Trung Quốc công bố bộ sách về hơn 23.000 hiện vật đồng thất lạc ở nước ngoài

VHO - Một bộ sách quy mô lớn ghi chép các hiện vật bằng đồng của Trung Quốc đang lưu lạc ở nước ngoài vừa được xuất bản, đánh dấu nỗ lực hệ thống hóa dữ liệu di sản văn hóa thất tán ra toàn cầu.

Theo Xinhua, bộ sách gồm 60 tập do Nhà xuất bản Shanghai Classics phát hành, thống kê hơn 23.000 hiện vật đồng cổ hiện nằm rải rác tại nhiều quốc gia. Đây được xem là cuộc điều tra và phân loại có hệ thống đầu tiên của Trung Quốc về nhóm di vật quan trọng này.

Dự án được khởi động từ năm 2012 theo chỉ đạo của Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc, với nhiệm vụ do Đại học Bắc Kinh đảm nhận. Dưới sự dẫn dắt của giáo sư Chu Phong Hàn, nhóm nghiên cứu đã khảo sát hơn 260 cơ sở tại hơn 10 quốc gia, đồng thời tiếp cận cả các bộ sưu tập tư nhân để truy tìm dấu vết hiện vật.

Khác với các nghiên cứu trước chủ yếu tập trung vào chuông, vạc và đồ nghi lễ, bộ sách lần này phân loại gần 300 loại hiện vật bằng đồng, từ vũ khí, công cụ đến các vật dụng sinh hoạt như đèn, giá đỡ gương hay dụng cụ gia đình. Một số hiện vật tiêu biểu hiện được trưng bày tại các bảo tàng quốc tế như Minneapolis Institute of Art.

Trước đây, giới học thuật ước tính có khoảng 3.000 hiện vật đồng Trung Quốc nằm trong các bộ sưu tập ở nước ngoài. Tuy nhiên, kết quả khảo sát mới cho thấy con số thực tế cao hơn gần 8 lần.

Nhóm nghiên cứu cho biết đã lập hồ sơ nhận dạng cho từng hiện vật, trong đó chỉ một phần nhỏ có nguồn gốc giao dịch hợp pháp, quà tặng ngoại giao hoặc xuất khẩu chính thức.

Theo các tài liệu, phần lớn hiện vật rời khỏi Trung Quốc trong giai đoạn từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX thông qua các con đường như cướp bóc, buôn lậu và chiến lợi phẩm. Nhiều hiện vật đã được thu mua bởi các nhà sưu tập phương Tây thông qua mạng lưới trung gian trong nước.

Phát biểu tại buổi ra mắt, đại diện cơ quan quản lý di sản nhấn mạnh đồ đồng là biểu tượng cốt lõi của nền văn minh Trung Hoa. Bộ sách không chỉ có giá trị học thuật mà còn tạo cơ sở dữ liệu liên vùng, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và phục vụ các nỗ lực đòi hồi hương di vật trong tương lai.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng việc thiếu “chuỗi bằng chứng” vẫn là rào cản lớn nhất trong quá trình phục hồi hiện vật. Theo giới nghiên cứu, cần có cách tiếp cận từng bước, kết hợp đàm phán và ưu tiên các trường hợp có cơ sở pháp lý rõ ràng.