“Đất nước Thiên hùng ca”: Kể câu chuyện Việt Nam bằng “ngôn ngữ” của công nghiệp sáng tạo

VHO - Choáng ngợp và như vừa bước vào một thế giới khác nơi người xem trở thành một phần của câu chuyện, là điều khác biệt mà “Đất nước Thiên hùng ca” mang lại cho khán giả tại buổi diễn sớm ngày 3.7 tại Vinpearl Theatre (Ocean City, Hưng Yên).

Một “hành trình” 75 phút xuyên qua 4.000 năm lịch sử

Lấy cảm hứng từ những dấu mốc của lịch sử dân tộc, “Đất nước Thiên hùng ca” không lựa chọn cách kể bằng lời dẫn hay những lớp diễn tuần tự. Chương trình sử dụng mô hình sân khấu nhập vai (Immersive Theatre), đưa khán giả đi qua hơn 4.000 năm lịch sử bằng hình ảnh, âm nhạc, chuyển động sân khấu và công nghệ trình diễn hiện đại.

Sau nhiều năm, Việt Nam mới xuất hiện một show diễn trong nhà được đầu tư với quy mô lớn cả về nội dung, chất lượng nghệ thuật, hạ tầng biểu diễn và công nghệ sân khấu, mở ra kỳ vọng về một sản phẩm văn hóa có thể trở thành điểm hẹn của du khách khi màn đêm buông xuống.

Ngay từ những phút đầu, chương trình gần như không để khán giả có khoảng nghỉ để “làm quen” với sân khấu.

Không gian biểu diễn liên tục chuyển đổi, khi là núi non hùng vĩ, biển nước cuồn cuộn trong huyền thoại Lạc Long Quân - Âu Cơ, khi lại mở ra cánh đồng lúa nước với dòng thác thóc đổ từ trên cao, rồi nhanh chóng chuyển sang chiến trường rực lửa của những trận đánh giữ nước.

Ranh giới giữa sân khấu và khán phòng gần như bị xóa nhòa. Những con nước cuộn trào của huyền tích trị thủy, dòng thác thóc như biểu tượng của nền văn minh lúa nước, chiến thuyền lao vào trận Bạch Đằng trong tiếng trống trận dồn dập hay khoảnh khắc lá cờ Tổ quốc từ từ phủ kín không gian... tất cả không dừng lại trên sân khấu mà lan tỏa tới từng hàng ghế khán giả.

Những màn tương tác liên tục của diễn viên khiến người xem có cảm giác mình đang hiện diện giữa các sự kiện lịch sử, trở thành người chứng kiến những thời khắc dựng nước và giữ nước thay vì chỉ lặng lẽ quan sát từ phía dưới khán phòng.

Đó cũng là hiệu quả của mô hình sân khấu nhập vai - loại hình đã khá phổ biến tại nhiều trung tâm biểu diễn trên thế giới nhưng vẫn còn mới mẻ ở Việt Nam.

Công nghệ không còn là “màn trình diễn”

Nếu chỉ nhìn vào các con số, “Đất nước Thiên hùng ca” do Công ty Cổ phần Vinpearl (Tập đoàn Vingroup) đầu tư, đủ để gây tò mò. Hơn 100 nghệ sĩ, chuyên gia và kỹ thuật viên; hơn 10.000 giờ nghiên cứu, sáng tạo và tập luyện; 12 công nghệ trình diễn được kết hợp trong cùng một chương trình, từ sân khấu cơ khí đa tầng, sân khấu nước, LED panorama, hologram, mapping, laser, zipline đến hiệu ứng nổ thực tế.

Nhưng điều đáng nói hơn là công nghệ không xuất hiện để “khoe” công nghệ. Phần lớn hiệu ứng đều phục vụ câu chuyện.

Nước và núi xuất hiện khi mở ra huyền sử Rồng Tiên. Ánh sáng và hologram giúp mở rộng không gian sân khấu. Hệ thống cơ khí nâng hạ tạo nên những lớp chuyển cảnh liền mạch, còn zipline khiến nhân vật và đạo cụ có thể vượt qua giới hạn của sân khấu truyền thống.

Đạo diễn Hoàng Công Cường đánh giá đây là một trong những show diễn trong nhà có quy mô lớn nhất Việt Nam hiện nay. Theo ông, hệ thống hạ tầng và công nghệ biểu diễn của nhà hát hoàn toàn có thể đặt cạnh nhiều sân khấu quốc tế mà ông từng có dịp trải nghiệm.

