Nếu xung đột Mỹ - Iran kết thúc, khi nào giá xăng trở lại mức trước xung đột? Câu trả lời gây bất ngờ

VHO - Giả sử eo biển thực sự đã được mở cửa trở lại, một cơn ác mộng về hậu cần sẽ diễn ra.

Trong một diễn biến rất khả quan đối với xung đột ở Trung Đông và nền kinh tế toàn cầu, Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz - ít nhất là vào thời điểm hiện tại.

Nếu xung đột thực sự sắp kết thúc, câu hỏi hợp lý từ bất kỳ ai đã đổ xăng trong tháng qua là: Khi nào giá xăng sẽ trở lại mức trước xung đột?

Câu trả lời là: Không phải trong thời gian gần đây, và gần như chắc chắn không phải trong năm nay. Cũng có thể là không bao giờ.

Còn rất nhiều điều cần phải diễn ra trước đó. Việc đạt được hòa bình lâu dài với một quốc gia mà Mỹ và Israel đã dành nhiều tuần để tấn công mới chỉ là bước khởi đầu.

“Đừng kỳ vọng giá cả sẽ quay trở lại mức trước xung đột”, Joe Brusuelas, nhà kinh tế trưởng tại RSM US, nói với CNN.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Giả sử eo biển thực sự đã được mở cửa trở lại, một cơn ác mộng về hậu cần sẽ diễn ra.

Bước một: Giải tỏa tắc nghẽn tại eo biển

Quá trình này sẽ mất nhiều thời gian, bởi tàu chở dầu di chuyển rất chậm. Trước tiên, khoảng 128 tàu chở dầu đang mắc kẹt tại eo biển cần được giải phóng, mang theo khoảng 160 triệu thùng dầu, theo Capital Economics.

Sau đó, các tàu rỗng mới có thể tiến vào, chất hàng và quay trở lại. Theo Victoria Grabenwöger, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Kpler, việc khôi phục hoàn toàn công suất vận chuyển có thể mất tới ba tháng.

Bước hai: Giải phóng lượng dầu dự trữ

Các tàu rỗng sẽ ưu tiên lấy dầu từ những kho chứa đã đầy, do các nhà sản xuất không còn chỗ lưu trữ. Tin tích cực là các nhà máy lọc dầu luôn duy trì một mức dự trữ hợp lý và không bao giờ lấp đầy hoàn toàn, giúp rút ngắn thời gian khởi động lại. Tuy nhiên, lượng tồn kho cao hơn bình thường vẫn sẽ làm chậm quá trình đưa sản lượng về mức tối đa.

Bước ba: Khởi động lại sản xuất

Phần lớn các giếng dầu ở Trung Đông đã bị đóng trong suốt thời gian xung đột. Việc khôi phục không đơn giản như bật công tắc, mà là một thách thức kỹ thuật phức tạp, kéo dài nhiều tuần. Quá trình này phải diễn ra từ từ để tránh làm sụp mỏ dầu, vốn có thể dẫn đến việc phải khoan lại và sửa chữa lớn.

Việc cân bằng lượng nước và khí bơm vào giếng cũng là một công việc phức tạp. Do các giếng có quy mô lớn và nằm gần nhau, việc khởi động lại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các công ty và quốc gia nhằm duy trì áp suất ổn định trên toàn hệ thống.

Bước bốn: Tiến hành sửa chữa

Một số nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất khí đốt và các cơ sở dầu mỏ đã bị hư hại trong xung đột. Theo các công ty trong ngành, việc sửa chữa một số hạ tầng quan trọng có thể mất nhiều năm.

Khối lượng cần khôi phục là rất lớn: theo Kpler, khoảng 12 triệu thùng dầu thô mỗi ngày và 3 triệu thùng sản phẩm tinh chế đã bị ngừng sản xuất trên toàn khu vực Trung Đông, chủ yếu tại Ả Rập Xê Út và Iraq. Đây là một nhiệm vụ không hề dễ dàng.

