Trục cảnh quan sông Hồng - Không gian du lịch, sinh thái và biểu tượng mới của Hà Nội

VHO - Trong đề án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, sông Hồng được xác định là trục không gian chiến lược, không chỉ phục vụ giao thông - đô thị mà còn là điểm nhấn du lịch, sinh thái, văn hóa kết nối các không gian cảnh quan lớn của Hà Nội.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn, trục sông Hồng được xác định không chỉ là hành lang sinh thái trung tâm mà còn là trục phát triển văn hóa - du lịch - dịch vụ mang tính biểu tượng mới của Thủ đô. Đây là lần đầu tiên dòng sông gắn bó hàng nghìn năm với lịch sử Thăng Long - Hà Nội được đặt vào vị trí hạt nhân trong cấu trúc phát triển đô thị, thay vì chỉ là không gian thoát lũ và ranh giới tự nhiên.

Theo các đồ án và định hướng được công bố, trục sông Hồng sẽ được tổ chức như một đại lộ cảnh quan liên tục, kết nối các không gian văn hóa - lịch sử - sáng tạo hai bên bờ, từ khu vực Ba Vì - Sơn Tây, qua Cổ Loa, nội đô lịch sử, đến vùng cửa ngõ phía Đông.

Dọc trục này, Thành phố ưu tiên phát triển các không gian công cộng mở, công viên ven sông, quảng trường văn hóa, tuyến đi bộ, bến thuyền du lịch và các điểm ngắm cảnh, từng bước hình thành “mặt tiền sông” cho Hà Nội - điều mà Thủ đô còn thiếu trong nhiều thập niên qua.

Về du lịch, trục sông Hồng được xem là xương sống để tái cấu trúc sản phẩm du lịch đô thị, kết nối di sản với trải nghiệm đương đại. Các điểm đến trọng yếu như Hoàng thành Thăng Long, khu phố cổ, hồ Tây, Cổ Loa, làng cổ ven sông, bãi giữa sông Hồng… sẽ không còn phát triển rời rạc mà được liên kết bằng các tuyến du lịch đường thủy, đường bộ và không gian đi bộ liên hoàn. Du lịch sông nước - vốn còn mờ nhạt tại Hà Nội - được kỳ vọng trở thành sản phẩm đặc trưng mới, bổ trợ cho du lịch di sản và du lịch văn hóa.

Đáng chú ý, quy hoạch trục sông Hồng nhấn mạnh yếu tố văn hóa sáng tạo. Các khu vực bãi sông, bãi nổi và không gian ven đê được định hướng khai thác linh hoạt cho lễ hội, trình diễn nghệ thuật, triển lãm ngoài trời, sự kiện du lịch - văn hóa quy mô lớn, qua đó tạo sức sống mới cho không gian sông nước vốn bị “đóng băng” trong thời gian dài. Đây cũng là nền tảng để hình thành các “điểm đến sự kiện” - xu hướng đang được nhiều đô thị lớn trên thế giới theo đuổi.

Song song với du lịch, trục sông Hồng còn được xác định là không gian sinh thái trọng yếu, đóng vai trò điều hòa khí hậu, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao chất lượng sống đô thị. Các dự án phát triển ven sông phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thoát lũ, bảo tồn hệ sinh thái, hạn chế bê tông hóa, ưu tiên giải pháp kiến trúc xanh và công trình thấp tầng. Đây là điều kiện then chốt để du lịch ven sông phát triển bền vững, tránh lặp lại mô hình khai thác ngắn hạn, gây áp lực môi trường.

Từ góc độ kinh tế - du lịch, việc hình thành trục sông Hồng được đánh giá sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho ngành du lịch Hà Nội, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, phân tán dòng khách khỏi khu vực nội đô quá tải, đồng thời tạo thêm không gian trải nghiệm cho người dân.

Khi được kết nối đồng bộ với các trục giao thông chiến lược và hệ thống đô thị vệ tinh, trục sông Hồng không chỉ phục vụ du lịch nội đô mà còn đóng vai trò liên kết vùng, kết nối Hà Nội với các trung tâm du lịch lân cận trong Vùng Thủ đô.

Có thể thấy, trục sông Hồng không đơn thuần là một hạng mục quy hoạch, mà là tuyên ngôn phát triển mới của Hà Nội: đưa di sản sông nước trở lại trung tâm đời sống đô thị, biến dòng sông lịch sử thành động lực cho du lịch, văn hóa và sáng tạo, góp phần định vị hình ảnh Thủ đô trong giai đoạn phát triển dài hạn.