Nhạc sĩ Huy Tuấn lại nhìn từ góc độ của người làm nghề. Điều khiến anh phấn khởi nhất không phải một tiết mục cụ thể nào, mà là sự xuất hiện của một nhà hát được đầu tư đúng chuẩn cho các chương trình quy mô lớn.

Nhiều năm qua, khi nhắc đến công nghiệp văn hóa, câu chuyện thường dừng ở ý tưởng và chính sách. Nhưng để hình thành một ngành công nghiệp đúng nghĩa, sản phẩm sáng tạo cần có không gian biểu diễn tương xứng.

Theo nhạc sĩ Huy Tuấn, hạ tầng luôn là mắt xích còn thiếu của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam. Một nhà hát được đầu tư bài bản sẽ mở ra cơ hội để nhiều tác phẩm quy mô lớn tiếp tục ra đời.

Điều thú vị là sau buổi diễn sớm, phần lớn cuộc toạ đàm trao đổi không xoay quanh chuyện kỹ xảo hay hiệu ứng sân khấu. Các chuyên gia lại nói nhiều hơn về một câu chuyện lớn hơn, đó là công nghiệp văn hóa.

Chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh cho rằng điều Việt Nam còn thiếu không chỉ là những chương trình nghệ thuật hấp dẫn mà còn là các sản phẩm đủ sức kể câu chuyện về đất nước bằng ngôn ngữ hiện đại.

Ông nhắc đến những show diễn nổi tiếng trên thế giới đã trở thành lý do để du khách quay lại một điểm đến ở Hàn Quốc, Trung Quốc. Theo ông, khi nghệ thuật được phát triển thành hệ sinh thái gồm biểu diễn, bản quyền, sản phẩm phái sinh và trải nghiệm đi kèm, giá trị kinh tế sẽ lớn hơn rất nhiều so với doanh thu bán vé.

Nhà báo Diễm Quỳnh cũng tự đặt ra một câu hỏi rất thực tế ngay từ khi nhận lời mời xem chương trình: "Nếu có bạn bè quốc tế đến Hà Nội, liệu đây có phải là nơi chị sẽ giới thiệu?". Sau buổi diễn, câu trả lời là có.

Theo chị, điều gây ấn tượng đầu tiên chính là quy mô của nhà hát và tham vọng gói gọn lịch sử Việt Nam trong 75 phút. Một sản phẩm như vậy hoàn toàn có thể trở thành điểm hẹn văn hóa của vùng Thủ đô nếu được đầu tư lâu dài. Có thể đây là "Đất nước Thiên hùng ca" mùa 1, sau này có thể có mùa 2, mùa 3 nữa.

Những nhận xét ấy cho thấy “Đất nước Thiên hùng ca” đang được nhìn nhận vượt ra ngoài phạm vi một chương trình biểu diễn đơn lẻ.

Mảnh ghép còn thiếu của kinh tế ban đêm

Nhiều năm qua, Hà Nội vẫn được đánh giá là thành phố giàu di sản nhưng thiếu sản phẩm giải trí quy mô lớn vào buổi tối dành cho khách du lịch.

Ban ngày, du khách có thể tham quan Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm hay các bảo tàng. Nhưng khi đêm xuống, lựa chọn vẫn chủ yếu là phố đi bộ, ẩm thực hoặc các chương trình biểu diễn quy mô nhỏ.

Theo bà Ngô Thị Hương, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinpearl: “Sức cạnh tranh của một quốc gia không chỉ nằm ở quy mô kinh tế mà còn ở khả năng kể câu chuyện của mình với thế giới. Một chương trình nghệ thuật hấp dẫn có thể thôi thúc hàng triệu du khách tìm hiểu về lịch sử của một đất nước. Một sản phẩm biểu diễn quy mô lớn có thể trở thành nguồn lực của “sức mạnh mềm” quốc gia”.

Bà Ngô Thị Hương cho biết, “Đất nước Thiên hùng ca” được xem là chương mở đầu trong định hướng phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm của Vinpearl, với mong muốn tiếp tục hình thành những show diễn quy mô lớn phục vụ du khách trong nước và quốc tế.

