“Chính quyền phải làm gì để người làm công nghiệp văn hóa cống hiến, sáng tạo hết mình?”

VHO - Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang gặp mặt thân mật doanh nghiệp, văn nghệ sĩ, cam kết tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.

Chiều 5.2, tại TP.HCM, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã chủ trì chương trình gặp mặt thân mật với cộng đồng doanh nghiệp, văn nghệ sĩ và các lực lượng sáng tạo hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Tham dự chương trình có lãnh đạo UBND TP.HCM, lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, Viện Nghiên cứu và Phát triển TP.HCM, cùng đại diện các doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo, đội ngũ văn nghệ sĩ đến từ nhiều lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm nghệ thuật, nghệ thuật biểu diễn, phần mềm và trò chơi giải trí, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa và thiết kế sáng tạo.

Ngay từ đầu buổi gặp mặt, Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh mong muốn nhận được câu trả lời cho hai câu hỏi: Người làm công nghiệp văn hóa cần gì và chính quyền phải làm gì để anh chị có thể cống hiến, sáng tạo hết mình?

Đáp lại sự kỳ vọng của Bí thư, hàng chục ý kiến từ các doanh nghiệp, văn nghệ sĩ và đại diện cộng đồng sáng tạo đã được nêu ra, tập trung vào những vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố.

Bí thư đã lắng nghe từng ý kiến, chia sẻ và đối thoại thẳng thắn với những người đang trực tiếp tạo ra sản phẩm văn hóa, hình ảnh và sức lan tỏa của TP.HCM.

TP.HCM có một yêu cầu mang tính bắt buộc, đó là phát triển văn hóa

NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM nhấn mạnh trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đặc biệt là Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, văn hóa tiếp tục được khẳng định là sức mạnh nội sinh quan trọng của quốc gia.

Theo đó, công nghiệp văn hóa không chỉ là lĩnh vực sáng tạo thuần túy mà đã trở thành chiến lược phát triển mang tầm quốc gia, gắn chặt với tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.

Trên tinh thần đó, TP.HCM xác định công nghiệp văn hóa là một trong những trụ cột phát triển mới, vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa nâng cao chất lượng sống của người dân và khẳng định bản sắc văn hóa của thành phố.

Chương trình gặp mặt được tổ chức nhằm tăng cường kết nối, lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đồng thời phát huy vai trò tiên phong của cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp và đội ngũ văn nghệ sĩ – những lực lượng nòng cốt trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa của TP.HCM.

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh vai trò then chốt của phát triển văn hóa đối với sự phát triển bền vững của thành phố. Sau khi theo dõi đoạn phim giới thiệu về công nghiệp văn hóa, ông cho biết thực sự ấn tượng trước những mục tiêu lớn mà TP.HCM đang đặt ra.

Theo Bí thư Thành ủy, TP.HCM không chỉ hướng đến tăng trưởng kinh tế hay mục tiêu tăng trưởng hai con số để cải thiện đời sống người dân, mà có một yêu cầu mang tính bắt buộc, đó là phát triển văn hóa. “Đầu tư cho văn hóa trước hết là đầu tư cho chất lượng sống của người dân, đồng thời là đóng góp cho sự phát triển chung của cả nước”, ông khẳng định.

Bí thư Trần Lưu Quang cho rằng TP.HCM vốn có truyền thống và “gen” làm văn hóa. Từ những năm 1986, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, các mô hình như sân khấu nhỏ 5B đã ra đời bằng đam mê và tinh thần dấn thân.

Đến nay, thành phố đã chứng kiến nhiều thành công nổi bật của công nghiệp văn hóa, từ các bộ phim điện ảnh đạt doanh thu hàng trăm tỉ đồng đến những chương trình âm nhạc, giải trí tạo sức lan tỏa lớn trong xã hội.

Đừng nói chung chung, hãy nói thẳng thành phố phải làm gì?

Đánh giá cao môi trường sáng tạo của thành phố, Bí thư Thành ủy cho biết nhiều văn nghệ sĩ từ khắp nơi đã chọn TP.HCM để lập nghiệp bởi cơ hội và dư địa phát triển còn rất lớn.

Tuy nhiên, để không lãng phí nguồn lực này, ông đề nghị các ý kiến đóng góp tại buổi gặp mặt cần đi thẳng vào thực chất, tránh nói chung chung hay mang tính xây dựng hình ảnh.

