Game Việt: Bản quyền & bản sắc

VHO - Ngành game đang nổi lên như một trong những động lực quan trọng của công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo tại Việt Nam. Không chỉ tạo ra doanh thu nghìn tỉ đồng, ngành game Việt Nam còn tham gia vào quá trình thúc đẩy đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường nội dung số, phát triển đội ngũ nhân lực sáng tạo trẻ và góp phần định hình vị thế của Việt Nam trên bản đồ kinh tế số toàn cầu.

Tuy nhiên, để khai thác trọn vẹn tiềm năng này, ngành game Việt Nam cần được nhìn nhận đúng vai trò và có chính sách phát triển phù hợp, bền vững.

Không chỉ là hình thức giải trí

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 2486/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong chiến lược, phần mềm và các trò chơi giải trí được xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa chủ chốt. Các ngành này được định hướng phát triển đồng bộ, dựa trên cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ và đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của nhân dân, đồng thời phù hợp xu thế hội nhập quốc tế.

Với ngành game, nhờ tốc độ tăng trưởng nổi bật, Việt Nam đang nổi lên như một trong những thị trường game sôi động nhất Đông Nam Á. Theo các số liệu từ TikTok và Sensor Tower, ngành game tại Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò như một trong những mảng chủ lực của nền kinh tế số. Doanh thu được dự báo đạt 1,66 tỉ USD trong năm 2025 và tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng 9,77% mỗi năm, hướng tới cột mốc 2,42 tỉ USD vào năm 2029.

Cùng với đó, không chỉ dừng lại ở việc làm “gia công” cho các dự án quốc tế, ngành game Việt Nam đã ghi dấu ấn bằng nhiều sản phẩm “made in Vietnam” gây tiếng vang toàn cầu như Flappy bird, Axie infinity, Magic tiles… Nhờ tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ, thị trường Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các “ông lớn” trong lĩnh vực game đến từ Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc… Nhiều tập đoàn hàng đầu như Garena (Sea Group), Tencent, Riot Games, Webzen hay Roblox Corporation đã thiết lập quan hệ hợp tác với các doanh nghiệp như VNG, Gamota, VTC Game để đưa sản phẩm của họ đến với người chơi tại Việt Nam. Trong đó, nổi bật là việc Riot Games (Mỹ), nhà phát triển của các game Liên minh huyền thoại (League of legends) và Valorant, đã hợp tác với VNG để phát hành và vận hành các tựa game này tại Việt Nam.

Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) Lê Minh Tuấn, việc phần mềm và các trò chơi giải trí được xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa theo chiến lược cho thấy sự thay đổi rõ rệt về nhận thức xã hội. “Lĩnh vực game trên thế giới và tại Việt Nam đang hội tụ các điều kiện để phát triển mạnh mẽ. Game không chỉ là hình thức giải trí mà đang trở thành một ngành kinh tế sáng tạo quan trọng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế số, đổi mới công nghệ và tạo việc làm cho hàng triệu lao động trẻ”, ông Lê Minh Tuấn cho biết.

Tại GameVerse 2025, Giám đốc VTC Mobile Trần Thị Thanh Hằng từng khẳng định, ngành game Việt đang chuyển mình mạnh mẽ, thành một ngành công nghiệp đang đi lên. “Tôi nhận thấy các bạn trẻ đến với sự kiện game không chỉ để chơi game mà còn mang theo tinh thần học hỏi, thể hiện rõ định hướng nghề nghiệp, mong muốn khám phá những góc nhìn mới về thể thao điện tử, AI hay cách văn hóa Việt Nam được tái hiện qua game”, bà Trần Thị Thanh Hằng chia sẻ.

Giải pháp mang tính lâu dài và bền vững

Tuy nhiên trên chặng đường phát triển, ngành game Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Tiềm năng, thế mạnh và sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực game hiện nay cũng đang đặt ra nhiều vấn đề mới trong công tác bảo vệ bản quyền, đặc biệt trên môi trường internet và các nền tảng số đối với hoạt động sáng tạo cao này.

Theo nhiều chuyên gia, tình hình vi phạm bản quyền game đang diễn biến khá phức tạp, cần có sự phối hợp đồng bộ để tập trung giải quyết. Các vấn đề vi phạm bản quyền game hiện nay chủ yếu nằm ở các hành vi phổ biến bản game crack, bản mod trái phép; vi phạm trên nền tảng livestream và video ngắn; sử dụng hack/cheat, phá khóa bảo mật; vận hành máy chủ lậu, phát hành game không phép…

Những hành vi này gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến quyền lợi người dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh của ngành game. Vì vậy, việc chia sẻ mô hình giám sát, công nghệ phát hiện vi phạm, cơ chế phối hợp quốc tế là hết sức cần thiết

Trước thực trạng trên, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn cho biết, ngành game cần sự đồng hành của cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các nhà sáng tạo game, cá nhân người sử dụng… cũng như các tổ chức bảo vệ bản quyền trong việc xây dựng hành lang pháp lý hiện đại, bảo vệ bản quyền hiệu quả và nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện bản quyền, bản sắc văn hóa trong game Việt cũng là yếu tố quyết định sự thành, bại của một tựa game. Nhìn lại chặng đường phát triển của game Việt thời gian qua, Tổng Giám đốc Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC Nguyễn Ngọc Bảo nhận định, yếu tố văn hóa trong các trò chơi Việt Nam hiện vẫn chưa thật sự rõ nét.

Theo ông, trước đây, văn hóa Việt Nam trong game chưa được chú trọng, phần lớn chỉ dừng ở việc Việt hóa những sản phẩm do nước ngoài phát triển. Nhưng khi năng lực sản xuất trong nước ngày càng mạnh, đã đến lúc cần đưa văn hóa Việt vào game một cách có hệ thống, từ đó tạo nên những giá trị riêng, góp phần lan tỏa di sản văn hóa nước nhà ra thế giới”, ông Nguyễn Ngọc Bảo cho biết.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo cũng cho rằng, để tạo ra những sản phẩm game chất lượng, mang đậm dấu ấn Việt, cần huy động sự tham gia của các nghệ nhân, giới khoa học, cùng các trường và viện nghiên cứu, nhằm bảo đảm quá trình tìm hiểu được tiến hành một cách bài bản và khoa học. Nếu chỉ làm qua loa, rất dễ làm sai lệch giá trị nguyên bản và khiến bản sắc văn hóa Việt bị nhạt dần.

Ngành game đang mở ra những tiềm năng đáng kể cho sự phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo tại Việt Nam. Không chỉ tạo nguồn thu và việc làm chất lượng cao, game còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và thúc đẩy đổi mới, phát triển nhiều lĩnh vực liên quan.

Tuy vậy, để khai thác trọn vẹn lợi ích mà ngành công nghiệp này mang lại, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính lâu dài và bền vững. Từ chính sách, nhân lực đến môi trường sáng tạo và hệ sinh thái hỗ trợ, mọi yếu tố đều phải được phát triển hài hòa nhằm tạo nền tảng cho ngành game bứt phá.

Khi những điều kiện đó được đảm bảo, game hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực mới, góp phần đưa công nghiệp văn hóa Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.