Đặt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, định hướng này cho thấy doanh nghiệp bắt đầu nhìn nghệ thuật như một lĩnh vực cần đầu tư dài hạn chứ không như trước đây chỉ coi là hoạt động giải trí.

Muốn trở thành “must see show” vẫn còn nhiều việc phải làm

Theo bà Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Vận hành chuỗi VinPalace và nhà hát Vinpearl Theatre, mục tiêu của ekip không chỉ là dàn dựng một chương trình biểu diễn mà còn tìm cách kể lại câu chuyện 4.000 năm lịch sử Việt Nam bằng ngôn ngữ sân khấu của thời đại.

Show diễn được xây dựng như một không gian để người xem cảm nhận chiều sâu văn hóa và lịch sử Việt Nam qua nhiều giác quan, từ đó tạo sự kết nối giữa các thế hệ. Xa hơn, đây cũng là nỗ lực đưa bản sắc Việt đến với bạn bè quốc tế bằng hình thức biểu đạt hiện đại, dễ tiếp cận hơn với công chúng toàn cầu.

Tuy vậy, sự kỳ vọng luôn đi cùng những góp ý. Đại diện Công ty TNHH Du lịch và Thương mại Sang trọng (Luxury Tour) đánh giá đây là một chương trình được đầu tư quy mô, có chất lượng nghệ thuật và công nghệ nổi bật, đủ sức hấp dẫn khách nội địa cũng như khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

Tuy nhiên, với khách quốc tế, chương trình vẫn còn khá nhiều lời thoại và các phân đoạn chiến tranh, khiến việc tiếp cận và cảm nhận show diễn trở nên khó khăn. Theo đơn vị này, nếu có những điều chỉnh phù hợp về cách kể chuyện hoặc tăng tính phổ quát của ngôn ngữ sân khấu, sức lan tỏa đối với du khách nước ngoài sẽ lớn hơn.

Đây cũng là quan điểm được nhiều doanh nghiệp lữ hành chia sẻ sau buổi diễn. Theo đại diện các doanh nghiệp lữ hành, để trở thành sản phẩm du lịch đúng nghĩa, là một “must see show” (show diễn phải xem khi tới Việt Nam) với du khách quốc tế, điều quan trọng không chỉ là chất lượng chương trình mà còn là tính ổn định trong khai thác.

Show diễn cần có lịch biểu diễn cố định nhiều tháng để các công ty lữ hành chủ động xây dựng tour và bán sản phẩm cho khách quốc tế.

Một số doanh nghiệp đã hình dung những hành trình hoàn chỉnh: ban ngày tham quan khu vực trung tâm Hà Nội, buổi tối di chuyển tới Ocean City dùng bữa và thưởng thức chương trình; hoặc kết nối với các hành trình Hạ Long, Ninh Bình trước khi khép lại bằng một đêm diễn nghệ thuật.

Nếu làm được điều đó, “Đất nước Thiên hùng ca” sẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch của vùng Thủ đô.

Điều còn đọng lại sau buổi diễn, với nhiều người xem không phải là những đại cảnh hoành tráng hay công nghệ hiện đại.

Quan trọng hơn, đây là tín hiệu cho thấy nghệ thuật biểu diễn Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, nơi các nhà hát được đầu tư như những thiết chế văn hóa hiện đại, còn show diễn được định vị như một sản phẩm của công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm.

Một nhà hát 1.500 chỗ ngồi, một chương trình sử thi được dàn dựng công phu và những kỳ vọng từ giới chuyên môn, doanh nghiệp du lịch cho thấy dư địa phát triển của lĩnh vực này còn rất lớn.

Con đường phía trước chắc chắn vẫn cần thời gian để hoàn thiện, từ việc làm mới nội dung, nâng cao trải nghiệm, xây dựng lịch diễn ổn định đến phát triển các sản phẩm phái sinh và mở rộng khả năng tiếp cận khách quốc tế.

Nhưng nếu những bước đi đầu tiên được duy trì bằng tư duy đầu tư dài hạn, “Đất nước Thiên hùng ca” có cơ hội trở thành một dấu mốc trong hành trình đưa nghệ thuật biểu diễn trở thành động lực của công nghiệp văn hóa Việt Nam và góp thêm một lý do để du khách lựa chọn ở lại lâu hơn khi màn đêm buông xuống.