“Các anh chị hãy nói rõ mình cần gì và thành phố phải làm gì”, Bí thư Thành ủy nêu rõ, đồng thời khẳng định lãnh đạo thành phố mong muốn tạo điều kiện để văn nghệ sĩ, người làm sáng tạo được tự do sáng tạo một cách chuyên nghiệp, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế, giá trị hình ảnh và đáp ứng kỳ vọng của xã hội. Ông đề nghị các ý kiến cần cụ thể, thiết thực để chính quyền có cơ sở xem xét, hỗ trợ.

Bí thư Thành ủy cũng mong đợi các đề xuất tập trung vào những vấn đề trọng tâm như thể chế, nguồn nhân lực, tài chính, cơ sở hạ tầng, kết nối với du lịch, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ...

Ông gợi mở một số vấn đề cụ thể, như việc các sân khấu hiện có như Phú Nhuận, 5B hay Quốc Thảo có thể liên kết, tập trung lại để Nhà nước đầu tư một điểm diễn chung hay không.

Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh mong muốn nhận được câu trả lời cho hai câu hỏi: Mọi người cần gì và chúng tôi phải làm gì để các anh chị "chơi" hết mình?. “Chúng tôi đến đây với tinh thần lắng nghe và học hỏi, coi các anh chị như những giảng viên để tiếp thu ý kiến”, Bí thư Thành ủy chia sẻ.

Doanh nghiệp đề xuất được đầu tư hạ tầng chuyên nghiệp

Mở đầu phần phát biểu ý kiến, ông Đinh Bá Thành, CEO Đất Việt VAC cho rằng để phát triển công nghiệp văn hóa đúng hướng, cần tư duy ở quy mô lớn và tầm nhìn quốc tế. Theo ông, công nghiệp văn hóa dựa trên ba trụ cột: đầu tư ở mức độ công nghiệp, sáng tạo nguyên bản và đặc biệt là khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Thành nhận định công nghiệp nội dung không chỉ là ngành kinh tế mà còn là động lực tăng trưởng mới. Từ đó, ông kiến nghị TP.HCM tập trung vào bốn nhóm giải pháp: đầu tư hạ tầng, chính sách tài chính ưu đãi, hỗ trợ xuất khẩu sản phẩm văn hóa và chiến lược hình thành các “kỳ lân” văn hóa.

Đáng chú ý, ông đề xuất thành phố hình thành Trung tâm Công nghiệp Văn hóa Quốc tế, được hưởng cơ chế ưu đãi tương đương Trung tâm Tài chính Quốc tế, ứng dụng AI và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu.

Chia sẻ tại buổi gặp mặt, bà Bùi Việt Hà, Giám đốc Đối ngoại và Quan hệ công chúng Tập đoàn Yeah1, cho rằng văn hóa Việt Nam đang cho thấy sức hút ngày càng rõ nét trên thị trường quốc tế, thể hiện qua những tín hiệu rất tích cực trong thời gian gần đây.

Theo bà Việt Hà, cách đây khoảng hai tuần, Sony Music – một trong ba tập đoàn âm nhạc lớn nhất thế giới – đã đầu tư góp vốn vào một công ty của Yeah1, với mục tiêu hoàn thiện quy trình quản trị nghệ sĩ, đưa các sản phẩm âm nhạc và nội dung văn hóa Việt Nam tiếp cận các bảng xếp hạng toàn cầu.

Đại diện Sony Music khu vực Đông Nam Á nhận định đã đến lúc để thế giới biết đến “tâm hồn của người Việt Nam” thông qua các sản phẩm văn hóa sáng tạo.

Bên cạnh đó, bà cũng dẫn chứng hiện tượng “đu idol” ngược như một minh chứng sinh động cho sức hấp dẫn của văn hóa Việt. Tại các concert thuộc chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai, nhiều khán giả từ Hàn Quốc đã bay sang Việt Nam để tham dự, cho thấy chất liệu văn hóa Việt Nam đang thực sự thu hút giới trẻ từ những quốc gia có công nghiệp văn hóa phát triển, thay vì chỉ là dòng chảy một chiều như trước đây.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, bà Bùi Việt Hà kiến nghị TP.HCM tập trung vào một số vấn đề then chốt nhằm tạo điều kiện cho công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.

Trước hết là đầu tư hạ tầng chuyên nghiệp, bởi hiện nay các concert quy mô lớn từ 50.000 đến 100.000 khán giả vẫn phải tổ chức tại các khu đô thị sẵn có như Global City (TP.HCM) hay Vinhomes Ocean Park (Hà Nội) do thành phố chưa có trung tâm tổ chức sự kiện đạt chuẩn và đủ lớn.

Doanh nghiệp mong muốn TP.HCM sớm hình thành một địa điểm có quy mô và tính chuyên nghiệp để trở thành “hub” của công nghiệp văn hóa.

