Sống với thiên nhiên

VHO - Diễn ra tại Yerevan, Armenia, từ ngày 19-30.10.2026, Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước Đa dạng sinh học (COP17) là dịp đánh giá toàn cầu đầu tiên về việc thực hiện Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal, được thông qua năm 2022 với 4 mục tiêu đến năm 2050 và 23 chỉ tiêu đến năm 2030.

Trước thềm Hội nghị, UNESCO công bố báo cáo Con người và thiên nhiên tại các địa điểm được UNESCO công nhận. Đây là đánh giá chung đầu tiên về các Di sản thế giới, Khu dự trữ sinh quyển và Công viên địa chất toàn cầu.

Theo báo cáo, những địa điểm này là nơi sinh sống của khoảng 1/10 dân số thế giới và là môi trường sống của hơn 60% số loài đã được lập bản đồ. Tuy nhiên, nếu không có hành động quyết liệt hơn, hơn 1/4 số địa điểm có nguy cơ tiến gần đến những ngưỡng biến đổi nghiêm trọng vào năm 2050.

Với 173 khu bảo tồn, trong đó gồm 33 vườn quốc gia; 66 khu dự trữ thiên nhiên; 18 khu bảo tồn loài và sinh cảnh; 56 khu bảo vệ cảnh quan; 9 khu đất ngập nước được công nhận là khu Ramsar thế giới; 23 tỉnh phê duyệt quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học cấp tỉnh, thành phố... Việt Nam được xem là một trong những trung tâm đa dạng sinh học của thế giới.

Tuy nhiên, như nhiều quốc gia trên thế giới, bảo tồn và phát triển, trong đó có bảo tồn đa dạng sinh học đang gặp không ít thách thức. Câu cửa miệng “Rừng vàng, biển bạc” với niềm tự hào một thời đã trôi về dĩ vãng.

Hơn 30 năm chiến tranh đã tàn phá hàng triệu héc ta rừng. Sự suy giảm nguồn tài nguyên rừng tiếp tục diễn ra sau khi chiến tranh kết thúc do nhu cầu phát triển kinh tế. Cùng với đó, sử dụng động vật hoang dã để phục vụ nhu cầu sống của cộng đồng dân cư sống dựa vào rừng đã đẩy nhiều loài động vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, đơn cử như đối với các loài linh trưởng.

Bên cạnh đó là nhiều nguyên nhân khác như: Chuyển đổi đất khi chưa có đủ luận cứ khoa học, phát triển cơ sở hạ tầng, loài ngoại lai xâm hại, khai thác quá mức nguồn tài nguyên, ô nhiễm môi trường, và áp lực từ việc tăng nhanh dân số. Đặc biệt, nền văn hóa phụ thuộc vào nguồn tài nguyên thiên nhiên đã ảnh hưởng không ít trong công cuộc bảo tồn đa dạng sinh học.

Đã qua rồi cái thời “vác nạng chống trời”. Đúng như UNESCO khuyến cáo, bảo tồn đa dạng sinh học cần và phải dựa vào thiên nhiên. Không phải ngẫu nhiên cách đây 6 năm, năm 2020 Ngày quốc tế đa dạng sinh học lấy chủ đề “Giải pháp của chúng ta sẵn có ở thiên nhiên”.

Các giải pháp dựa vào thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học là chìa khóa để giảm nhẹ biến đổi khí hậu, tăng khả năng phục hồi và thích ứng ở một số khu vực quan trọng, bao gồm bảo tồn và phục hồi rừng và các hệ sinh thái trên cạn; bảo tồn và phục hồi tài nguyên nước ngọt cũng như hệ sinh thái biển và đại dương, hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững.

Không còn ở cấp độ quốc gia, đa dạng sinh học trên toàn cầu đang bị suy thoái với tốc độ nhanh, đe dọa đến tiến trình phát triển bền vững của nhân loại. Bởi vậy, nhấn mạnh các giải pháp dựa vào tự nhiên nhằm góp phần giải quyết các thách thức xã hội.

Dựa vào tự nhiên không đồng nghĩa với buông trôi, đầu hàng. Đấy là lối sống thức thời, hài hòa với thiên nhiên, phát triển bền vững.

Chung sống hòa bình. Ngẫm cho cùng, không chỉ đối với thiên nhiên mà các mặt của đời sống xã hội.

Chung sống hòa bình là nền tảng cốt lõi giúp các quốc gia và cộng đồng cùng nhau đối phó với những thách thức chung của nhân loại thông qua đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và hợp tác đa phương. Chỉ có thế, muôn mặt đời sống xã hội trên Trái Đất này mới tồn tại và phát triển bền vững.