Iran tuyên bố bắn trúng F-35 Mỹ: Lộ “kẽ hở” của tiêm kích tàng hình?

VHO - Iran tuyên bố đã bắn trúng một tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ bằng hệ thống phòng không sử dụng cảm biến hồng ngoại. Tuy nhiên, vụ việc vẫn gây tranh cãi khi phía Mỹ chưa xác nhận nguyên nhân, còn giới chuyên gia đặt dấu hỏi về tính xác thực và ý nghĩa kỹ thuật.

Theo các nguồn tin quốc tế, một tiêm kích F-35 Lightning II của Mỹ đã phải hạ cánh khẩn cấp sau nhiệm vụ tác chiến tại Trung Đông ngày 19.3. Phi công an toàn, song nguyên nhân sự cố đang được điều tra.

Phía Iran tuyên bố đã sử dụng hệ thống phòng không để “đánh trúng” máy bay này, thậm chí công bố video cho thấy cảnh bám bắt và phát nổ gần mục tiêu. Tuy nhiên, Mỹ và các nguồn độc lập chưa xác nhận việc máy bay bị trúng đạn.

Giới quan sát nhận định, nếu thông tin được kiểm chứng, đây có thể là lần hiếm hoi một tiêm kích tàng hình hiện đại bị gây tổn thương trong tác chiến thực tế.

Điểm đáng chú ý trong tuyên bố của Iran là việc sử dụng hệ thống cảm biến hồng ngoại (EO/IR) để phát hiện mục tiêu.

Khác với radar truyền thống (dễ bị đánh lừa bởi công nghệ tàng hình), cảm biến hồng ngoại hoạt động theo nguyên lý “bắt nhiệt” - phát hiện dấu hiệu nhiệt từ động cơ máy bay.

Theo phân tích kỹ thuật, khi bay thấp hoặc trong điều kiện chiến thuật nhất định, F-35 vẫn để lộ “dấu vết nhiệt” từ động cơ. Các hệ thống phòng không có thể tận dụng điều này để bám bắt mục tiêu mà không cần phát sóng radar.

Đặc biệt, hệ thống này có ưu điểm “thụ động” - không phát tín hiệu, khiến phi công khó nhận biết mình đã bị khóa mục tiêu. Đây được xem là một thách thức mới đối với các dòng máy bay tàng hình vốn tối ưu hóa để tránh radar, không phải tránh hoàn toàn hồng ngoại.

Dù Iran đã công bố video được cho là ghi lại khoảnh khắc tấn công, một số phân tích độc lập cho rằng hình ảnh này có dấu hiệu bị chỉnh sửa hoặc mô phỏng.

Các chuyên gia chỉ ra những bất thường trong hình ảnh nhiệt, hiệu ứng vụ nổ và chuyển động mục tiêu - có thể là sản phẩm của đồ họa hoặc AI.

Ngay cả khi có khả năng xảy ra một vụ nổ gần máy bay, việc xác định chính xác mức độ thiệt hại và nguyên nhân (bị bắn trúng hay sự cố kỹ thuật) vẫn chưa được xác nhận rõ ràng từ phía Mỹ.

F-35 vốn được xem là biểu tượng của công nghệ tàng hình thế hệ 5, với hệ thống cảm biến tiên tiến như AN/AAQ-37 Distributed Aperture System cho phép phát hiện và theo dõi mục tiêu 360 độ.

Tuy nhiên, nếu bị phát hiện và tấn công bằng hồng ngoại, điều đó cho thấy một thực tế: Công nghệ tàng hình không phải “vô hình tuyệt đối”; các hệ thống phòng không thế hệ mới đang tìm cách khai thác “dấu vết nhiệt”; chiến tranh hiện đại chuyển dần sang cạnh tranh đa cảm biến (radar + hồng ngoại + dữ liệu).

Giới phân tích nhận định, ngay cả khi vụ việc chưa được xác nhận hoàn toàn, nó vẫn cho thấy xu hướng mới trong tác chiến: máy bay tàng hình không còn “bất khả xâm phạm” như trước.