Israel xác định và tấn công mục tiêu Iran bằng cách nào?

VHO - Trong bối cảnh xung đột giữa Israel và Iran gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu cụ thể của Iran tiếp tục diễn ra. Nhiều chuyên gia đã phân tích cách Israel xác định mục tiêu và triển khai các chiến dịch dựa trên nguồn thông tin tình báo.

Kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran vào cuối tháng Hai, quân đội Israel đã thông báo về việc hạ sát một số quan chức cấp cao của Iran, từ Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei vào ngày đầu tiên của cuộc chiến cho đến người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hôm 20.3.

Israel cho biết các chiến dịch này được thực hiện thông qua các cuộc tấn công có mục tiêu, dựa trên thông tin tình báo.

Theo ông Glen Segell, một học giả và nhà phân tích chính trị đang làm việc tại Israel, có kinh nghiệm trong lĩnh vực tác chiến và an ninh thông tin, các thông tin tình báo tiết lộ vị trí của những cá nhân bị nhắm mục tiêu thuộc hai loại khác nhau.

Ông Segell cho biết: “Loại đầu tiên là ‘trường hợp có người cung cấp thông tin tại hiện trường, người này chuyển tiếp thông tin về vị trí hiện tại của người kia, và loại thứ hai là một hình thức theo dõi điện tử nào đó, có thể là qua điện thoại di động, điện thoại bàn, thậm chí là vệ tinh hoặc máy bay không người lái. Nếu nhìn vào tình hình ở Iran, có rất nhiều người tại hiện trường đang báo cáo về nhau.”

Ông Segell nói với CBS News rằng, ngoài các nguồn tin mật, Israel còn thu thập thông tin tình báo về Iran thông qua hợp tác với các đối tác, “bao gồm các nước láng giềng của Iran, trong đó có Mỹ và nhiều nguồn tin từ NATO. Họ cũng có thể theo dõi hoạt động giám sát Iran của các quốc gia khác. Vì vậy, nó giúp ta có được một bức tranh rất, rất toàn diện về những gì đang diễn ra.”

Ông cho biết thêm, bên trong Iran còn có “vô số” phong trào kháng chiến trong nước giúp cung cấp thông tin về nơi ẩn náu của những người và thiết bị bị nhắm mục tiêu.

Đây được xem là một thách thức đối với chính quyền Iran, điều mà tân lãnh đạo tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei có thể đã đề cập vào hôm 20.3, khi ông tuyên bố trên mạng xã hội rằng “phải tước bỏ an ninh khỏi tay kẻ thù nội bộ và bên ngoài” của Cộng hòa Hồi giáo.

Tuy nhiên, theo ông Segell, Israel không thể tiến hành các hoạt động thu thập thông tin tình báo trực tiếp tại Iran như ở các địa điểm khác do yếu tố địa lý.

Ông nói: “Khoảng cách địa lý khiến một quốc gia nhỏ như Israel rất khó thực hiện loại hoạt động tình báo mà họ đang làm ở Gaza. Gaza là lãnh thổ lân cận và có rất nhiều người qua lại giữa hai bên. Vì vậy, tôi cho rằng Israel thực sự đang tìm kiếm các nguồn tin khác, nhưng các nguồn tin khác này rất, rất tốt, và họ cũng coi Iran là một đối tác quan trọng.”

Bất kể thông tin tình báo được thu thập bằng cách nào, “chính người Israel đang tiến hành phần lớn chiến dịch chống lại các quan chức Iran”, Mark Cancian, một đại tá quân đội Mỹ đã nghỉ hưu và là cố vấn cấp cao của Vụ Quốc phòng và An ninh thuộc Viện nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết.

Ông cho rằng để thực hiện những vụ tấn công này, “bạn phải biết [mục tiêu] đang ở đâu vào một thời điểm nhất định. Bạn không thể biết họ ở đâu rồi mới tấn công ba tiếng sau đó, vì lúc đó họ đã biến mất. Bạn phải có một ‘chuỗi ám sát’ rất ngắn, từ thời điểm nguồn tin báo cáo rằng mục tiêu của bạn đang ở một vị trí nhất định cho đến thời điểm bạn thực sự có thể ra tay.”

Các cuộc tấn công có thể diễn ra dưới hình thức “phóng tên lửa, có thể là máy bay bay trên không hoặc những hình thức tương tự. Nhưng điều cần thiết là sự kết nối nhanh chóng, người Israel ở Iran có các nguồn tin trên mặt đất và có khả năng thực hiện điều đó.”

