Sự trỗi dậy của phim trên không gian mạng

VHO - Những năm gần đây, thị trường phim chiếu mạng tại Việt Nam chứng kiến tốc độ phát triển nhanh và rõ nét. Từ những series hài ngắn phát hành trên YouTube, Facebook, TikTok đến các dự án được đầu tư bài bản trên nền tảng OTT trong và ngoài nước, phim trên không gian mạng đang dần trở thành một “địa hạt” đáng kể của đời sống điện ảnh - nghe nhìn.

 Sự bùng nổ này không chỉ phản ánh thay đổi trong thói quen tiếp nhận nội dung của khán giả, mà còn đặt ra bài toán không nhỏ về chất lượng, bản sắc và khả năng giữ chân người xem trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

“Đất thử” mới cho sáng tạo và khẳng định tên tuổi

Nếu như trước đây, điện ảnh và truyền hình gần như là hai kênh phát hành chủ lực, thì nay, không gian mạng đã mở ra một lựa chọn song song, thậm chí trở thành lợi thế đối với nhiều nhà làm phim. Với chi phí sản xuất linh hoạt, khả năng tiếp cận khán giả rộng và nhanh, cùng cơ chế phản hồi gần như tức thời từ người xem, phim chiếu mạng đang trở thành “đất thử” hấp dẫn cho nghệ sĩ và các ê kíp trẻ tìm kiếm cơ hội sáng tạo và khẳng định mình.

Mới đây, hàng loạt phim trên không gian mạng “chào sân” đã thu hút sự chú ý lớn của công chúng. Có thể kể đến các phim phát hành trên kênh cá nhân như: Cậu Út cậu con Cúc 4 (Huỳnh Lập Official); Về quê có gì vui (Duy Khánh Official); Chuyện nhà Tí 4: Hoa Lệ (Minh Dự Official); Yêu nhau ngày nắng ấm (Nghệ sĩ Ngọc Huyền Official); Ngày làm cha (D42 Film); Tình đầu là sói (Short Yeah1); Tàu chở vàng (Anh em Phim); Đảo nhỏ nuôi mèo (QPlus TV)… Bên cạnh đó là các dự án được phát hành trên nền tảng OTT như Cuộc chiến hạ lưu (VieON), Tiệm ăn của quỷ (Netflix)…

Trong số đó, Cậu Út cậu con Cúc của Huỳnh Lập tạo được dấu ấn nhờ khai thác không khí gia đình, phong vị Nam Bộ cùng lối kể chuyện dung dị, hài hước nhưng không xa rời cảm xúc đời thường. Phần 4 của series, với sự tham gia của NSƯT Kim Phương, Huỳnh Lập, Puka, Duy Khánh…, đã tiếp tục thu hút lượng lớn người xem trong dịp Tết vừa qua.

Không chỉ dừng lại ở sức lan tỏa trên mạng, phim còn giành Cúp vàng “Phim được yêu thích nhất” do khán giả bình chọn tại Giải thưởng Ngôi sao Xanh lần thứ 12 năm 2025, với hơn 1 triệu lượt bình chọn. Đây là tín hiệu cho thấy phim chiếu mạng đã và đang được nhìn nhận nghiêm túc hơn trong hệ thống giải thưởng chính thống.

Nếu các series hài trên YouTube chủ yếu phát triển theo hướng giải trí ngắn hạn, thì Cuộc chiến hạ lưu của VieON cho thấy một hướng đi khác: Phim mạng dài tập, đầu tư kịch bản và diễn xuất, tiệm cận chuẩn mực phim truyền hình. Khép lại 12 tập, phim đạt khoảng 500 triệu lượt xem trên các nền tảng như VieON, Facebook, YouTube, TikTok và Zalo Video (tính đến ngày 29.11.2025). Tác phẩm cũng lọt vào vòng đề cử Giải Mai Vàng lần thứ 31 năm 2025, hạng mục “Phim truyền hình được yêu thích nhất”.

Cuộc chiến hạ lưu quy tụ dàn diễn viên được khán giả yêu thích như Kim Phương, Thanh Nam, Lê Phương, Trịnh Thảo, Ngọc Trai... Đáng chú ý, sự góp mặt của Thái Hòa - sau thời gian dài tập trung cho điện ảnh - mang đến một vai diễn vừa khắc khổ, vừa ấm áp, tạo thêm chiều sâu cho tác phẩm. Thành công của phim cho thấy không gian mạng không chỉ phù hợp với các sản phẩm thuần giải trí, mà hoàn toàn có thể là “đất diễn” cho những dự án nghiêm túc, nếu được đầu tư đúng mức.

