Xuất khẩu văn hóa từ những trải nghiệm đậm bản sắc Việt

VHO - Tại Hội thảo “Triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW - Phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số” do Báo Văn Hóa phối hợp với Trường Đại học Văn hóa TP.HCM tổ chức mới đây, bà Đoàn Thị Thanh Trà, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ Lữ hành Saigontourist đã chia sẻ nhiều góc nhìn từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp du lịch.

Tạo đột phá cho công nghiệp văn hóa gắn với du lịch

Từ kinh nghiệm của một doanh nghiệp lữ hành hàng đầu Việt Nam, bà đã phân tích những cơ hội phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Theo bà Đoàn Thị Thanh Trà, Việt Nam đang sở hữu những lợi thế đặc biệt để phát triển công nghiệp văn hóa. Đó là bề dày lịch sử, hệ thống di sản phong phú, bản sắc văn hóa đa dạng, nền ẩm thực đặc sắc cùng đời sống cộng đồng giàu sức hấp dẫn.

Trong khi đó, du lịch Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế là điểm đến năng động, an toàn và thân thiện đối với du khách quốc tế.

Từ góc độ của một doanh nghiệp lữ hành, bà cho rằng văn hóa ngày nay không còn chỉ được giới thiệu qua các bảo tàng, di tích hay những sự kiện truyền thống. Trong kỷ nguyên số, văn hóa có thể hiện diện trong từng hành trình du lịch, từng trải nghiệm của du khách và lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng trực tuyến.

“Mỗi sản phẩm tour thực chất là một cách đóng gói giá trị văn hóa”, bà Trà nhận định. Một chuyến đi đến Huế không đơn thuần là tham quan Đại Nội hay các lăng tẩm, mà còn là hành trình khám phá nhã nhạc cung đình, ẩm thực cung đình, nếp sống thanh lịch và những ký ức của vùng đất cố đô.

Với Tây Nguyên, đó là không gian văn hóa cồng chiêng, kiến trúc nhà dài, lễ hội, cà phê và đời sống bản địa. Còn TP.HCM lại kể câu chuyện về sự giao thoa văn hóa, di sản kiến trúc, nghệ thuật biểu diễn và nhịp sống sáng tạo của một đô thị hiện đại.

Bà Đoàn Thị Thanh Trà cho rằng, công nghệ số đang mở ra những phương thức tiếp cận hoàn toàn mới đối với văn hóa và du lịch.

Nếu trước đây du khách chủ yếu biết đến điểm đến qua brochure, hội chợ hay tư vấn trực tiếp, thì hiện nay cảm hứng du lịch có thể bắt đầu từ một video ngắn, một bài kể chuyện, một bản đồ số hoặc những chia sẻ trải nghiệm trên mạng xã hội.

Nhờ đó, các giá trị văn hóa Việt Nam có cơ hội tiếp cận công chúng nhanh hơn, rộng hơn và gần gũi hơn.

Tuy nhiên, theo bà, cơ hội lớn nhất không nằm ở bản thân công nghệ mà ở khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành những sản phẩm có câu chuyện, có cảm xúc và có thể thương mại hóa một cách bền vững.

Công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trên nền tảng của nội dung văn hóa chất lượng và cách kể chuyện phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Từ thực tiễn hoạt động của ngành Lữ hành, bà Đoàn Thị Thanh Trà cho rằng có ba hướng đi quan trọng để tạo đột phá cho công nghiệp văn hóa gắn với du lịch.

Đó là xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa có chiều sâu; ứng dụng công nghệ số nhằm gia tăng trải nghiệm trước, trong và sau chuyến đi; đồng thời biến du khách thành những người kể chuyện, tiếp tục lan tỏa hình ảnh và giá trị văn hóa Việt Nam tới cộng đồng quốc tế.

Làm gì để các sản phẩm văn hóa Việt Nam có thể vươn ra thị trường toàn cầu?

Bàn về khả năng “xuất khẩu” các sản phẩm văn hóa trong môi trường số toàn cầu, bà Trà cho rằng nội dung, công nghệ, thương hiệu và năng lực phân phối đều có vai trò quan trọng và cần được kết hợp đồng bộ.

Song nền tảng cốt lõi vẫn là nội dung văn hóa mang bản sắc riêng, được chuyển hóa thành sản phẩm phù hợp với nhu cầu và cách tiếp nhận của thị trường quốc tế.

Theo bà Đoàn Thị Thanh Trà, Việt Nam có rất nhiều chất liệu văn hóa hấp dẫn, từ di sản, lịch sử, nghệ thuật truyền thống đến làng nghề, ẩm thực và đời sống cộng đồng.

Điều quan trọng là phải kể những câu chuyện ấy theo cách mà du khách quốc tế có thể hiểu, cảm nhận và muốn trải nghiệm.

Một món ăn Việt Nam không chỉ hấp dẫn bởi hương vị mà còn bởi những câu chuyện về nguyên liệu, cách chế biến, không gian thưởng thức và văn hóa bản địa phía sau món ăn đó.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, bà đề xuất bốn yếu tố cần được chú trọng để các sản phẩm văn hóa Việt Nam có thể vươn ra thị trường toàn cầu.

Đó là chuẩn hóa cách kể chuyện về văn hóa Việt Nam; thiết kế các sản phẩm có thể trải nghiệm và thương mại hóa; tận dụng các nền tảng số để tiếp cận khách hàng từ sớm; đồng thời xây dựng sự liên kết giữa du lịch, công nghệ, truyền thông, nghệ thuật, di sản, giáo dục và cộng đồng địa phương.

Để công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, bà Đoàn Thị Thanh Trà cũng kiến nghị cần đẩy mạnh số hóa tài nguyên văn hóa, di sản, lễ hội, làng nghề và các câu chuyện điểm đến; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa bền vững; tăng cường quảng bá văn hóa Việt Nam trên các nền tảng số quốc tế.

Đồng thời, hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền và quyền khai thác nội dung văn hóa trong môi trường số.

Theo bà, du lịch cần được nhìn nhận như một trong những kênh quan trọng nhất để lan tỏa và đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Mỗi du khách khi đến Việt Nam không chỉ sử dụng các dịch vụ du lịch mà còn mang về những câu chuyện, hình ảnh và cảm nhận về đất nước, con người Việt Nam.

Khi văn hóa, du lịch, công nghệ và truyền thông được kết nối hiệu quả, công nghiệp văn hóa sẽ có thêm động lực để trở thành một ngành kinh tế quan trọng trong kỷ nguyên số.