Phát huy vai trò báo chí trong lan tỏa giá trị văn hóa thời đại số

VHO - Chiều 20.4, tại TP.HCM, Văn phòng Hội Nhà báo Việt Nam khu vực phía Nam và Vụ Địa phương 3 (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) phối hợp cùng Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM tổ chức Tọa đàm “Văn hóa trong kỷ nguyên số - Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia”.

Tọa đàm nhằm tăng cường nhận thức, thống nhất quan điểm và định hướng công tác tuyên truyền, truyền thông về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 80 - NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tham dự tọa đàm có ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Huy Ngọc - Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương;

Tham dự còn có Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết; Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Dương Anh Đức; Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Tăng Hữu Phong; Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy; Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy; cùng nhiều lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và TP.HCM; các chuyên gia, doanh nghiệp.

Kỷ nguyên số giúp kể câu chuyện văn hóa Việt gần gũi hơn với thế giới

Phát biểu chào mừng, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian văn hóa rộng mở, giữ vai trò kết nối đô thị năng động, trung tâm công nghiệp và cửa ngõ kinh tế biển.

“Đây chính là bệ phóng để Thành phố xây dựng những tổ hợp công nghiệp văn hóa tầm cỡ, đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), Thành phố xác định phương châm “Càng hội nhập sâu, bản sắc càng phải đậm; càng số hóa mạnh, nhân văn càng phải cao””, bà Văn Thị Bạch Tuyết nhấn mạnh.

Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM kỳ vọng tọa đàm làm rõ giải pháp khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, nhất là văn hóa số; phát triển sản phẩm, thương hiệu tầm quốc tế; thúc đẩy công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, hướng đến xây dựng TP.HCM thành đô thị văn hóa sáng tạo.

Kỷ nguyên số, theo bà, mang đến những công cụ hiện đại để chúng ta kể câu chuyện văn hóa Việt Nam sinh động hơn, gần gũi hơn với thế giới.

Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, giữ vai trò điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Theo ông, Nghị quyết đã và đang được quán triệt, triển khai rộng khắp và cụ thể hóa bằng nhiều chương trình hành động tại các địa phương, đơn vị.

“Trong quá trình đó, báo chí giữ vai trò nòng cốt trong lan tỏa các giá trị văn hóa và nội dung Nghị quyết vào đời sống, đồng thời tham gia kiến tạo không gian văn hóa số, truyền tải chính sách bằng những hình thức sinh động, giàu sức thuyết phục”, ông nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cũng lưu ý, việc triển khai Nghị quyết đặt ra nhiều yêu cầu mới, đòi hỏi báo chí phát huy vai trò phản biện, kịp thời nhận diện bất cập về cơ chế, chính sách cũng như các biểu hiện lệch chuẩn trong môi trường số, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển kinh tế văn hóa.

Phát biểu tại tọa đàm, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết, Sở đã được giao chủ trì tham mưu Thành ủy ban hành Chương trình hành động triển khai Nghị quyết 80, với các mục tiêu và giải pháp trọng tâm nhằm phát triển văn hóa, trong đó xác định công nghiệp văn hóa là động lực quan trọng cho tăng trưởng bền vững.

Theo NSND Thanh Thúy, TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, có thị trường công nghiệp văn hóa sôi động, thu hút các nguồn lực đầu tư vào các dịch vụ văn hoá trên các lĩnh vực trọng yếu như Điện ảnh, Nghệ thuật biểu diễn, Quảng cáo, Mỹ thuật, Thiết kế, Du lịch văn hoá, Truyền thông đa phương tiện, Xuất bản phẩm…

Đồng thời, TP.HCM đang hình thành các không gian sáng tạo, gia tăng trải nghiệm văn hóa cho người dân. Thành phố cũng được xem giữ vai trò dẫn đầu cả nước về công nghiệp nội dung số, với hệ sinh thái doanh nghiệp và người sáng tạo đông đảo, góp phần thúc đẩy kinh tế số.

