Đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran chưa đạt đột phá, nguy cơ xung đột gia tăng

VHO - Vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran đã kết thúc tại Geneva với những “tiến triển đáng kể”, tuy nhiên, các bên vẫn chưa đạt được đột phá.

Phát biểu trên mạng xã hội X, Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Albusaidi cho biết: “Chúng tôi đã kết thúc ngày làm việc sau khi đạt được tiến triển đáng kể trong đàm phán giữa Mỹ và Iran. Chúng tôi sẽ sớm nối lại sau khi tham vấn tại thủ đô mỗi nước. Các cuộc thảo luận ở cấp kỹ thuật sẽ diễn ra vào tuần tới tại Vienna”.

Ông cũng gửi lời cảm ơn tới các đoàn đàm phán, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và Chính phủ Thụy Sĩ – nước chủ nhà các cuộc đàm phán.

Khác biệt cốt lõi vẫn còn

Các cuộc trao đổi tại Geneva diễn ra trong hai phiên họp – sáng và chiều – giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cùng Jared Kushner, với sự trung gian của Oman và sự tham gia của Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi.

Sau phiên họp buổi sáng, Ngoại trưởng Oman cho biết hai bên đã trao đổi “những ý tưởng sáng tạo và tích cực”, song thừa nhận vẫn còn một số khác biệt cần thu hẹp.

Mô tả đây là một trong những cuộc đàm phán nghiêm túc nhất giữa hai nước, ông Araghchi nói với truyền hình nhà nước Iran: “Chúng tôi đã đạt được đồng thuận về một số vấn đề mặc dù vẫn còn khác biệt về một số vấn đề khác”. Ông cho biết Iran đã nêu rõ yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và xác nhận vòng đàm phán tiếp theo sẽ diễn ra trong vòng chưa đầy một tuần.

Tuy nhiên, một nguồn thạo tin cho biết các cuộc trao đổi kết thúc mà không đạt được đột phá lớn, dù đã có tiến triển và một số điều chỉnh nhỏ trong lập trường của mỗi bên.

Theo Kênh Channel 12 của Israel, các đặc phái viên Mỹ rời Geneva trong tâm trạng thất vọng do khoảng cách giữa hai bên vẫn còn lớn. Hiện chưa có bình luận chính thức từ phái đoàn Mỹ.

Tranh cãi về làm giàu uranium và mở rộng nội dung đàm phán

Vòng đàm phán mới nhất diễn ra trong bối cảnh hai bên tìm cách thu hẹp bất đồng về mức làm giàu uranium, cơ chế kiểm chứng và lộ trình dỡ bỏ trừng phạt.

Theo nguồn tin được dẫn lại, Tehran đề xuất giới hạn làm giàu uranium ở mức phục vụ mục đích y tế, đồng thời tạm dừng một số hoạt động hạt nhân trong thời gian nhất định trước khi nối lại trong khuôn khổ khu vực được quản lý.

Trong khi đó, Washington được cho là yêu cầu một thỏa thuận không có thời hạn, chỉ chấp nhận mức làm giàu thấp tại lò phản ứng nghiên cứu ở Tehran, đồng thời yêu cầu Iran dỡ bỏ hoàn toàn các cơ sở hạt nhân và chuyển toàn bộ lượng uranium đã làm giàu ra khỏi lãnh thổ.

Washington cũng muốn mở rộng đàm phán sang chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và sự ủng hộ của Tehran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực. Một quan chức Iran cho rằng khuôn khổ thỏa thuận có thể đạt được nếu Mỹ tách biệt “các vấn đề hạt nhân và phi hạt nhân”.

Iran tiếp tục phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân và cho biết sẵn sàng thể hiện sự linh hoạt trong đàm phán.

Ông Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran thuộc International Crisis Group, cảnh báo rằng nếu không đạt được đột phá trong vòng đàm phán hiện tại, nguy cơ xung đột có thể gia tăng đáng kể.

Mỹ tăng cường hiện diện quân sự

Trong khi các cuộc đàm phán diễn ra, Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông.

Hình ảnh vệ tinh do công ty MizarVision công bố ngày 26.2 cho thấy 11 tiêm kích tàng hình F-22 của Mỹ đã được triển khai tới căn cứ không quân Ovda ở miền Nam Israel. Ảnh cũng cho thấy một tổ hợp phòng không Patriot được bố trí gần khu vực này.

F-22 là tiêm kích thế hệ thứ năm chuyên chiếm ưu thế trên không, đồng thời có khả năng tấn công mặt đất, tác chiến điện tử và trinh sát. Việc dòng máy bay này xuất hiện tại Israel được đánh giá là hiếm gặp.

Hiện lực lượng Mỹ tại khu vực bao gồm hơn 200 tiêm kích, cùng hơn 100 máy bay tiếp dầu, trinh sát và vận tải. Mỹ cũng duy trì hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng nhiều tàu khu trục trong khu vực.