Bà Việt Hà cũng đề xuất chính quyền tạo điều kiện để các doanh nghiệp văn hóa tham gia, đồng hành cùng các sự kiện chính trị, ngoại giao lớn của quốc gia, như APEC 2027 chẳng hạn, qua đó kể câu chuyện văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Cùng với đó là tăng cường hỗ trợ về bản quyền và sở hữu trí tuệ nhằm bảo vệ thành quả sáng tạo khi các sản phẩm văn hóa vươn ra thị trường toàn cầu...

Phản hồi các ý kiến này, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang ghi nhận và phản hồi trực tiếp các kiến nghị. Theo Bí thư, về hạ tầng, Thành phố đang triển khai dự án Trung tâm Thể thao Rạch Chiếc với sân vận động 70.000 chỗ ngồi, có mái che và điều hòa, mặt sân có thể chuyển đổi thành sân khấu biểu diễn chứa được 75.000 người.

Ngoài ra, còn có nhà thi đấu đa năng 18.000 chỗ, trung tâm hội nghị - nhà hát 2.000 chỗ tại Thủ Thiêm... Trước mắt, thành phố sẽ hỗ trợ tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp tổ chức tại các địa điểm hiện có.

Về sự kiện APEC 2027, lãnh đạo đánh giá đây là một đề nghị hay. Thành phố sẽ được chọn tổ chức một số sự kiện và sẽ gợi ý để các doanh nghiệp có năng lực tham gia thể hiện văn hóa quốc gia. 

Về sở hữu trí tuệ, lãnh đạo thừa nhận đây là vấn đề khó và mong muốn doanh nghiệp chỉ rõ những vướng mắc cụ thể để chính quyền tìm cách bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ, tránh tình trạng người dân "xem chùa" trên điện thoại mà nghệ sĩ không thu được tiền.

Mong muốn đào tạo lực lượng khán giả tương lai

Đại diện ngành điện ảnh, ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Nội dung CGV Việt Nam đã nêu nhiều vướng mắc từ thực tiễn hoạt động của ngành điện ảnh, đồng thời kiến nghị các giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển lành mạnh và bền vững.

Theo ông Hải, Luật Điện ảnh mới quy định trẻ em không được xem phim sau 22h đang gây ra những bất cập trong thực tế, đặc biệt vào cuối tuần và ngày lễ. Điều này vô hình trung hạn chế nhu cầu giải trí chính đáng của trẻ em, trong khi các loại hình giải trí khác hiện không bị áp dụng quy định tương tự.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Hoàng Hải cho rằng vấn nạn phim lậu đang gây thiệt hại lớn cho các nhà phát hành. 

Về hạ tầng, ông Hải cho rằng Việt Nam đang thiếu phim trường tập trung quy mô lớn, khiến các đoàn phim phải tìm bối cảnh rải rác, làm tăng chi phí và thời gian sản xuất. Ông đề xuất xây dựng phim trường khoảng 100–150 ha, không chỉ phục vụ quay phim mà còn kết hợp khai thác du lịch theo mô hình các studio quốc tế.

Ngoài ra, đại diện CGV cũng chỉ ra khó khăn trong thu hút nguồn vốn đầu tư, khi thủ tục pháp lý cho các dự án điện ảnh còn phức tạp, kéo dài, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải tìm cách huy động vốn ở nước ngoài.

Trước các kiến nghị này, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã ghi nhận và gợi ý kết nối doanh nghiệp điện ảnh với các nhà đầu tư lớn để mở ra cơ hội hợp tác cho những dự án phim quy mô, đặc biệt là các tác phẩm lịch sử trong tương lai.

Ở lĩnh vực sân khấu, NSND Hồng Vân bày tỏ lo ngại về hạ tầng xuống cấp, gánh nặng thuế và đặc biệt là nguy cơ mất khán giả trẻ. Bà đề xuất đưa sân khấu vào trường học để xây dựng thế hệ khán giả tương lai, khẳng định nghệ sĩ sẵn sàng biểu diễn không cát-xê nếu có sự đồng hành của Nhà nước và doanh nghiệp.

Đồng tình quan điểm này, ông Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đánh giá cao hiệu quả của chương trình “Sân khấu học đường” do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM triển khai thời gian qua.

Là đơn vị trực tiếp thực hiện, Nhà hát nhận thấy chương trình đã giúp học sinh từ tiểu học đến trung học phổ thông tiếp cận lịch sử, giá trị đạo đức, đạo hiếu và truyền thống cách mạng thông qua các trích đoạn cải lương, đồng thời làm quen với nghệ thuật ca từ của sân khấu truyền thống.

