Từ 15.11, tiền học liên kết không thể thu chỉ vì có đối tác bên ngoài

VHO - Một chương trình mang tên tiếng Anh, STEM hay kỹ năng sống chưa đủ để xác định được phép thu tiền. Điều phụ huynh cần biết là con đang học phần giáo dục nhà trường phải bảo đảm hay tham gia hoạt động tự chọn ngoài phần đó.

Tại Trường Tiểu học Ngọc Thụy, phường Bồ Đề, Hà Nội, các hoạt động liên kết thu tiền như Toán bằng tiếng Anh, tiếng Anh với giáo viên nước ngoài đã được dừng. Trường tổ chức lớp đàn, võ miễn phí, tạm bố trí chi trả giáo viên từ nguồn chi thường xuyên. Thông tin được cập nhật ngày 22.10, khi các trường đang chuẩn bị thực hiện Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT từ ngày 15.11.

Nhưng cách điều chỉnh của một trường không có nghĩa mọi chương trình liên kết trên cả nước đều phải chấm dứt. Điểm cần phân biệt nằm ở nội dung và cách tổ chức hoạt động, chứ không phải cứ có đơn vị bên ngoài tham gia là phải dừng hoặc được thu tiền.

Tên chương trình không quyết định khoản thu

Thông tư 85 phân biệt hoạt động giáo dục tăng cường với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Tăng cường nhằm bổ sung những nội dung cần thiết, thực hành và trải nghiệm theo mục tiêu chương trình phổ thông; người học không phải trả tiền. Hoạt động theo nhu cầu đáp ứng sở thích, năng khiếu, định hướng cá nhân, được tổ chức ngoài thời gian chính khóa và tăng cường, trên cơ sở tự nguyện.

Bởi vậy, cùng liên quan đến ngoại ngữ hay công nghệ, một hoạt động có thể thuộc phần nền tảng cần bảo đảm cho học sinh, trong khi hoạt động khác mang tính chuyên sâu, tự chọn. Phụ huynh cần được biết mục tiêu, nội dung và vị trí của chương trình trong kế hoạch giáo dục, thay vì chỉ nhận một tên gọi kèm mức tiền.

Giải thích về việc triển khai, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông Thái Văn Tài khẳng định không thể dựa riêng vào tên chương trình hoặc sự tham gia của đối tác để xác định quyền thu tiền. Khó khăn kinh phí cũng không phải căn cứ chuyển nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước thành hoạt động theo nhu cầu để thu phí.

Các chương trình đã được phê duyệt hoặc có hợp đồng trước thời điểm thông tư có hiệu lực có quy định chuyển tiếp đến hết năm học 2026–2027, nhưng phải đáp ứng điều kiện liên quan; phần không phù hợp phải điều chỉnh. Đây không phải sự cho phép giữ nguyên mọi khoản thu cũ.

Một chữ “tự nguyện” phải đi cùng quyền không đăng ký

Thông tư không cho bố trí hoạt động theo nhu cầu xen giữa tiết chính khóa và tăng cường. Việc tham gia hay không cũng không được dùng làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, thi đua, khen thưởng hoặc phân loại học sinh.

Đây là điểm phụ huynh có thể kiểm tra trực tiếp trên thời khóa biểu. Một phiếu đăng ký có chữ “tự nguyện” sẽ khó thuyết phục nếu người không đăng ký lại bị đặt vào tình thế bất tiện, hoặc lo con bị đánh giá khác bạn bè.

Trước một khoản thu, gia đình nên đề nghị nhà trường làm rõ ba nội dung: chương trình thuộc nhóm hoạt động nào; học sinh không tham gia được tổ chức học tập ra sao; mức thu và điều kiện thực hiện đã được công khai thế nào. Cách hỏi này cụ thể hơn tranh luận rằng học với giáo viên nước ngoài đương nhiên phải trả phí, hoặc hoạt động mang tên STEM đương nhiên miễn phí.

Về phía nhà trường, công khai một bảng phân định giữa phần phải bảo đảm và phần tự chọn sẽ hữu ích hơn một thông báo chung “tiếp tục liên kết” hay “dừng liên kết”. Phụ huynh cần nhìn thấy con được học những gì, phần nào được lựa chọn thêm và việc từ chối có thực sự được tôn trọng.

Giá trị của quy định mới sẽ thể hiện ở chính sự rõ ràng đó: quyền tiếp cận phần giáo dục cần thiết không phụ thuộc khả năng đóng thêm tiền; nhu cầu học mở rộng vẫn có chỗ, nhưng phải được lựa chọn một cách thực chất.