Không gian công cộng và cách Hà Nội “nuôi dưỡng” đời sống văn hóa ​

VHO - Một sân khấu nhỏ giữa lòng phố đi bộ, những tiếng đàn nhị, sáo trúc vang lên giữa dòng người qua lại, những em nhỏ ngồi lặng nghe trong vòng tay cha mẹ… Đêm “Âm nhạc cộng đồng” diễn ra tối 10.5, tại Nhà Bát Giác không chỉ mang đến một đêm nhạc giàu cảm xúc với những giai điệu sâu lắng về quê hương, đất nước và tình thân, mà còn gợi mở một cách thưởng thức văn hóa gần gũi trong nhịp sống đô thị Hà Nội.

Không lựa chọn những ca khúc sôi động hay nhịp điệu nhanh, đêm diễn chạm tới khán giả bằng những tiết mục nhẹ nhàng, giàu chiều sâu, qua đó tiếp tục cho thấy nỗ lực của Hà Nội trong việc đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, mở rộng không gian thụ hưởng văn hóa và để văn hóa dần trở thành một phần tự nhiên trong đời sống đô thị.

Chương trình do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội thực hiện, với sự tham gia của các nghệ sĩ trẻ và sinh viên, học viên nhà trường. Mở đầu chương trình, các nghệ sĩ đã dẫn dắt khán giả vào mạch cảm xúc sâu lắng qua phần hòa tấu Trống cơm, Gặp nhau giữa rừng mơ và ca khúc Một thoáng Tây Hồ.

Nếu Một thoáng Tây Hồ gợi vẻ đẹp của Hà Nội hôm nay, thì các ca khúc Cõng mẹ về trời, Lời ru, Mẹ yêu con lại đưa người nghe trở về với những cảm xúc gia đình dung dị.

Không ít khán giả lớn tuổi đã chăm chú theo dõi các tiết mục, trong khi nhiều em nhỏ ngồi ngoan trong vòng tay cha mẹ để lắng nghe. Những ca khúc quen thuộc được thể hiện bằng lối biểu diễn mộc mạc, không cầu kỳ kỹ thuật, nhưng chính sự giản dị ấy lại tạo nên sự đồng cảm tự nhiên.

Điểm nhấn của đêm diễn còn đến từ các tiết mục nhạc cụ dân tộc như độc tấu đàn nhị Hello Việt Nam, độc tấu sáo Chiếc khăn Piêu...

Trong không gian mở giữa trung tâm thành phố, những âm thanh vốn quen thuộc trên sân khấu chuyên nghiệp nay vang lên gần gũi hơn, giúp người dân dễ dàng tiếp cận nghệ thuật truyền thống theo cách nhẹ nhàng.

Khác với việc thưởng thức nghệ thuật trong nhà hát, nơi khán giả thường có sự chuẩn bị trước, ở Nhà Bát Giác việc tiếp cận diễn ra rất tự nhiên.

Có người dừng lại vài phút, có người đứng xem từ đầu đến cuối, cũng có những em nhỏ lần đầu nghe tiếng đàn nhị hay đàn tranh. Chính sự “gặp gỡ tình cờ” ấy lại mở ra khả năng kết nối lâu dài giữa công chúng với nghệ thuật.

Từ một sân khấu ngoài trời bên hồ Hoàn Kiếm, có thể nhìn thấy rõ hơn cách Hà Nội đang lựa chọn để phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện nay: không chỉ bảo tồn hay tổ chức các hoạt động mang tính phong trào, mà hướng tới đưa văn hóa hiện diện thường xuyên trong đời sống đô thị.

Tinh thần đó được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, khi văn hóa được xác định không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực phát triển và là yếu tố tạo nên bản sắc riêng của Thủ đô.

Nếu trước đây, việc thưởng thức nghệ thuật thường gắn với không gian nhà hát hay các sự kiện lớn, thì nay, nhiều loại hình nghệ thuật đang được “mở cửa” theo một cách khác: bước ra phố đi bộ, công viên, quảng trường và các không gian công cộng.

Sự thay đổi này không đơn thuần nằm ở địa điểm biểu diễn, mà còn là thay đổi trong tư duy tiếp cận công chúng.

Người dân không còn đứng ngoài đời sống văn hóa với vai trò khán giả thụ động, mà trở thành một phần của không gian ấy, khi có thể dừng lại nghe những câu vọng cổ, xem một tiết mục xiếc hay thưởng thức âm nhạc dân tộc ngay trong nhịp sống thường ngày.

Từ những trải nghiệm nhỏ như vậy, thói quen tiếp cận văn hóa được hình thành một cách tự nhiên, đúng với mục tiêu xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh mà thành phố đang hướng tới.

Giữa nhịp sống đô thị sôi động, một sân khấu nhỏ bên Tháp rùa cổ kính vẫn đều đặn sáng đèn mỗi tối cuối tuần. Và chính từ những không gian tưởng như bình dị ấy, văn hóa đang được nuôi dưỡng bằng cách gần gũi nhất: đi vào đời sống, chạm tới cảm xúc và ở lại trong ký ức của mỗi người dân Thủ đô.