Kỳ vọng từ những thay đổi

VHO - Lễ hội truyền thống du lịch chùa Hương năm 2026 đang trở thành một điểm soi chiếu rõ nét cho tư duy quản trị di sản trước yêu cầu chuyển đổi số. Từ cách tổ chức, điều hành đến ứng dụng công nghệ, mùa lễ hội năm nay cho thấy nỗ lực đặt di sản vào một chu kỳ vận hành bài bản hơn, dài hơi hơn.

 Câu chuyện đặt ra không còn dừng ở việc tổ chức một mùa lễ hội an toàn, văn minh, mà là cách chùa Hương bước vào một chu kỳ phát triển mới với cách quản trị hiệu quả hơn, phát huy giá trị bền vững hơn và thích ứng sâu hơn với những đòi hỏi ngày càng cao của xã hội hiện đại.

Lấy du khách làm trung tâm

Là một trong những lễ hội truyền thống quy mô lớn, có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân cả nước, đồng thời là sản phẩm du lịch tâm linh đặc sắc của Thủ đô, chùa Hương mang trong mình cả giá trị di sản và sức ép quản lý. Chính vì vậy, mùa lễ hội năm 2026 được nhìn nhận như một bước chuyển có tính chiến lược, phản ánh rõ nét sự thay đổi trong tư duy tổ chức lễ hội gắn với phát triển du lịch văn hóa.

Theo BTC, lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18.2 đến hết ngày 11.5 với chủ đề xuyên suốt “An toàn - Thân thiện - Chất lượng”. Chia sẻ thông tin về việc tổ chức lễ hội năm nay, ông Trần Đức Hải, Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn cho biết: “Trên cơ sở các nghị quyết, chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội, Đảng ủy xã Hương Sơn, BTC Lễ hội du lịch Chùa Hương đã ban hành Kế hoạch tổ chức và quản lý lễ hội du lịch chùa Hương năm 2026 với chủ đề xuyên suốt như trên nhằm thể hiện quyết tâm đổi mới tư duy quản lý lễ hội theo hướng văn minh, chuyên nghiệp và bền vững trong cả năm”.

Lễ hội được tổ chức đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính trang nghiêm, an toàn, văn minh, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể danh thắng quốc gia đặc biệt Hương Sơn. Đồng thời, lễ hội được xác định là kênh quảng bá quan trọng nhằm giới thiệu chùa Hương và xã Hương Sơn như một điểm đến du lịch văn hóa, tâm linh tiêu biểu của Thủ đô.

Điểm đáng chú ý là trong cách tiếp cận năm nay, công tác tổ chức lễ hội được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với mục tiêu phát triển du lịch bốn mùa, giảm dần tính thời vụ vốn tồn tại nhiều năm. “Năm 2026 cũng là năm đầu tiên của nhiệm kỳ 2025-2030, chúng tôi chú trọng khai thác giá trị văn hóa di sản với phát triển kinh tế, xã hội địa phương, thúc đẩy công nghiệp văn hóa, với du lịch văn hóa là chủ đạo và phát triển du lịch bốn mùa, hóa giải tính mùa vụ, nâng cao chất lượng trải nghiệm du lịch cho du khách”, ông Hải cho biết.

Xa hơn, chất lượng tổ chức lễ hội năm 2026 được xác định là cơ sở quan trọng để tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật của quần thể danh thắng Hương Sơn, hướng tới mục tiêu trình Chính phủ công nhận chùa Hương là Khu du lịch Quốc gia trong năm 2026, tiến tới hoàn thiện hồ sơ đề cử UNESCO công nhận là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới vào năm 2030.

Chuyển dần sang quản lý thông minh

Điểm nhấn nổi bật nhất của mùa lễ hội năm nay chính là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành lễ hội. Đây được coi là bước chuyển căn bản từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lí thông minh, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm.

Ngay từ khâu chuẩn bị, địa phương đã phối hợp với các đơn vị viễn thông đầu tư hạ tầng mạng, lắp đặt hệ thống camera AI tại các điểm trọng yếu nhằm phục vụ công tác giám sát, điều hành, bảo đảm an ninh, an toàn và tính minh bạch. Các hoạt động hành chính, điều hành, báo cáo được thực hiện trên hệ thống quản lý văn bản điện tử; thông tin về lễ hội được truyền tải đa phương tiện trên các nền tảng báo chí, phát thanh - truyền hình và nền tảng số.

Đáng chú ý, việc quản lý vé tham quan, vé đò thuyền được triển khai đồng bộ bằng mã QR; vận hành đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của du khách; thu thập, phân tích dữ liệu lượng khách theo khung giờ để chủ động phương án điều tiết. Trong bối cảnh những năm cao điểm, lượng khách có ngày lên tới 45.000 - 50.000 lượt, các giải pháp công nghệ này sẽ giúp giảm tải cho bộ máy quản lý và góp phần nâng cao chất lượng trải nghiệm, hạn chế ùn tắc, quá tải.

Một bước đi phù hợp với xu thế là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác thuyết minh, hướng dẫn. Bên cạnh đội ngũ hướng dẫn viên, các hình thức hướng dẫn tự động, thuyết minh qua mã QR giúp du khách chủ động tiếp cận thông tin về di tích, giảm áp lực nhân lực trong mùa cao điểm, đồng thời chuẩn hóa nội dung giới thiệu. Việc triển khai các giải pháp này cũng cho thấy sự nhanh nhạy của địa phương trong việc cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và thành phố về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia vào thực tiễn quản lý lễ hội truyền thống.

Song song với chuyển đổi số, công tác chấn chỉnh hoạt động lễ hội tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ được triển khai nghiêm ngặt. Công tác quản lý dịch vụ, hàng quán, mặt bằng, vệ sinh môi trường được tăng cường; kiên quyết xử lý các hành vi chèo kéo, ép giá, gian lận thương mại, lấn chiếm không gian di tích.

Việc chỉnh trang cảnh quan, xây dựng bộ nhận diện chung trong không gian di tích mang chiều sâu văn hóa, tâm linh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới xây dựng hình ảnh lễ hội “sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn - thông minh”. Cách tiếp cận này cho thấy lễ hội không còn là câu chuyện mùa vụ, mà là bài toán quản trị không gian di sản lâu dài.

Điểm đáng ghi nhận trong kế hoạch năm 2026 là định hướng phát triển du lịch chùa Hương quanh năm. Từ tháng 5 đến tháng 12, địa phương tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh, du lịch trải nghiệm, sinh thái, gắn với bốn tuyến di tích quốc gia đặc biệt. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao được nghiên cứu tổ chức gắn với những thời điểm đặc trưng như Phật Đản, mùa hoa sen, hoa súng, tạo thêm tính hấp dẫn để du khách quay trở lại ngoài mùa lễ hội chính.