Điện mặt trời mái nhà: Giải pháp tiết kiệm điện, hướng đến năng lượng bền vững

VHO - Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng, điện mặt trời mái nhà đang trở thành lựa chọn của nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí tiền điện, mô hình này còn góp phần khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, nâng cao khả năng tự chủ năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch theo hướng xanh, bền vững.

Từ thực tế sử dụng đến hiệu quả kinh tế

Đầu năm 2026, Công ty TNHH MTV Thuận Phát Ngọc Hồi, hoạt động trong lĩnh vực vận tải tại xã Bờ Y (Quảng Ngãi), đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 6kWp, với tổng kinh phí lắp đặt 150 triệu đồng.

Doanh nghiệp hiện vận hành 7 xe khách tuyến Ngọc Hồi – TP.HCM. Tại khu vực nhà xe, nhu cầu sử dụng điện khá lớn để phục vụ các hoạt động đón, trả khách và vệ sinh phương tiện. Trước khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời, mỗi tháng doanh nghiệp phải chi từ 3,2 – 3,5 triệu đồng tiền điện cho các thiết bị như máy rửa xe, máy bơm hơi, máy lạnh, máy giặt và máy sấy.

Từ khi đưa hệ thống vào vận hành, chi phí tiền điện giảm xuống còn hơn 1 triệu đồng/tháng, tương đương mức tiết kiệm trên 60% so với trước đây.

Ông Nguyễn Hữu Út, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thuận Phát Ngọc Hồi, cho biết hệ thống điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, kinh doanh mà còn tận dụng hiệu quả diện tích mái nhà, góp phần giảm nhiệt cho công trình và sử dụng nguồn năng lượng sạch.

Trong quá trình đầu tư, doanh nghiệp được Điện lực Ngọc Hồi hướng dẫn về điều kiện kỹ thuật, phương án lắp đặt và các thủ tục liên quan. Qua đó, giúp đơn vị nắm rõ những yêu cầu cần thiết, yên tâm triển khai và khai thác hệ thống phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.

Không chỉ ở khối doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ cũng đang cho thấy hiệu quả thiết thực trong sinh hoạt gia đình.

Tháng 3.2026, anh Lê Văn Hiệp, ở thôn Tiến An, xã Bờ Y, đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 6kWp, kết hợp bình lưu trữ điện dung lượng 16kWh. Sau 7 tháng sử dụng, tiền điện hằng tháng của gia đình giảm từ khoảng 2 triệu đồng xuống còn 200.000 – 250.000 đồng.

Đáng chú ý, dù thường xuyên sử dụng các thiết bị điện như máy lạnh, máy giặt, quạt điện và thang máy vận chuyển hàng hóa, gia đình anh vẫn duy trì được mức chi phí tiền điện thấp. Hệ thống lưu trữ giúp tích trữ lượng điện mặt trời chưa sử dụng hết vào ban ngày để phục vụ nhu cầu vào buổi tối hoặc những thời điểm hệ thống không phát điện.

Theo anh Hiệp, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà giúp gia đình chủ động hơn trong sử dụng điện, giảm áp lực chi tiêu hằng tháng, đồng thời thuận tiện hơn trong sinh hoạt và kinh doanh.

Những mô hình thực tế này cho thấy, nếu được tính toán phù hợp với nhu cầu sử dụng, điện mặt trời mái nhà có thể mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp. Đặc biệt, việc kết hợp hệ thống lưu trữ giúp khai thác tốt hơn nguồn điện được sản xuất, hạn chế phụ thuộc vào điện lưới trong một số khung giờ sử dụng.

Phát triển gắn với an toàn và chuyển dịch năng lượng xanh

Theo số liệu đến hết tháng 9.2026, xã Bờ Y có khoảng 115 hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và doanh nghiệp đăng ký lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất trên 25.000kWp và công suất lưu trữ điện trên 300kWh.

Trong đó, 96 hộ dân và đơn vị kinh doanh đã có thêm nguồn thu từ việc bán điện cho ngành điện, với sản lượng khoảng 30 triệu kWh. Đây là những con số cho thấy sức lan tỏa của mô hình điện mặt trời mái nhà tại địa phương, không chỉ ở khả năng tiết kiệm chi phí mà còn mở ra cơ hội khai thác giá trị kinh tế từ nguồn năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, cùng với xu hướng gia tăng đầu tư, yêu cầu bảo đảm an toàn trong quá trình lắp đặt và vận hành hệ thống cũng cần được đặc biệt chú trọng. Việc phát triển điện mặt trời mái nhà phải gắn với các tiêu chuẩn về an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, kết cấu công trình và khả năng tiếp nhận của lưới điện khu vực.

Ông Trần Tuấn Linh, Phó Trưởng Điện lực Ngọc Hồi, cho biết đơn vị thường xuyên theo dõi, kiểm tra tình trạng vận hành lưới điện, chủ động phòng ngừa nguy cơ quá tải; đồng thời lưu ý các chủ đầu tư tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy và kết cấu công trình khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Bên cạnh đó, ngành điện khuyến khích khách hàng nghiên cứu trang bị hệ thống lưu trữ phù hợp để tận dụng lượng điện dư thừa vào ban ngày, phục vụ nhu cầu sử dụng vào buổi tối. Giải pháp này góp phần nâng cao khả năng tự chủ năng lượng, đồng thời giảm nhu cầu lấy điện từ lưới trong những khung giờ cao điểm.

Cùng với sự chủ động của người dân và doanh nghiệp, các cơ chế, chính sách của Chính phủ về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang tạo thêm điều kiện để nguồn năng lượng này được khai thác hiệu quả. Trong quá trình đó, việc đồng hành, hướng dẫn khách hàng về điều kiện kỹ thuật, thủ tục liên quan và phương án sử dụng an toàn tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng của ngành điện.

Từ thực tế triển khai tại xã Bờ Y có thể thấy, điện mặt trời mái nhà đang từng bước trở thành giải pháp năng lượng được người dân, doanh nghiệp quan tâm lựa chọn. Dẫu vậy, hiệu quả đầu tư ở mỗi công trình còn phụ thuộc vào mức kinh phí, đặc điểm phụ tải, khả năng phát điện và phương thức sử dụng điện của từng khách hàng.

Việc lựa chọn công suất phù hợp, tuân thủ các quy định về kỹ thuật và bảo đảm an toàn trong vận hành sẽ là những yếu tố quan trọng để mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài. Qua đó, không chỉ giúp khách hàng tiết kiệm chi phí, nâng cao khả năng tự chủ năng lượng mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.