Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh được xếp hạng di tích quốc gia

VHO - Bộ VHTTDL vừa quyết định xếp hạng di tích quốc gia đối với Đền Vĩnh Yên (nơi thờ Nguyễn Hữu Cảnh), xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị. Đây là địa chỉ lưu niệm danh nhân trên quê hương, gắn với công lao mở cõi và đặt nền móng quản lý hành chính vùng đất Nam Bộ của ông.

Đền Vĩnh Yên, còn được biết đến là Nhà thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, được nhân dân và dòng họ lập để tưởng nhớ ông sau khi qua đời. Ngôi đền được dựng trên khu đất từ đường dòng họ Nguyễn Hữu, thuộc vùng quê nơi ông sinh ra, lớn lên và khởi nghiệp.

Mối liên hệ ấy làm nên giá trị riêng của di tích, giúp người đến viếng hiểu về cội nguồn, những năm tháng hình thành nhân cách và tài năng của ông trước khi nhận trọng trách kinh lược phương Nam. Nguyễn Hữu Cảnh (1650–1700) là con của Chiêu Vũ hầu Nguyễn Hữu Dật, em của Hào Lương hầu Nguyễn Hữu Hào; truyền thống gia đình cùng thực tiễn trên quê hương đã góp phần hun đúc bản lĩnh của ông.

Dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp Nguyễn Hữu Cảnh là cuộc kinh lược năm 1698, khi ông được chúa Nguyễn Phúc Chu giao vào tổ chức vùng đất phía Nam. Ông lập phủ Gia Định, lấy xứ Đồng Nai đặt huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên; lấy xứ Sài Gòn đặt huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn.

Cùng với thiết lập bộ máy quản lý, ông tổ chức khai khẩn, lập làng, lập sổ đinh, sổ điền, tạo điều kiện để lưu dân ổn định cuộc sống. Công lao ấy còn thể hiện ở cách tập hợp các cộng đồng cư dân, tôn trọng phong tục và khuyến khích chung sống hòa thuận. Mở đất gắn với an dân, những đóng góp ấy đặt nền tảng cho sự phát triển của vùng Đồng Nai – Gia Định.

Trên quê hương Trường Ninh, sự tưởng nhớ ấy được gìn giữ qua sinh hoạt tín ngưỡng của dòng họ và cộng đồng. Chính quyền, trường học, nhân dân thường xuyên tổ chức dâng hương tại di tích; lễ giỗ là dịp con cháu và khách thập phương trở về tri ân, nhắc lại công lao tiền nhân.

Ngôi đền cũ từng bị thời gian, chiến tranh tàn phá, nhà thờ được xây dựng lại trên đất đền xưa và tiếp tục được tu bổ, tôn tạo. Qua nhiều biến động, mối gắn bó giữa nơi thờ tự với người dân vẫn được duy trì. Giá trị di tích nằm trong cả ký ức cộng đồng, truyền thống dòng họ và những thực hành tưởng niệm được trao truyền giữa các thế hệ.

Việc xếp hạng đặt thêm yêu cầu gìn giữ, phát huy những giá trị đó. Quyết định của Bộ VHTTDL xác định khu vực bảo vệ di tích bằng biên bản và bản đồ khoanh vùng trong hồ sơ, giao UBND các cấp thực hiện quản lý trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn. Hồ sơ di tích cũng đề xuất tiếp tục sưu tầm tư liệu, hình ảnh, hiện vật; ứng dụng số hóa trong giới thiệu, quảng bá và tổ chức hoạt động ngoại khóa cho học sinh.

Khi câu chuyện về Nguyễn Hữu Cảnh được kể bằng tư liệu cụ thể, gắn với quê hương và cuộc đời ông, đền Vĩnh Yên sẽ có thêm sức hấp dẫn đối với người đến tìm hiểu lịch sử. Đây cũng là cơ sở để kết nối di tích với các địa chỉ văn hóa, lịch sử trong vùng, làm sâu hơn trải nghiệm về nguồn tại Quảng Trị.