Thơ ca cùng đất nước vươn ra biển lớn

VHO - Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 – năm 2026 đang đến gần, mở ra chuỗi hoạt động thơ ca rộng khắp cả nước nhân dịp Tết Nguyên tiêu. Với chủ đề chung “Trước biển lớn”, sự kiện năm nay không chỉ là ngày hội của người yêu thơ mà còn là diễn đàn văn hóa giàu ý nghĩa, phản ánh khát vọng vươn mình, hội nhập và phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, Ngày Thơ Hà Nội diễn ra sớm vào ngày 1.3 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, trở thành điểm khởi động tiên phong cho không khí Ngày Thơ trên toàn quốc.

Lan tỏa tinh thần Ngày Thơ Việt Nam trên cả nước

Theo kế hoạch của Hội Nhà văn Việt Nam, sự kiện trung tâm của Ngày Thơ Việt Nam 2026 sẽ diễn ra đúng Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ (3.3) tại tỉnh Quảng Ninh – vùng đất mỏ giàu truyền thống văn hóa và lao động.

Đây là lần đầu tiên Ngày Thơ được tổ chức tại địa phương này, thể hiện nỗ lực đưa thơ ca đến gần hơn với đời sống xã hội, mở rộng không gian sáng tạo ra ngoài các đô thị lớn.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, cho biết Ngày Thơ năm nay diễn ra trong bối cảnh đất nước vừa bước sang giai đoạn phát triển mới sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Chủ đề Trước biển lớn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, gợi mở hình ảnh dân tộc Việt Nam trước những cơ hội và thách thức của hội nhập toàn cầu, đòi hỏi bản lĩnh văn hóa, trí tuệ và tinh thần sáng tạo.

Không gian sự kiện tại Quảng Ninh được thiết kế giàu tính nghệ thuật với trưng bày 50 câu thơ về biển, tuyển chọn từ thơ cổ đại đến hiện đại, thể hiện trên những “cánh buồm thơ” – hình ảnh biểu trưng cho hành trình ra khơi của văn hóa Việt.

Đêm thơ Nguyên tiêu quy tụ nhiều thế hệ thi sĩ, từ các tên tuổi như Nguyễn Khoa Điềm, Hữu Thỉnh, Trần Nhuận Minh, Trần Đăng Khoa, Thuận Hữu, Nguyễn Thị Hồng Ngát, Đặng Huy Giang, Phạm Đương đến các gương mặt trẻ như Trang Thanh, Lữ Mai, Nguyễn Thị Kim Nhung.

Bên cạnh các chương trình trình diễn, những nhóm nhà thơ còn trực tiếp đến hầm mỏ, trường học, nhà máy và đơn vị bộ đội để giao lưu, đọc thơ, qua đó đưa thi ca trở lại với đời sống lao động và cộng đồng – đúng tinh thần lan tỏa của Ngày Thơ Việt Nam.

Nếu Quảng Ninh là điểm nhấn của sự kiện cấp quốc gia thì Hà Nội lại đóng vai trò mở đầu cho chuỗi hoạt động khi Ngày Thơ Hà Nội diễn ra từ ngày 1.3, sớm hơn hai ngày so với lễ chính.

Chương trình do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội và Hội Nhà văn Hà Nội tổ chức với chủ đề Vươn mình ra biển lớn, tạo sự cộng hưởng trực tiếp với chủ đề chung của cả nước.

Theo nhà thơ Trần Gia Thái, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, trong khát vọng vươn ra biển lớn của thời đại, Hà Nội – Thủ đô ngàn năm văn hiến, trung tâm chính trị, văn hóa và sáng tạo của cả nước – luôn giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt đời sống văn học nghệ thuật.

Ngày Thơ Hà Nội không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn khẳng định vị thế của Thủ đô trong việc gìn giữ và phát huy giá trị thi ca.

Chương trình năm nay được cấu trúc thành ba phần: "Áng thơ Nguyên tiêu", "Tình yêu biển đảo" và "Cảm thức xuân Hà Nội", đưa khán giả đến với nhiều tác phẩm tiêu biểu của các tác giả như Lê Cảnh Nhạc, Nguyễn Việt Chiến, Trần Anh Thái, Phùng Văn Khai, Bùi Việt Mỹ, Mai Nam Thắng, Chu Thu Phương… thông qua nhiều hình thức trình diễn mới mẻ.

Không gian sân Thái học trở thành điểm hẹn văn hóa với 10 quán thơ của các câu lạc bộ thơ Thủ đô, cùng các cuộc thi trình diễn thơ, trưng bày thư quán và hoạt động tốc ký thơ.

Các hội chuyên ngành như Nhiếp ảnh và Mỹ thuật Hà Nội cũng tham gia trưng bày tác phẩm về mùa xuân, quê hương và con người, tạo nên một không gian nghệ thuật đa dạng, thu hút đông đảo công chúng.

Đưa thi ca đến gần công chúng

Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, hình ảnh “biển lớn” không chỉ là không gian địa lý mà còn là biểu tượng của toàn cầu hóa, sự phát triển khoa học – công nghệ và những biến chuyển mạnh mẽ về đời sống tinh thần.

Trong bối cảnh mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, thơ ca đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức về sáng tạo và lan tỏa giá trị.

Ngày Thơ Việt Nam trở thành dịp để các nhà thơ, nhà nghiên cứu cùng đối thoại về trách nhiệm của người cầm bút: làm thế nào để giữ vững bản lĩnh, nhân cách sáng tạo, bảo vệ giá trị nghệ thuật chân chính giữa dòng chảy thông tin ngày càng phức tạp.

Thơ ca, với tư cách một hình thái ý thức thẩm mỹ đặc biệt, tiếp tục giữ vai trò bồi đắp đời sống tinh thần, nuôi dưỡng khát vọng và gìn giữ căn cốt văn hóa dân tộc.

Từ Hà Nội đến Quảng Ninh và nhiều địa phương khác, Ngày Thơ Việt Nam 2026 hướng tới mục tiêu đưa tác phẩm văn học nghệ thuật đến với đông đảo tầng lớp nhân dân.

Việc tổ chức đa dạng hoạt động – từ sân khấu trình diễn, trưng bày, giao lưu cộng đồng đến các cuộc thi sáng tạo cho thấy nỗ lực làm mới cách tiếp cận thi ca, giúp thơ không chỉ tồn tại trên trang giấy mà sống trong đời sống xã hội.

Ngày Thơ Hà Nội với vai trò tiên phong đã mở đầu một mùa Nguyên tiêu sôi động, tạo đà lan tỏa cho chuỗi sự kiện trên toàn quốc.

Từ không gian văn hiến của Văn Miếu – Quốc Tử Giám đến vùng biển Quảng Ninh, thơ ca đang tiếp tục đồng hành cùng đất nước, góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo, trách nhiệm và khát vọng vươn ra “biển lớn” của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.