Khơi dậy sức sáng tạo của học sinh, sinh viên qua “Thanh âm Việt Nam”

VHO - Không giới hạn trong những khuôn mẫu âm nhạc truyền thống, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026” khuyến khích học sinh, sinh viên sáng tạo bằng nhiều hình thức, kể cả ứng dụng AI, để những thanh âm mang bản sắc Việt được tiếp nối và lan tỏa trong đời sống đương đại.

Chiều 30.10, Bộ VHTTDL tổ chức Lễ phát động chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 – Hành trình tuổi trẻ gìn giữ và lan tỏa Thanh âm Việt Nam tới các cơ sở giáo dục, đào tạo trực thuộc Bộ trên cả nước.

Chương trình hướng tới khơi dậy tình yêu âm nhạc, phát huy sức sáng tạo của học sinh, sinh viên, đồng thời góp phần số hóa, lưu giữ và lan tỏa những giá trị âm thanh đặc trưng của Việt Nam.

Lễ phát động diễn ra tại điểm cầu chính Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, với sự tham dự và chủ trì của Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng. Cùng dự có ông Nguyễn Anh Vũ, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường, Trưởng Ban Tổ chức chương trình; ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng Ban Tổ chức; các thành viên Ban Tổ chức và đại diện lãnh đạo các Cục, Vụ, đơn vị trực thuộc Bộ.

Sự kiện được kết nối trực tuyến tới 26 điểm cầu tại các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ VHTTDL và điểm cầu Đại học Thái Nguyên.

Ba cấu phần, mở rộng không gian sáng tạo

Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 được triển khai trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trước đó, ngày 2.10.2026, Bộ VHTTDL đã ban hành Quyết định số 2625/QĐ-BVHTTDL về Kế hoạch tổ chức chương trình.

Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình mong muốn khơi dậy năng lực sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, khuyến khích mỗi người ghi lại và chia sẻ những giai điệu, âm thanh bắt nguồn từ đời sống thường nhật, phản ánh sự đa dạng văn hóa giữa các vùng miền, dân tộc và thế hệ.

Từ những thanh âm gần gũi ấy, chương trình hướng tới hình thành nguồn tư liệu âm nhạc phong phú, góp phần lưu giữ ký ức, nhận diện bản sắc và làm giàu đời sống văn hóa Việt Nam.

Đáng chú ý, việc từng bước xây dựng Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam được xác định là một trong những định hướng quan trọng, nhằm tập hợp, lưu giữ và phát huy giá trị các nguồn tư liệu âm thanh, đồng thời mở ra nguồn chất liệu sáng tạo cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật và phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian tới.

Phát biểu tại lễ phát động, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường, Nguyễn Anh Vũ - Trưởng Ban Tổ chức chương trình nhấn mạnh ý nghĩa của việc phát huy vai trò, sức sáng tạo và nhiệt huyết của thế hệ trẻ trong gìn giữ, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc thông qua âm nhạc.

Theo ông Nguyễn Anh Vũ, âm nhạc trong khuôn khổ chương trình không chỉ là lĩnh vực sáng tạo của nghệ sĩ chuyên nghiệp mà còn là không gian để mỗi người tham gia bằng trải nghiệm, ký ức và khả năng sáng tạo của mình.

Qua đó, chương trình hướng tới phát hiện, giới thiệu những giai điệu, âm thanh, tác phẩm và câu chuyện âm nhạc xuất phát từ đời sống thực tế; quảng bá các giá trị âm nhạc Việt Nam đến đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chương trình năm 2026 gồm ba cấu phần được triển khai đồng bộ trên nền tảng số chính thức, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên và cộng đồng tham gia bằng nhiều hình thức khác nhau.

Trong đó, Đố vui Thanh âm Việt Nam là cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến, cung cấp kiến thức về giai điệu, ca khúc, nhạc cụ dân tộc, làn điệu dân ca, di sản âm nhạc và đời sống âm nhạc Việt Nam.

Với Cảm nhận Thanh âm Việt Nam, người tham gia gửi các video ngắn thể hiện cảm nhận, câu chuyện, ký ức hoặc góc nhìn về một giai điệu, bài hát, làn điệu hay đời sống âm nhạc Việt Nam.

Những chia sẻ này tạo không gian để mỗi người kể câu chuyện của mình thông qua trải nghiệm âm nhạc, qua đó phản ánh sự đa dạng trong cách cảm nhận và gìn giữ các giá trị văn hóa.

Đáng chú ý, Sáng tạo Thanh âm Việt Nam được xác định là cấu phần trọng tâm, mở rộng không gian thể hiện dành cho học sinh, sinh viên, đặc biệt là khối ngành văn hóa, nghệ thuật.

