“Hoành Sơn Quan” hướng tới cơ chế phối hợp bảo tồn và phát huy di sản

VHO - Nhiều ý kiến tại hội thảo khoa học về Hoành Sơn Quan đề xuất tăng cường phối hợp quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa vùng Đèo Ngang.

Sáng 21.5, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Tĩnh phối hợp UBND phường Hoành Sơn tổ chức hội thảo khoa học “Hoành Sơn Quan - Đèo Ngang, những vấn đề về lịch sử và văn hóa”.

Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, địa lý cùng đại diện các cơ quan chuyên môn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Trị và TP. Huế.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về giá trị lịch sử, văn hóa của Hoành Sơn Quan cũng như các giải pháp bảo tồn, phát huy di tích trong giai đoạn hiện nay.

Theo các tham luận, Hoành Sơn Quan được vua Minh Mạng cho xây dựng vào năm 1833 trên đỉnh Đèo Ngang, thuộc dãy Hoành Sơn, ở độ cao khoảng 256m so với mực nước biển, cũng là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị. Công trình có chức năng kiểm soát tuyến thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ khu vực phía Nam kinh thành Huế dưới triều Nguyễn.

Nhiều nghiên cứu dẫn lại các thư tịch cổ như Đại Nam nhất thống chí, Đồng Khánh dư địa chí cho thấy, Hoành Sơn từng giữ vị trí chiến lược quan trọng trong lịch sử quân sự và hành chính thời Nguyễn.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, Hoành Sơn Quan không chỉ là công trình kiến trúc quân sự mà còn là không gian văn hóa gắn với tuyến thiên lý Bắc - Nam, bài thơ “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan cùng nhiều dấu ấn lịch sử của miền Trung.

Đại tá, ThS Nguyễn Trọng Thắng - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Tĩnh cho rằng, cần sớm xây dựng cơ chế phối hợp quản lý, bảo tồn và tôn tạo di tích nhằm tránh tình trạng xuống cấp kéo dài.

Theo Ban tổ chức, việc xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng Hoành Sơn Quan là di tích cấp Quốc gia theo Luật Di sản văn hóa năm 2024 đang được xem là hướng đi quan trọng trong thời gian tới.

Nhiều đại biểu cũng đề xuất đẩy mạnh xã hội hóa, gắn công tác bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa và du lịch trải nghiệm nhằm phát huy giá trị di sản liên vùng một cách bền vững.