Một dự án đáng chú ý nữa là Tiệm ăn của quỷ, sau khi ra mắt đầu năm 2025, dự án nhanh chóng dẫn đầu danh sách các chương trình truyền hình được xem nhiều nhất trên nền tảng này tại Việt Nam. Phim được trao Cúp vàng Giải thưởng Ngôi sao Xanh 2025 do Hội đồng nghệ thuật bình chọn. Loạt phim thu hút sự chú ý của khán giả khi trở thành series Việt đầu tiên được Netflix phát hành độc quyền toàn cầu, đồng thời tại hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo nhà báo Đinh Trọng Tuấn - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Thế giới Điện ảnh, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Giải thưởng Ngôi sao Xanh 2025, năm qua là một năm đặc biệt, gắn với nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, đồng thời cũng là năm bùng nổ của điện ảnh, âm nhạc và nhiều loại hình nghệ thuật. Trong bức tranh chung ấy, phim trên không gian mạng nổi lên rõ nét với 21 bộ phim được chọn lọc, đưa vào vòng chung khảo trong hệ thống các tác phẩm nghe nhìn được sản xuất trong năm.

Việc một hạng mục riêng dành cho phim chiếu mạng được quan tâm cho thấy giới chuyên môn đã bắt đầu nhìn nhận đây là một thành tố không thể bỏ qua của đời sống điện ảnh đương đại.

Không gian sáng tạo rộng mở, nhưng cũng “nghiệt ngã”

Chia sẻ với Văn Hóa, NSND - đạo diễn Đào Bá Sơn đánh giá cao sự phát triển của phim trên không gian mạng trong việc làm đa dạng thị trường phim dành cho khán giả. Theo ông, bên cạnh kênh chiếu rạp, phim mạng mở ra thêm một lựa chọn quan trọng cho các nhà làm phim, nơi họ có thể tự do sáng tạo và thử nghiệm những cách kể mới.

Tuy nhiên, sự tự do ấy cũng đi kèm tính “nghiệt ngã”: Không có hàng rào kiểm duyệt chặt chẽ, không có sự bảo chứng từ hệ thống phát hành truyền thống, phim trên mạng chịu sự phán xét trực tiếp và tức thì từ khán giả. Một tác phẩm có thể nhanh chóng được đón nhận, nhưng cũng có thể thất bại ngay khi vừa ra mắt. Trong không gian tưởng như “dễ thở” đó, người làm phim phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn cho lựa chọn sáng tạo của mình.

NSND Đào Bá Sơn cho rằng không gian mạng mở ra một “chân trời sáng tạo bao la”, nơi nhiều ý tưởng có thể được hiện thực hóa mà ở những không gian khác khó thực hiện. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực là không ít thách thức: Khi số lượng phim chiếu mạng tăng nhanh, sự cạnh tranh về lượt xem trở nên khốc liệt; nhiều phim chọn cách gây chú ý bằng chiêu trò, kịch tính hóa quá mức hoặc lặp lại công thức cũ, dẫn đến tình trạng “sớm nở tối tàn”... Khán giả có thể tò mò ở tập đầu, nhưng dễ dàng rời bỏ nếu nội dung thiếu chiều sâu hoặc không đủ sức níu giữ.

Trong bối cảnh đó, bài toán lớn nhất của phim chiếu mạng không chỉ là làm sao để “lên top”, mà là giữ được khán giả ở lại đến tập cuối và xa hơn là tạo dựng niềm tin cho những dự án tiếp theo. Điều này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc vào kịch bản, diễn xuất và tư duy sản xuất dài hơi, thay vì chạy theo lượt xem ngắn hạn.

Thị trường phim chiếu mạng vẫn đang trong giai đoạn vận động và định hình. Sự thịnh hành hiện nay là cơ hội, nhưng cũng là phép thử. Chỉ khi người làm phim biết cân bằng giữa tự do sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, giữa giải trí và giá trị, thì phim trên không gian mạng mới thực sự trở thành một phần bền vững của đời sống điện ảnh Việt Nam.