Nhạc cổ điển và jazz ngày càng đơn giản hơn về cấu trúc

VHO - Một nghiên cứu mới cho thấy các thể loại âm nhạc phương Tây vốn được xem là phức tạp như nhạc cổ điển và jazz đang dần trở nên đơn giản hơn về cấu trúc theo thời gian, dù xu hướng này không nhất thiết mang ý nghĩa tiêu cực.

Câu hỏi liệu âm nhạc ngày nay có “kém phức tạp” hơn trước vốn thường được nhắc tới trong những tranh luận giữa các thế hệ.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới tập trung vào classical music và jazz cho thấy sự thay đổi này có thể được lý giải bằng những biến chuyển sâu rộng hơn trong cách sáng tác và tiếp nhận âm nhạc.

Nhóm nghiên cứu do tác giả Niccolò Di Marco, trợ lý giáo sư tại Đại học Tuscia (Italia), thực hiện đã phân tích khoảng 20.000 tệp MIDI từ năm 1600 đến năm 2021. Đây là dạng dữ liệu âm nhạc kỹ thuật số cho phép các nhà khoa học áp dụng phương pháp phân tích từ lĩnh vực khoa học phức tạp.

“Ban đầu, chúng tôi tìm cách đo lường ‘độ phức tạp’ của âm nhạc tương tự như cách áp dụng với văn bản,” ông Di Marco cho biết trong cuộc trao đổi với Euronews.

Sau khi rà soát tài liệu, nhóm nghiên cứu nhận thấy cách tiếp cận phù hợp nhất là làm việc với dữ liệu MIDI và sử dụng các công cụ phân tích từ khoa học phức tạp.

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nature cũng thừa nhận một số hạn chế, trong đó có việc khó đo lường chính xác lựa chọn nốt nhạc khi chuyển đổi sang định dạng MIDI, vốn phụ thuộc vào hệ thống cao độ 12 nốt.

Thay vào đó, nhóm tập trung phân tích các chuyển đổi giai điệu và hòa âm. Kết quả cho thấy nhạc cổ điển và jazz có xu hướng ngày càng tiệm cận về cấu trúc với các thể loại đương đại vốn được coi là ít phức tạp hơn.

Xu hướng này không phải là hiện tượng đơn lẻ. Một nghiên cứu năm 2024 của Đại học Queen Mary London cũng ghi nhận sự đơn giản hóa tương tự trong các ca khúc đứng đầu bảng xếp hạng.

Dù vậy, việc quy kết nguyên nhân cho công nghệ hay sự đồng nhất văn hóa là chưa đủ. Theo ông Di Marco, sự phức tạp không biến mất mà đang dịch chuyển sang những dạng khác khó đo lường hơn.

“Thế kỷ XX và XXI chứng kiến sự đa dạng hóa mạnh mẽ về ngôn ngữ âm nhạc và đối tượng khán giả. Một số nhà soạn nhạc ưu tiên sự rõ ràng, tính lặp lại hoặc khả năng tiếp cận thay vì cấu trúc phức tạp,” ông nói.

Điều này đồng nghĩa với việc âm nhạc không hẳn trở nên “đơn giản hơn”, mà là phức tạp theo cách khác, chuyển từ các yếu tố hòa âm, giai điệu sang những khía cạnh ít định lượng hơn.

Nghiên cứu của Di Marco là một phần trong dự án lớn hơn nhằm tìm hiểu sự tiến hóa của đời sống con người trong kỷ nguyên internet và mạng xã hội. Các phát hiện trước đó cũng cho thấy cách con người giao tiếp trực tuyến đang dần trở nên đơn giản hơn.

Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, đây không phải là tín hiệu đáng lo ngại. Trong một thế giới ngày càng kết nối, các cấu trúc đơn giản hơn có thể giúp âm nhạc trở nên dễ tiếp cận và lan tỏa rộng rãi hơn.

“Chúng tôi không nhằm chỉ trích hay than phiền về sự đơn giản hóa của âm nhạc, mà muốn đánh giá sự tiến hóa của nó trong những bối cảnh mới,” ông Di Marco nhấn mạnh.