và thềm bậc
Phục hồi Điện Kính Thiên từ 15 năm nghiên cứu liên ngành - ảnh 27
Hình nhân tỷ lệ trên trục chính của mô hình giúp người xem hình dung tương quan giữa con người với quy mô Điện Kính Thiên

Sau 15 năm chuẩn bị với nền tảng nghiên cứu liên ngành và sự tham vấn quốc tế sâu rộng, việc phục hồi Điện Kính Thiên mở ra một chương mới trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị Hoàng thành Thăng Long, khẳng định cách tiếp cận thận trọng, khoa học và có trách nhiệm đối với một di sản mang tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Đọc tiếp