Gỡ khó cho đồng bào tiếp cận tiện ích số

VHO - Từ thực tế nhiều hộ dân còn thiếu thiết bị và kỹ năng sử dụng công nghệ, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị triển khai mô hình “Người bản số”, kết hợp hỗ trợ điện thoại thông minh với hướng dẫn ngay tại cộng đồng. Mô hình hướng tới giúp đồng bào từng bước chủ động sử dụng những tiện ích phục vụ đời sống.

Thượng Trạch là xã biên giới có địa bàn rộng, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Xã có diện tích lớn với 3.712 người là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại 20 bản. Tỉ lệ hộ nghèo ở mức 64,73%.Địa phương còn 7/20 bản chưa có điện lưới quốc gia, hạ tầng thiết yếu thiếu và yếu.

Trong điều kiện ấy, mua điện thoại thông minh vẫn là khoản chi phải cân nhắc với nhiều gia đình. Việc tiếp cận công nghệ còn đòi hỏi chi phí kết nối và kỹ năng sử dụng, nhất là khi người dân bắt đầu làm quen với dịch vụ công trực tuyến hay giao dịch trên môi trường mạng.

Từ những trở ngại này, UBND xã Thượng Trạch triển khai mô hình “Người bản số” với hai phần việc gắn kết: vận động nguồn lực hỗ trợ thiết bị cho người có hoàn cảnh khó khăn và xây dựng lực lượng nòng cốt tại các bản để hướng dẫn cộng đồng.

Ông Hồ Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch, cho rằng ý nghĩa của mô hình nằm ở việc giúp người dân có phương tiện và biết sử dụng phương tiện đó để giải quyết nhu cầu thực tế.

“Chúng tôi mong muốn từng bước để mỗi người dân có một chiếc điện thoại thông minh, sử dụng được những tiện ích phục vụ đời sống. Với hộ khó khăn, xã vận động nguồn lực hỗ trợ; với người chưa quen công nghệ, có lực lượng tại bản hướng dẫn. Giá trị của mô hình phải thể hiện ở việc bà con chủ động hơn trong công việc hằng ngày”, ông Thanh chia sẻ.

Địa phương đã lựa chọn những cá nhân có uy tín, tinh thần trách nhiệm và khả năng tiếp cận công nghệ làm nòng cốt. Lực lượng này trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu thông tin và quảng bá sản phẩm địa phương trên nền tảng số.

Việc tổ chức hướng dẫn ngay tại bản tạo thuận lợi cho quá trình nắm bắt nhu cầu, giải thích và hỗ trợ thường xuyên. Người mới sử dụng có thể cần thực hành nhiều lần, được chỉ dẫn lại khi quên thao tác hoặc phát sinh vướng mắc.

Với dịch vụ công trực tuyến, bà con phải hiểu cách chuẩn bị giấy tờ, nhập thông tin, gửi hồ sơ và theo dõi kết quả. Với thanh toán không dùng tiền mặt, thực hành giao dịch cần đi cùng kỹ năng kiểm tra thông tin, bảo vệ tài khoản và nhận diện yêu cầu chuyển tiền bất thường.

“Cần hướng dẫn từng bước để người dân hiểu, tự làm được và sử dụng an toàn. Lực lượng tham gia phải được bồi dưỡng sát với công việc thực tế, có đầu mối chuyên môn giải đáp những vấn đề vượt khả năng xử lý”, ông Thanh nhấn mạnh.

Đối với quảng bá sản phẩm địa phương, công nghệ có thể mở thêm kênh giới thiệu, kết nối khách hàng. Tuy nhiên, khả năng tiêu thụ còn phụ thuộc chất lượng, nguồn cung và điều kiện vận chuyển. Vì vậy, việc triển khai cần phù hợp với thực tế sản xuất, tránh tạo kỳ vọng rằng chỉ cần đưa sản phẩm lên mạng là có thể thay đổi sinh kế.

Từ một người biết tra cứu thông tin cần thiết đến một hộ tự thực hiện được thủ tục phù hợp trên mạng, những kết quả cụ thể ấy sẽ là cơ sở để Thượng Trạch điều chỉnh cách làm, đưa tiện ích số đến gần hơn với đồng bào.