Kinh nghiệm từ cấp độ khu vực đến thực tiễn di sản thế giới

VHO - Chiều 29.9, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực, các phiên thảo luận đã diễn ra với chủ đề về tái thiết, phục hồi và tính liên tục của di sản, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm từ cấp độ khu vực đến thực tiễn di sản thế giới.

Tại phiên thảo luận, đại diện từ Nhật Bản ông Kazuhiko Nishi cho rằng công tác bảo tồn có thể mang đến tính ổn định nhưng sẽ bị ảnh hưởng bởi thay đổi trong xã hội. Quá trình bảo tồn cần phải tìm hiểu rõ hơn về tính xác thực, đặc biệt là xem xét hồ sơ của UNESCO, cũng như nghiên cứu tài liệu Văn kiện Nara về Tính xác thực.

Theo ông, điều đó liên quan đến việc tham chiếu nhiều nguồn thông tin đa dạng. Việc dựa trên những trường hợp cụ thể và có đầy đủ thông tin rất quan trọng.

Ông nhấn mạnh quá trình duy trì tính xác thực của các di tích cần phải thường xuyên trao đổi đánh giá về các biện pháp can thiệp khác nhau. Bảo tồn phải có tầm nhìn rõ ràng, dựa trên các nguồn thông tin đầy đủ và mang tính khoa học.

Tiếp đó, phải tiến hành đối thoại đa dạng với các bên liên quan. Xây dựng kế hoạch quản lý rõ ràng, vì đây là yếu tố quan trọng. Quá trình bảo tồn cũng cần truyền tải những thông điệp mang tính chất tích cực tới cộng đồng và công chúng.

Tại phiên thảo luận, đại diện đến từ Campuchia lấy dẫn chứng từ ngôi đền Preah Vihear được xây dựng vào thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 11. Trải qua thời gian dài, ngôi đền bị hư hại nghiêm trọng và thiệt hại đáng kể.

Đại diện này cho rằng những di sản bị ảnh hưởng tại các khu vực xung đột, cần nhanh chóng hồi phục đảm bảo an toàn cho các gia đình có thể quay trở lại sinh sống. Đồng thời cần xây dựng các công cụ pháp lý, đảm bảo di sản thế giới không bị xâm phạm. Bên cạnh đó là sự ủng hộ của quốc tế để đảm bảo cuộc sống cho người dân và công tác bảo tồn di sản.

Đại diện từ Cơ quan Di sản Văn hoá Trung Quốc cũng cho biết Trung Quốc đã có tìm hiểu liên quan đến tính xác thực. Năm 2000, nước này đã chính thức thông qua Nguyên tắc bảo tồn di sản Trung Quốc, thiết lập chuẩn mực cốt lõi là không thay đổi tình trạng hiện tại của di tích trong công tác bảo tồn.

Đại biểu từ Trung Quốc nhấn mạnh, tính xác thực nằm ở thiết kế và bối cảnh cũng như vai trò lịch sử, tôn trọng các khía cạnh đó thông qua bảo tồn sẽ đảm bảo tính xác thực.

Trong tham luận "Đông Rennell: Giá trị di sản, du lịch và những thách thức trong quản lý", bà Sophie Tali Lililego, đại diện từ Quần đảo Solomon cho biết Đông Rennell nằm trên Đảo Rennell thuộc Quần đảo Solomon.

Giá trị di sản của Đông Rennell là thiên nhiên và văn hoá, đề cao vai trò của câu chuyện lịch sử. Đông Rennell có nền du lịch văn hoá, cung cấp các chuyến du lịch tạo cơ hội cho du khách quan sát cuộc sống hàng ngày của người dân địa phương.

Đây là mô hình thực tế của du lịch có trách nhiệm, dựa vào sản phẩm địa phương khuyến khích mở rộng thêm các khu nghỉ dưỡng. Các quy tắc rõ ràng cho du khách khi ghé thăm luôn được đặt ra, đồng thời theo dõi số lượng khách du lịch để hạn chế tình trạng quá tải du lịch. Bên cạnh đó là thúc đẩy bảo tồn và đảm bảo sinh kế cho người dân. 

Bà cho rằng quản lý bền vững là tôn trọng di sản và bảo vệ đời sống dân sinh cho người dân, cũng như nhận thức được thách thức môi trường, sử dụng nguồn lực.

Khung phát triển du lịch Đông Rennell là lộ trình từng bước hướng tới sự phát triển có trách nhiệm, ưu tiên bảo tồn di sản và nâng cao phúc lợi cộng đồng để xây dựng khu vực này trở nên bền vững. Vượt lên trên khuôn khổ của một di sản thế giới, Đông Rennell là một cảnh quan sống động, đòi hỏi cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm.

Theo bà, Đông Rennell không chỉ được nhìn nhận như một Di sản thế giới, mà còn là một cảnh quan văn hóa sống, nơi các giá trị đa dạng sinh học, hồ Tegano, bản sắc văn hóa, sinh kế và quản trị cộng đồng gắn bó chặt chẽ với nhau.

Vì vậy, thách thức đặt ra không chỉ là thu hút khách du lịch, mà quan trọng hơn là phát triển du lịch và sinh kế theo hướng góp phần bảo vệ, duy trì những giá trị di sản làm nên ý nghĩa toàn cầu của Đông Rennell.