Những câu hỏi lớn

Tất cả các kịch bản trên đều dựa trên giả định rằng xung đột đã kết thúc và eo biển không còn bị gián đoạn. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Những tuần qua xuất hiện nhiều tín hiệu hòa bình giả, khiến giới giao dịch giữ giá dầu ở mức cao. Dù đã giảm hơn 8% vào ngày 17.4, giá dầu Brent vẫn trên 90 USD/thùng - cao hơn khoảng 20USD so với trước khi xung đột bắt đầu.

Các nhà đầu tư sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến trong những tuần và tháng tới để xem Iran có thực sự từ bỏ eo biển Hormuz - quân bài chiến lược giúp nước này tối đa hóa đòn bẩy kinh tế với Mỹ - hay không. Đồng thời, các câu hỏi khác cũng được đặt ra: Iran có dừng thu phí tàu qua lại? Mỹ có tiếp tục phong tỏa dầu mỏ Iran hay nhượng bộ để tiến tới hòa bình?

Bên cạnh đó, các công ty vận tải biển cần cảm thấy an toàn khi đưa tàu đi qua khu vực. Chi phí bảo hiểm hàng hải đã tăng vọt hàng nghìn phần trăm và có thể vẫn ở mức cao nếu tình hình chưa ổn định.

Iran từng đe dọa rải thủy lôi tại eo biển, đồng thời yêu cầu tàu thuyền phải đi theo tuyến chỉ định và chờ cấp phép. Đây là những rủi ro mà nhiều hãng tàu có thể không sẵn sàng chấp nhận.

Theo ông Grabenwöger, các tàu chở dầu có thể sẽ thăm dò tình hình trong vài tuần tới trước khi hoạt động bình thường trở lại. Các công ty cũng có thể yêu cầu sự hộ tống từ hải quân để đảm bảo an toàn.

Hãng vận tải biển Hapag-Lloyd của Đức gọi việc mở cửa trở lại là “tin tốt” và cho biết muốn sớm đi qua eo biển sau khi các vấn đề bảo hiểm và thủ tục hải quan được giải quyết. Trong khi đó, tập đoàn Maersk cho biết chưa thay đổi hướng dẫn vận hành, nhưng có thể điều chỉnh tùy theo diễn biến thực tế.

“Chi tiết của thỏa thuận sẽ mang tính quyết định”, Helima Croft, người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets và cựu chuyên viên phân tích CIA, nhận định. “Nếu Iran vẫn nắm quyền quyết định cuối cùng trong việc thông quan, nhiều công ty bảo hiểm và chủ tàu có thể sẽ do dự quay lại”.

Giá dầu và khí đốt sẽ ra sao?

Các nhà giao dịch đang tìm cách xác lập một mức giá sàn mới cho dầu thô, có thể quanh mốc 80USD/thùng, theo Dan Pickering, nhà sáng lập và giám đốc đầu tư tại Pickering Energy Partners.

“Tôi cho rằng thị trường sẽ còn nhiều biến động và rất khó dự đoán”, ông nói.

Thị trường hợp đồng tương lai hiện dự báo giá dầu Brent sẽ vào khoảng 77USD vào cuối năm và không quay lại mức trước chiến tranh cho đến năm 2029. Theo lịch sử, giá dầu Brent cần ở mức khoảng 60USD để giá xăng giảm về khoảng 3USD/gallon - điều mà thị trường dự đoán phải đến năm 2030 mới có thể xảy ra.

Thời gian hòa bình càng kéo dài và càng có nhiều bằng chứng cho thấy sản lượng đang được khôi phục, giá dầu càng có khả năng giảm.

Nhưng tất cả vẫn chỉ là giả định.

Thierry Wizman, chiến lược gia ngoại hối và lãi suất toàn cầu tại Macquarie Group, nhận định: “Chúng ta sẽ tự tin hơn về triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình nếu nhận được những tín hiệu tích cực rõ ràng từ cả hai phía”.