Theo ông Kiệt, nhiều trường học hiện mong muốn được tổ chức nhiều suất diễn hơn, bởi học sinh chính là lực lượng khán giả tương lai của nghệ thuật truyền thống. Việc tiếp cận sớm không chỉ nuôi dưỡng tình yêu sân khấu mà còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng những tài năng kế cận.

Ông Kiệt bày tỏ mong muốn thành phố tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để chương trình được lan tỏa rộng khắp, đặc biệt tại các khu vực đô thị mới.

Phát biểu chỉ đạo, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đánh giá cao tâm huyết của đội ngũ nghệ sĩ và cho rằng việc xây dựng thế hệ khán giả tương lai là hướng đi đúng đắn, mang lại lợi ích lâu dài cho nghệ thuật truyền thống.

Bí thư yêu cầu nâng cấp chương trình sân khấu học đường, đầu tư ngân sách tương xứng, thí điểm trước khi nhân rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về chất lượng để học sinh thực sự yêu thích. Bí thư cũng giao Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo sớm xây dựng đề án đưa sân khấu vào trường học, cùng các cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các đơn vị nghệ thuật.

Đại diện nhóm DTAP và ca sĩ Phương Mỹ Chi mang đến góc nhìn của thế hệ trẻ. DTAP đề xuất xây dựng khu tập trung hạ tầng sáng tạo, thu hút nghệ sĩ quốc tế và hình thành Bảo tàng Nghệ thuật – Âm nhạc Việt Nam theo mô hình trải nghiệm.

Phương Mỹ Chi chia sẻ thẳng thắn về áp lực từ mạng xã hội, tổn thương tâm lý và thiệt hại kinh tế do tin đồn, đồng thời mong muốn có cơ chế bảo vệ nghệ sĩ trên không gian mạng.

Bí thư Thành ủy bày tỏ sự đồng cảm, khẳng định mục tiêu của quản lý không gian mạng là ươm mầm và bảo vệ những người đang cống hiến cho văn hóa, nghệ thuật, để họ yên tâm sáng tạo.

Tại buổi gặp mặt, đại diện cộng đồng doanh nghiệp và văn nghệ sĩ các lĩnh vực mỹ thuật, quảng cáo, di sản, du lịch văn hóa… cũng đóng góp nhiều ý kiến thiết thực xoay quanh cơ chế, chính sách và môi trường phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố.

Chính quyền cam kết đồng hành, không để nghệ sĩ và doanh nghiệp “tự bơi”

Kết luận buổi gặp mặt, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang khẳng định trách nhiệm của chính quyền là đồng hành, không để nghệ sĩ và doanh nghiệp “tự bơi”. Ông ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, đóng góp của cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp và văn nghệ sĩ trong việc xây dựng hình ảnh, vị thế văn hóa của thành phố.

Bí thư bày tỏ cảm ơn các ý kiến thẳng thắn, thực chất, giúp lãnh đạo thành phố hiểu rõ hơn câu hỏi cốt lõi: chính quyền phải làm gì để nghệ sĩ và doanh nghiệp văn hóa có thể sáng tạo hiệu quả, từ đó phát triển công nghiệp văn hóa một cách bền vững.

Để các ý tưởng sớm đi vào thực tiễn, Bí thư Trần Lưu Quang đề nghị các đơn vị gửi kiến nghị bằng văn bản đến các đầu mối chuyên môn như Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch, Viện Nghiên cứu và phát triển TP.HCM; Bí thư lưu ý, thành phố rất cần dữ liệu và đề xuất chính xác từ doanh nghiệp để xây dựng kế hoạch triển khai hiệu quả.

Về nguồn lực, Bí thư cho biết thành phố sẽ khai thác các không gian công cộng và quỹ nhà đất sau sắp xếp để hình thành những không gian sinh hoạt, trình diễn và quảng bá sản phẩm văn hóa – sáng tạo.

Cùng với đó, thành phố đang có các chính sách tài chính ưu đãi, đồng thời sẵn sàng xem xét vốn mồi nếu điều kiện pháp lý cho phép, trên cơ sở doanh nghiệp và nghệ sĩ giữ vai trò chủ lực.

Đặc biệt, Bí thư Thành ủy đưa ra cam kết về cải cách hành chính và tính minh bạch, khẳng định sẽ không để xảy ra các vướng mắc thủ tục thuộc thẩm quyền thành phố liên quan đến lĩnh vực này, đồng thời yêu cầu các sở, ngành đối xử công bằng, vì lợi ích chung mà ứng xử, tạo dựng niềm tin để cộng đồng sáng tạo yên tâm đồng hành cùng sự phát triển của TP.HCM.