Thủ đô Mexico chìm nhanh đến mức có thể nhìn thấy từ không gian

VHO - Thủ đô Mexico đang “chìm” dần do khai thác nước ngầm quá mức và đô thị hóa kéo dài. Theo NASA, tốc độ lún trung bình gần 25cm mỗi năm, có nơi tới 2cm mỗi tháng.

Theo Hãng tin AP, hình ảnh vệ tinh mới được NASA công bố cho thấy, thành phố Mexico đang lún gần 25cm mỗi năm, trở thành một trong những đô thị có tốc độ sụt lún nhanh nhất thế giới.

Là một trong những khu vực đô thị rộng lớn và đông dân nhất toàn cầu, với diện tích khoảng 3.000 dặm vuông (tương đương 7.800km²) và dân số khoảng 22 triệu người, Mexico City cùng các vùng lân cận được xây dựng trên nền một hồ nước cổ đại. Nhiều tuyến phố ở trung tâm từng là kênh đào, và dấu tích này vẫn còn được duy trì ở một số khu vực ngoại ô.

Việc khai thác nước ngầm quy mô lớn, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh, đã làm suy giảm đáng kể các tầng chứa nước, khiến thành phố bị sụt lún trong hơn một thế kỷ.

Hệ quả là nhiều công trình kiến trúc và di tích lịch sử bị nghiêng, trong đó có Nhà thờ Chính tòa Metropolitan – công trình khởi công từ năm 1573. Sự suy giảm của tầng chứa nước cũng góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nước kéo dài tại đây, dự báo sẽ ngày càng nghiêm trọng.

Ông Enrique Cabral, nhà nghiên cứu địa vật lý tại Đại học Tự trị Quốc gia Mexico, cho biết: “Hiện tượng này gây thiệt hại đối với một phần cơ sở hạ tầng quan trọng của thành phố, bao gồm hệ thống tàu điện ngầm, thoát nước, cấp nước, nhà ở và đường sá. Đây là một vấn đề rất lớn.”

Theo báo cáo của NASA, tại một số khu vực như sân bay chính và tượng đài Thiên thần Độc lập, tốc độ sụt lún trung bình đạt khoảng 2cm mỗi tháng.

Tính chung, tốc độ sụt lún hàng năm vào khoảng 24cm. Ông Cabral cho biết, trong vòng chưa đầy một thế kỷ, tổng độ lún đã vượt quá 12m. “Chúng tôi đang ghi nhận một trong những tốc độ sụt lún nhanh nhất thế giới”, ông nói.

Các ước tính của NASA được xây dựng dựa trên dữ liệu thu thập từ tháng 10-2025 đến tháng 1-2026 bởi vệ tinh NISAR, dự án hợp tác giữa NASA và ISRO, có khả năng theo dõi các biến đổi của bề mặt Trái đất theo thời gian thực.

Ông Paul Rosen, nhà khoa học của dự án, cho biết việc thu thập dữ liệu từ không gian giúp làm rõ những gì đang diễn ra dưới bề mặt. “Về cơ bản, đây là hồ sơ ghi lại toàn bộ những thay đổi của thành phố,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng công nghệ này cho thấy rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề.

Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu kỳ vọng có thể tập trung vào từng khu vực cụ thể, thậm chí đo đạc ở cấp độ từng tòa nhà.

Ở phạm vi rộng hơn, các nhà khoa học hy vọng công nghệ này có thể được ứng dụng trên toàn cầu để theo dõi thiên tai, biến động địa chất, cũng như tác động của biến đổi khí hậu tại các khu vực như Nam Cực.

Theo ông Rosen, dữ liệu từ NISAR còn có thể giúp cải thiện hệ thống cảnh báo sớm, hỗ trợ chính phủ đưa ra quyết định sơ tán trong các tình huống như núi lửa phun trào.

Đối với Thành phố Mexico, ông Cabral nhận định đây là bước tiến quan trọng trong việc nghiên cứu và giảm thiểu tác động của sụt lún. Trong nhiều thập kỷ, vấn đề này phần lớn bị xem nhẹ, ngoại trừ các biện pháp gia cố nền móng cho một số công trình. Tuy nhiên, sau những đợt bùng phát của khủng hoảng nước gần đây, chính quyền đã bắt đầu tăng cường tài trợ cho các nghiên cứu liên quan.

Hình ảnh và dữ liệu từ vệ tinh NISAR được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt, giúp các nhà khoa học và cơ quan chức năng xây dựng các giải pháp ứng phó.

“Để giải quyết vấn đề trong dài hạn, điều quan trọng trước tiên là phải hiểu rõ nó,” ông Cabral nói.