Ông Cancian nhận định Israel đang đơn phương thực hiện phần lớn các cuộc tấn công có chủ đích nhằm vào các quan chức Iran vì “tình báo của họ tốt hơn nhiều. Họ có thể hoàn thiện chuỗi tiêu diệt này theo cách mà Mỹ không thể.”

Ông cũng cho rằng điều này liên quan đến cách Mỹ và Israel “phân chia chiến trường, ít nhất là về mặt địa lý”. Theo đó, Mỹ tập trung vào khu vực ven biển và phần đông nam của Iran, trong khi Israel đảm nhận khu vực phía bắc và phía tây.

Tướng Joseph Votel, một tướng bốn sao đã nghỉ hưu của quân đội Mỹ, cho biết điều này đồng nghĩa với việc “hiện tại Mỹ đang tập trung mạnh vào các mục tiêu dọc bờ biển, và chắc chắn là liên quan đến eo biển Hormuz. Điều đó có lẽ ít gây lo ngại hơn đối với người Israel… Tôi nghĩ họ vẫn đang tập trung vào vấn đề lãnh đạo. Làm gián đoạn sự lãnh đạo.”

Chuyên gia Segell cho rằng việc Israel tập trung vào việc loại bỏ các lãnh đạo quân sự và tình báo Iran xuất phát từ kỳ vọng rằng người thay thế họ sẽ khôn ngoan hơn. "Bạn hy vọng rằng người thay thế về cơ bản sẽ nói:  ‘Hãy nói chuyện, hãy đàm phán, hãy dùng ngoại giao, hãy tìm cách giải quyết vấn đề này.’ Và trong nhiều trường hợp, điều đó đã xảy ra. Ý tôi là, nếu bạn loại bỏ một thủ lĩnh khủng bố, bạn sẽ thấy mọi thứ trở nên ôn hòa hơn.”

“Ý tưởng tương tự cũng được áp dụng khi ám sát giáo chủ,” Segell nói, đồng thời cho rằng theo quan điểm của ông, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo vẫn nắm giữ phần lớn quyền lực tại Tehran. “Đó là lý do tại sao [chúng ta thấy] những vụ tấn công quy mô lớn nhằm vào giới lãnh đạo quân đội, các sĩ quan tình báo, những người liên quan đến các hệ thống phóng tên lửa đạn đạo, v.v. Và người Iran càng sớm đạt đến giai đoạn hiểu biết đó, thì có thể không cần đến một cuộc cách mạng… có thể sẽ có sự thay đổi trong quan điểm của chế độ về thế giới mà không cần thay đổi chế độ.”

Tuy nhiên, một số nhà phân tích khác bày tỏ lo ngại rằng những nhân vật cấp cao bị sát hại có thể được thay thế bởi những người ít kinh nghiệm hơn, thậm chí ít sẵn sàng đàm phán hơn.

Nhà khoa học chính trị Max Abrahms thuộc Đại học Northeastern nói với tờ Independent rằng bạo lực đối với thường dân do các chế độ độc tài gây ra thường gia tăng sau các vụ tấn công có chủ đích từ bên ngoài.

“Việc loại bỏ người lãnh đạo là rất rủi ro. Khi bạn loại bỏ một người lãnh đạo có xu hướng kiềm chế và có ảnh hưởng đến cấp dưới, rất có thể sau đó bạn sẽ chứng kiến những chiến thuật cực đoan hơn nữa”, ông nói.

Các nhà phân tích cũng lưu ý rằng cho đến nay chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy sự rạn nứt trong bộ máy lãnh đạo Iran, cũng như chưa xuất hiện một cuộc nổi dậy lớn của quần chúng nhằm lật đổ chính quyền.

Bên cạnh đó, cũng có những lo ngại rằng việc lật đổ một chính quyền đã nắm quyền gần nửa thế kỷ, trong khi chưa có lực lượng thay thế sẵn sàng, có thể dẫn đến tình trạng hỗn loạn.

Ông Cancian nhận định: “Tôi nghĩ người Israel có quan điểm rằng nếu họ loại bỏ đủ số lượng quan chức cấp cao, thì cuối cùng những người kế nhiệm sẽ không có được tính chính danh và các mối quan hệ mà các nhà lãnh đạo ban đầu có, và điều đó sẽ khiến họ đồng ý với một thỏa thuận có lợi hơn… hoặc thậm chí có thể làm tan rã chế độ, dẫn đến sự hình thành các phe phái khác nhau. Cho đến nay, điều đó vẫn chưa xảy ra, nhưng tôi nghĩ đó là chiến lược của họ.”