Đề xuất chi các giải thưởng VHNT quần chúng ở TP.HCM ở mức cao hơn

VHO - Sở VHTT TP.HCM đang xây dựng dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố về quy định nội dung và mức chi các giải thưởng trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật (VHNT) quần chúng tổ chức trên địa bàn. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng về hành lang pháp lý, nhằm thống nhất cơ chế tổ chức các cuộc thi, hội thi, hội diễn, liên hoan.

 

 Nếu được thông qua, dự kiến TP.HCM dành hơn 82,4 tỉ đồng để chi giải thưởng hằng năm.

Đang thiếu cơ chế khuyến khích

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM (mới) có diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người, với 168 đơn vị hành chính cấp xã. Quy mô đô thị đặc biệt này kéo theo yêu cầu phải chuẩn hóa, đồng bộ các chính sách quản lý văn hóa, trong đó có cơ chế chi giải thưởng cho hoạt động VHNT quần chúng.

Theo Sở VHTT TP.HCM, dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở bám sát các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời cụ thể hóa thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh trong việc quyết định mức chi phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Thực tế trước khi sáp nhập cho thấy, chỉ có tỉnh Bình Dương (cũ) ban hành Nghị quyết số 30/2024/NQ-HĐND quy định về chế độ chi trong lĩnh vực văn hóa, trong đó có nội dung chi giải thưởng các cuộc thi, hội thi, hội diễn, liên hoan. Trong khi đó, TP.HCM và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) chưa có quy định tương tự. Sự chênh lệch này dẫn đến thiếu thống nhất về chính sách sau sáp nhập, ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động và quyền lợi của các đối tượng tham gia.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành một Nghị quyết thống nhất toàn thành phố không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện mà còn tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho hoạt động VHNT quần chúng phát triển ổn định, lâu dài. Những năm qua, phong trào VHNT quần chúng tại ba địa phương trước sáp nhập phát triển khá mạnh, trở thành một trong những trụ cột của đời sống văn hóa cơ sở.

Ở cấp thành phố, mỗi khu vực trước đây trung bình tổ chức từ 6–7 cuộc thi, hội thi, hội diễn, liên hoan VHNT quần chúng mỗi năm; cùng với đó là khoảng 4–5 cuộc thi trong lĩnh vực thư viện và phát triển văn hóa đọc. Ở cấp huyện, hệ thống trung tâm văn hóa tổ chức khoảng 234 hoạt động/năm; cấp xã tổ chức khoảng 1.323 hoạt động/năm, tạo nên mạng lưới sinh hoạt văn hóa rộng khắp.

Các cuộc thi, liên hoan ngày càng được đầu tư về nội dung, hình thức, thu hút đông đảo lực lượng tham gia và công chúng thưởng thức. Đây cũng là môi trường để nghệ nhân, nghệ sĩ giao lưu, sáng tạo, phát hiện nhân tố mới, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, chế độ chi giải thưởng hiện nay chưa tương xứng với quy mô, yêu cầu và mức độ đầu tư của các hoạt động. Điều này phần nào ảnh hưởng đến động lực tham gia, sáng tạo của lực lượng văn nghệ quần chúng, đặc biệt trong bối cảnh chi phí tổ chức ngày càng tăng.

Tăng mức chi để tạo động lực phát triển

Dự thảo Nghị quyết quy định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nội dung, mức chi giải thưởng. Theo đó, Nghị quyết áp dụng đối với các cơ quan, đơn vị tổ chức, tập thể và cá nhân đạt giải thưởng tại các cuộc thi, hội thi, hội diễn, liên hoan trong lĩnh vực VHNT quần chúng trên địa bàn TP.HCM do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức hoặc phối hợp tổ chức.

Nội dung chi bao gồm các loại hình hoạt động đa dạng như hội thi, liên hoan văn nghệ quần chúng; sáng tác ca khúc, kịch bản, tiểu phẩm; hội thi tuyên truyền lưu động; các cuộc thi về sách, tri thức, mỹ thuật; hoạt động cổ động trực quan phục vụ nhiệm vụ chính trị; và các hình thức văn hóa, nghệ thuật quần chúng khác.

Về mức chi, dự thảo đưa ra khung chi cụ thể theo từng cấp tổ chức. Ở cấp thành phố, giải thưởng tập thể đối với giải nhất là 32 triệu đồng, các giải nhì, ba và khuyến khích lần lượt là 22 triệu đồng/giải, 16 triệu đồng/giải và 9 triệu đồng/giải; giải nhất cá nhân là 9 triệu đồng… Ở cấp cơ sở, mức chi thấp hơn, nhưng vẫn được quy định theo hướng đảm bảo tính khuyến khích và phù hợp với điều kiện thực tế.

Dự kiến tổng kinh phí chi giải thưởng hằng năm khoảng hơn 82,4 tỉ đồng. Cơ quan soạn thảo cho rằng, mức chi hợp lý sẽ góp phần khuyến khích sự tham gia của lực lượng văn nghệ quần chúng, tạo điều kiện phát hiện và bồi dưỡng tài năng, nâng cao chất lượng phong trào.

Dự thảo Nghị quyết cũng được xây dựng trên cơ sở quán triệt các định hướng lớn về phát triển văn hóa, trong đó nhấn mạnh vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh của phát triển. Trong điều kiện TP.HCM là đô thị đặc biệt, hội tụ đầy đủ các vùng văn hóa, dân tộc và có mức độ hội nhập quốc tế cao, việc đầu tư cho văn hóa nói chung và văn hóa cơ sở nói riêng được xác định là yêu cầu tất yếu.

Hoạt động VHNT quần chúng không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân mà còn giữ vai trò quan trọng trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố bản sắc và tăng cường gắn kết cộng đồng.

Đặc biệt, các hoạt động thư viện, phát triển văn hóa đọc được lồng ghép trong chính sách chi giải thưởng cũng cho thấy định hướng mở rộng phạm vi khuyến khích, hướng đến xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy thói quen đọc sách trong cộng đồng.

Theo phân tích của cơ quan soạn thảo, nếu không kịp thời ban hành Nghị quyết, phong trào VHNT quần chúng có thể đối mặt với nhiều thách thức. Thiếu cơ chế khuyến khích phù hợp sẽ làm giảm sức hút của các cuộc thi, liên hoan; ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động và sự gắn bó của lực lượng tham gia.

Đồng thời, sự không đồng đều về chính sách giữa các khu vực sau sáp nhập có thể tạo ra tâm lý so sánh, ảnh hưởng đến tính thống nhất trong quản lý. Ở góc độ dài hạn, TP.HCM có thể mất dần lợi thế trong việc thu hút và giữ chân nguồn nhân lực sáng tạo nếu không có chính sách phù hợp.

Từ thực tiễn trên, việc xây dựng và ban hành Nghị quyết quy định nội dung và mức chi giải thưởng trong lĩnh vực VHNT quần chúng được đánh giá là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Không chỉ giải quyết bài toán trước mắt về cơ chế tài chính, Nghị quyết còn góp phần định hình chính sách phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, đảm bảo tính đồng bộ sau sáp nhập, phù hợp với quy mô đô thị đặc biệt.

Quan trọng hơn, đây là một trong những giải pháp nhằm tạo môi trường thuận lợi để phát triển phong trào văn hóa cơ sở, nuôi dưỡng sáng tạo, phát hiện tài năng, qua đó đóng góp vào mục tiêu xây dựng TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình trong tiến trình phát triển bền vững.