Các sản phẩm dự thi có thể là bản thu âm những thanh âm đời sống như tiếng rao phố cổ, tiếng sóng vỗ mạn thuyền, tiếng khung cửi dệt vải; tiết mục độc tấu nhạc cụ dân tộc, làm mới làn điệu dân ca, sáng tác ca khúc, hòa âm phối khí, Beat/Remix, kể chuyện bằng âm thanh hoặc kết hợp âm thanh với vũ đạo, hoạt họa, đồ họa số.

Để khuyến khích sự đa dạng trong sáng tạo, Ban Tổ chức mở hai bảng xếp hạng dành cho nhóm sản phẩm không sử dụng AI và nhóm có ứng dụng AI, cùng 7 danh hiệu dành cho 7 nhóm sản phẩm thanh âm.

Đặc biệt, những tác phẩm xuất sắc sẽ được định danh chính chủ vào Ngân hàng Thanh âm Việt Nam, được bảo vệ bản quyền và kết nối trực tiếp với các nhà sản xuất, doanh nghiệp để khai thác thương mại trong ngành công nghiệp văn hóa.

Đây cũng là hướng đi nhằm kết nối nguồn tư liệu âm thanh với hoạt động sáng tạo, sản xuất và phát triển các sản phẩm văn hóa trong thời đại số.

Ba cấu phần có cách thức tham gia khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu đưa âm nhạc trở thành không gian sáng tạo mở, nơi kiến thức, cảm nhận và khả năng thể hiện của mỗi cá nhân được kết nối với đời sống âm nhạc cộng đồng.

Sôi nổi trải nghiệm tại 27 điểm cầu

Ngay trong lễ phát động, học sinh, sinh viên tại 27 điểm cầu đã có những trải nghiệm đầu tiên với chương trình thông qua phần thi Đố vui Thanh âm Việt Nam. Cuộc thi giúp người tham gia khám phá kho tàng tri thức về giai điệu, nhạc cụ dân tộc và di sản âm nhạc Việt Nam.

Cuộc thi có hai hạng mục xếp hạng tập thể và cá nhân, tạo sự kết nối, giao lưu giữa 27 trường tham gia. Hệ thống tổng hợp điểm số và lượt tham gia hợp lệ để lựa chọn 3 trường có thành tích cao nhất, đồng thời tìm ra 3 học sinh, sinh viên có số điểm cao nhất và thời gian trả lời nhanh nhất.

Sau hơn một giờ tranh tài sôi nổi, Ban Tổ chức ghi nhận 3 trường có thành tích cao nhất gồm: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trường Đại học Thể dục thể thao Bắc Ninh và Trường Trung cấp Múa Thành phố Hồ Chí Minh.

Ba học sinh, sinh viên đạt thành tích cao nhất là Nguyễn Hải Linh, Nguyễn Ngọc Khánh và Nguyễn Duy Quân.

Trong khuôn khổ lễ phát động còn diễn ra hoạt động giao lưu Thanh âm ba miền với sự tham gia biểu diễn của các cơ sở đào tạo. Các tiết mục gồm Thanh âm Việt khát vọng vươn xa của Cao đẳng Du lịch Huế; ca khúc Khát vọng (sáng tác: Phạm Minh Tuấn) qua phần trình bày của Trần Tuấn Phi và tiết mục Đường về bản em do tốp then Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc biểu diễn.

Bên cạnh các hoạt động chuyên môn, nhằm khuyến khích người trẻ chia sẻ và lan tỏa chương trình trên không gian mạng, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Phó Trưởng Ban Tổ chức, sẽ trao tặng 3 phần quà cho 3 sinh viên có bài viết hoặc video chia sẻ về chương trình đạt tổng lượt Like, Share, Follow hợp lệ cao nhất, tính từ ngày 31.10 đến hết ngày 20.11.2026.

Bài đăng của người tham gia cần gắn đầy đủ hai hashtag chính thức: #thanham và #thanhamvietnam.

Cổng tiếp nhận tác phẩm của cả ba cuộc thi, đặc biệt là cuộc thi Sáng tạo Thanh âm Việt Nam trên hệ thống Thanham.vn, mở đến hết ngày 20.11.2026. Bên cạnh các giải thưởng ngày, giải tuần và giải chung cuộc, chương trình còn có Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL dành cho các cá nhân, tập thể đạt thành tích.

Thông tin về chương trình, các hoạt động đồng hành và thể lệ dự thi được cập nhật trên các kênh truyền thông chính thức của Bộ VHTTDL, Fanpage chương trình Thanh âm Việt Nam và Fanpage Báo Văn hóa.

Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình kỳ vọng khơi dậy sự tham gia chủ động của thế hệ trẻ trong gìn giữ, sáng tạo và lan tỏa những giá trị âm thanh đặc sắc của dân tộc.

Từ những thanh âm thân thuộc trong đời sống đến các sản phẩm âm nhạc được sáng tạo bằng công nghệ mới, mỗi đóng góp đều có thể trở thành một phần của kho tàng giai điệu Việt Nam, góp sức xây dựng nền công nghiệp văn hóa trong thời đại số.