Dạo sông Thu Bồn, ngắm đồng lác xanh rì, nghe chuyện làng nghề

VHO - Những làng nghề dệt chiếu truyền thống nổi danh Bàn Thạch, Kim Bồng của xứ Quảng xưa vẫn giữ nguyên nếp nghề, giữ vùng nguyên liệu trồng lác như một sự tiếp nối, mở rộng không gian du lịch cho vùng quê.

Nằm ven các nhánh sông của sông Thu Bồn, những cánh đồng trồng lác (cói) ở làng Cẩm Kim, Duy Vinh, Đông Yên, Bàn Thạch,…không chỉ là vùng nguyên liệu hiếm hoi còn lại để giữ nghề dệt chiếu truyền thống, mà còn là những điểm đến xanh với khung cảnh bình yên làm mềm lòng bao du khách.

Lác là nguồn nguyên liệu chính để những làng nghề dệt chiếu nổi danh xứ Quảng xưa như Kim Bồng, Bàn Thạch, An Hội, Duy Vinh…với những sản phẩm chiếu cói thủ công bền chắc, màu sắc tươi tắn, mẫu mã đa dạng.

Đi về hướng Đông của xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng (thị trấn Nam Phước, huyện  Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trước đây), chỉ mất vài ba phút chạy xe từ đường quốc lộ chính vào đường làng ven sông là những bãi đay xanh tốt nằm dọc hai bờ hữu ngạn con sông Thu Bồn.

Ở một hướng khác, có thể chạy xe từ phố cổ Hội An, qua các xã Duy Vinh (huyện Duy Xuyên, Quảng Nam cũ- nay là xã Nam Phước, TP Đà Nẵng), xã Cẩm Kim ( thành phố Hội An cũ- nay là phường Hội An, TP Đà Nẵng), khung cảnh thanh bình của những ngôi làng vùng ven di sản cùng với những cánh đồng trồng lác xanh rì khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng, mê đắm, tưởng chừng như đang lạc vào vùng quê xưa với không gian mộc mạc, đậm chất hoài niệm.

Thường ra Tết Nguyên đán, từ tháng Giêng là bắt đầu gieo trồng, mỗi năm thu hoạch hai vụ vào tháng 4-5 và tháng 7-8 Âm lịch. Một cánh đồng lác thường sẽ được thu hoạch tầm 3-4 năm, lưu gốc tách mầm lác rồi mới lại trồng lại.

Các loại cây lác được người dân Quảng Nam gọi theo tên địa phương dân dã như lác tre, lác ma, lác don, lác hến,… Trong đó lác hến, lác don được dùng làm nguyên liệu dệt chiếu vì sợi lác dài, thon đều, bền, khi dệt chiếu sẽ cho ra sản phẩm mịn, đẹp, hài hòa.

Tuy là loại cây dễ trồng, không kén đất, nhưng công lao động để canh tác, thu hoạch lác khá cực nhọc nên ngày còn ít nông dân giữ nghề này.

“Ngó đơn giản vậy chứ cứ loay hoay làm cỏ, canh nước, lơ là là cỏ mọc lấn hết cả ruộng lác. Tùy theo cỏ nhiều hay ít, thường thì 20-30 ngày là dọn cỏ dại một lần, sau khi thu hoạch phải dọn sạch, làm cỏ ngay và có thể dùng trấu che phủ để hạn chế cỏ mọc, chuẩn bị cho mùa sau”, bà Nguyễn Thị Bôn, một nông dân ở Bàn Thạch cho biết.

Để thu hoạch lác, nông dân dùng liềm để chặt, hoặc dùng cái dằng để cắt lác, thậm chí có khi phải dùng tay để nhổ, phân loại những cây đẹp, cây xấu, bó thành từng bó mang để nhà.

Sợi lác sau khi được thu hoạch, sơ chế, nhuộm màu, qua bàn tay khéo léo, tài hoa của những người phụ nữ ở các làng nghề đã trở thành những chiếc chiếu nhiều màu sắc rực rỡ, hoa văn, kiểu dáng đa dạng như chiếu hoa, chiếu trổ, chiếu bông, chiếu nổi, chiếu trắng…

Những cánh đồng lác xanh rì ven sông Thu Bồn vào mùa thu hoạch trở thành những cung đường xanh thu hút du khách, những người trẻ thích khám phá.

Nhiều tour du lịch kết nối khám phá du lịch sông nước Trà Nhiêu, làng mộc Kim Bồng, kết hợp tham quan cảnh sắc làng quê xứ Quảng với những cánh đồng lác xanh rì, khám phá các làng nghề chiếu Bàn Thạch, Kim Bồng,…đã được khai thác, chinh phục du khách, góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân làng nghề. Từ đó, người dân có thêm động lực để giữ vùng nguyên liệu, giữ nghề truyền thống.

Có một làng quê - làng nghề sinh thái bên sông

VHO - Ngay trong những ngày đầu khai trương hoạt động hướng dẫn tham quan tại Làng mộc Kim Bồng, xã Cẩm Kim, TP Hội An, rất nhiều du khách đã bày tỏ sự thích thú khi được trải nghiệm các hoạt động hướng đến giá trị cốt lõi “Làng quê - Làng nghề - Sông nước”, được chia sẻ hành trình hướng đến “Ngôi làng hạnh phúc” của cộng đồng cư dân bản địa…