Đề xuất nhiều chính sách đột phá từ Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam

VHO - Chiều 19.4, tại phiên họp toàn thể lần thứ 2, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã cho ý kiến thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Phiên họp do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Đắc Vinh chủ trì, với sự tham dự của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh.

Cùng dự có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thuỷ; các Phó Chủ nhiệm Uỷ ban, các thành viên Uỷ ban; đại diện các Bộ, ngành...

Dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở bám sát các định hướng lớn của Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, hướng tới hoàn thiện thể chế, tạo động lực mới cho phát triển văn hóa trong bối cảnh hiện nay.

Đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đột phá

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy cho biết, dự thảo Nghị quyết được xây dựng thực hiện theo đúng chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, với tên gọi là Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.

Về nội dung, dự thảo tập trung thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã được xác định. Trong đó, nguồn lực cho phát triển văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, với yêu cầu đảm bảo tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội.

Một loạt cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực văn hóa cũng được đề xuất, như hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng; ưu đãi về thuế, phí, lệ phí để hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cộng đồng dân cư quản lý, vận hành một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

Dự thảo cũng đưa ra các chính sách ưu đãi đầu tư đáng chú ý, bao gồm áp dụng thuế suất 5% thuế giá trị gia tăng đối với một số hàng hóa, dịch vụ văn hóa; miễn 100% thuế nhập khẩu và phí hải quan đối với các tác phẩm nghệ thuật, di sản, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm được đưa về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày.

Bên cạnh đó, nhiều cơ chế mới được đề xuất như thí điểm mô hình đô thị di sản; ưu tiên quỹ đất cho công trình văn hóa, thể thao; miễn, giảm tiền thuê đất, thuê tài sản công đối với một số đơn vị; tăng cường chính sách bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số, nghệ thuật truyền thống; phát triển nguồn nhân lực đặc thù với các chính sách đào tạo, đãi ngộ và chuyển đổi nghề.

Đáng chú ý, dự thảo còn đề cập cơ chế đặt hàng, khoán chi trong hoạt động văn hóa sử dụng ngân sách nhà nước; thúc đẩy quảng bá, phát triển thị trường công nghiệp văn hóa; chuyển đổi số và phát triển văn hóa số; thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất thể chế hóa chủ trương lấy ngày 24.11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, đồng thời khuyến khích nhân dân tham gia các hoạt động văn hóa trong các dịp lễ lớn.

Cơ quan soạn thảo đã có nhiều nỗ lực

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời đánh giá việc xây dựng dự thảo đã tuân thủ đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Theo cơ quan thẩm tra, tên gọi của Nghị quyết đã được điều chỉnh phù hợp với Nghị quyết số 80; phạm vi được mở rộng so với dự thảo ban đầu; nội dung bám sát tinh thần chỉ đạo, không trái Hiến pháp, bảo đảm bình đẳng giới, phù hợp với các điều ước quốc tế cũng như yêu cầu về quốc phòng, an ninh và chính sách dân tộc.

Ủy ban cũng thống nhất với đề xuất trình Quốc hội theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời ghi nhận nỗ lực của các cơ quan trong việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, khẩn trương.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ nội hàm một số khái niệm, đặc biệt trong các cơ chế thu hút đầu tư, ưu đãi trong lĩnh vực văn hóa, nhằm bảo đảm cách hiểu thống nhất và nâng cao hiệu quả thực thi.

Đối với mô hình đô thị di sản, cần xác định rõ tiêu chí, phạm vi áp dụng và ưu tiên lựa chọn địa phương có trọng tâm, tránh dàn trải. Với các chính sách về thuế và đất đai, cần đánh giá kỹ tác động đến ngân sách nhà nước cũng như hiệu quả sử dụng tài sản công.

Về chính sách đãi ngộ và phát triển nhân lực, Ủy ban đề nghị rà soát kỹ đối tượng thụ hưởng để bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đối với các loại hình nghệ thuật đặc thù.

Đối với cơ chế khoán chi, cần quy định rõ danh mục nhiệm vụ, định mức và tiêu chí đánh giá. Riêng Quỹ văn hóa nghệ thuật – một chính sách mới, có phạm vi tác động lớn, cần được nghiên cứu kỹ về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn và nguyên tắc phân chia rủi ro để bảo đảm tính khả thi và chặt chẽ.

Việc xây dựng và ban hành Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và thúc đẩy phát triển văn hóa một cách toàn diện, bền vững.

Với những cơ chế, chính sách được đề xuất cùng các ý kiến thẩm tra chặt chẽ, dự thảo Nghị quyết đang từng bước được hoàn thiện, hướng tới đáp ứng yêu cầu thực tiễn và hiện thực hóa các định hướng lớn của Đảng trong lĩnh vực văn hóa.