Nghiên cứu mới hé lộ thời điểm danh họa Van Gogh vẽ “Đêm đầy sao“

VHO - Theo một nghiên cứu công bố ngày 22.10 trên tạp chí Scientific Reports, danh hoạ Van Gogh có thể đã lấy cảm hứng từ bầu trời miền nam nước Pháp vào tháng 7.1889 để vẽ kiệt tác “Đêm đầy sao”, muộn hơn khoảng một tháng so với nhận định trước đây.

Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết trên sau khi đối chiếu các chi tiết thiên văn trong bức tranh với bầu trời thực tế tại Saint-Rémy-de-Provence, nơi mà danh hoạ Van Gogh đã sinh sống vào năm 1889.

Theo nhóm nghiên cứu Hàn Quốc, bầu trời trước bình minh vào khoảng ngày 22.7.1889 có nhiều điểm tương đồng với khung cảnh được tái hiện trong tranh. Nếu giả thuyết này chính xác, thời điểm sáng tác “Đêm đầy sao” có thể muộn hơn khoảng một tháng so với mốc được giới sử học nghệ thuật công bố rộng rãi.

Tác phẩm nổi tiếng với hình ảnh Mặt Trăng lưỡi liềm, sao Kim và những vì sao xoáy cuộn trên bầu trời, phía dưới là một ngôi làng yên bình cùng những cây bách nổi bật.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu thiên văn để tìm kiếm thời điểm bầu trời thực tế có những đặc điểm tương ứng với bức tranh.

Theo các nhà nghiên cứu, khoảng ngày 22.7.1889 là thời điểm có mức độ tương đồng cao nhất. Trong khi đó, những ngày liền trước hoặc sau thời điểm này cũng có thể đã truyền cảm hứng cho danh họa. 

Không thể có bầu trời nào cũng hoàn toàn giống nhau, bởi bầu trời luôn biến đổi theo ngày. Danh hoạ Van Gogh đã nhận ra những thay đổi đó và đưa chúng vào tác phẩm của mình.

Từ việc phân tích dữ liệu thiên văn, lấy mốc thời gian 22.7.1889, nhóm các tác giả cho rằng hình dạng Mặt Trăng trước bình minh tương đồng với hình ảnh trong bức tranh.

Đồng thời, cụm sao Hyades thuộc chòm Kim Ngưu xuất hiện ở phía đông, gần vị trí của sao Kim. Phân tích thời tiết cũng cho thấy điều kiện khí quyển khi đó đủ thuận lợi để Van Gogh quan sát các thiên thể này.

Nhóm nghiên cứu cũng thử nghiệm phương pháp phân tích bằng cách đối chiếu bầu trời trong một số tác phẩm khác của danh họa người Hà Lan. Nghiên cứu đánh giá đây là một công trình được thực hiện tỉ mỉ, kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực khoa học.

Tuy nhiên, mốc thời gian tháng 7 vẫn chỉ là giả thuyết và cần tiếp tục xem xét, chưa thể coi là kết luận cuối cùng.

Van Gogh đã sáng tác “Đêm đầy sao” tại xưởng vẽ trong cơ sở điều trị, dựa trên các bản phác thảo và ký ức của chính danh họa. Vì vậy, khung cảnh trong tranh có thể không tái hiện chính xác một thời điểm duy nhất mà là sự kết hợp những gì họa sĩ quan sát được qua nhiều đêm khác nhau.

Theo các nhà nghiên cứu, giá trị của nghiên cứu nằm ở việc đã cho thấy “Đêm đầy sao” không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật thuần túy. Van Gogh đã quan sát bầu trời thực tế rất kỹ lưỡng trước khi chuyển hóa những hình ảnh ấy thành một trong những kiệt tác hội họa nổi tiếng nhất thế giới.