Bên cạnh những kết quả đạt được, bà chỉ ra một số hạn chế như cơ chế, chính sách chưa đồng bộ; thiếu dữ liệu thống kê chuyên ngành; áp lực cân bằng giữa phát triển nhanh và bảo tồn giá trị văn hóa.

NSND Thanh Thúy cho biết, thời gian tới TP.HCM sẽ tập trung triển khai các cam kết trong vai trò thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, xây dựng kế hoạch thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh và các lĩnh vực văn hóa gắn với môi trường pháp lý chuyên nghiệp, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với đó, Thành phố đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách; xây dựng cơ sở dữ liệu và đưa công nghiệp văn hóa vào hệ thống thống kê chính thức phục vụ quản lý. Đồng thời, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư hạ tầng trọng điểm theo hình thức hợp tác công - tư.

Một số nhiệm vụ trọng tâm khác gồm hoàn thiện quy định về sở hữu trí tuệ, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong sản xuất sản phẩm văn hóa; phối hợp ngành giáo dục xây dựng đề án đưa bộ môn giáo dục thẩm mỹ vào trường phổ thông một cách bài bản, hệ thống.

Mỗi sản phẩm báo chí là cầu nối lan tỏa giá trị văn hóa

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn - Tổng biên tập Báo Thanh Niên cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi thông tin lan truyền với tốc độ ánh sáng, một số hiện tượng phi văn hoá, phản văn hóa xuất hiện và lây lan trên môi trường số, vai trò của báo chí càng trở nên trọng yếu hơn.

“Báo chí phải là người gác cổng văn hóa - không phải theo nghĩa đóng cửa ngăn chặn mà theo nghĩa chủ động lựa chọn, định hướng và dẫn dắt. Mỗi bài viết về một di sản đang bị lãng quên là một hành động bảo tồn. Mỗi phóng sự về một mô hình sáng tạo trên thế giới là một cánh cửa mở ra chân trời mới…”, ông nói.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy cho biết, chương trình hành động của Thành ủy TP.HCM thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, đưa văn hóa thấm sâu vào mọi chính sách phát triển; xây dựng “công dân số văn minh”, môi trường thông tin lành mạnh; phát huy vai trò đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức, doanh nhân… trong lan tỏa giá trị văn hóa.

Thành phố cũng chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách, bố trí nguồn lực tương xứng cho văn hóa; bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý và sáng tạo.

Cùng với đó là phát triển hệ sinh thái văn hóa, thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế, hướng đến xây dựng TP.HCM trở thành điểm đến văn hóa, sáng tạo hàng đầu khu vực.

TP.HCM sẽ chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị bản sắc văn hóa Thành phố. Đẩy mạnh đăng cai, tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật quốc tế, tham gia sâu tại các diễn đàn văn hóa lớn. Phát huy giá trị di sản văn hóa được UNESCO ghi danh để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và TP.HCM”, bà Đinh Thị Thanh Thủy cho hay.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm nhấn mạnh, các ý kiến đã làm rõ quan điểm văn hóa là “hệ điều tiết”, là nguồn lực nội sinh, giữ vai trò ngang tầm với kinh tế và chính trị trong phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên số, sức mạnh mềm bắt nguồn từ con người, đòi hỏi mỗi công dân phải có “kháng thể văn hóa” và “kỹ năng số”.

Ông Trần Thanh Lâm đánh giá cao mô hình thực tiễn của TP.HCM trong xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, phát triển các thiết chế và ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản, hướng tới trở thành trung tâm văn hóa - sáng tạo của khu vực.

“Chúng ta kỳ vọng TP.HCM không chỉ là đầu tàu kinh tế mà còn là không gian văn hoá đặc sắc của cả nước, được soi sáng từ “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” và lan toả mạnh mẽ trên nền tảng số - là một điểm đến hấp dẫn toàn cầu về điện ảnh, âm nhạc và kinh tế sáng tạo…”, ông cho biết.

Bên cạnh đó, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế như công nghiệp văn hóa chưa phát huy hết tiềm năng, thiếu sản phẩm có sức cạnh tranh quốc tế, môi trường văn hóa còn tồn tại biểu hiện lệch chuẩn.

Ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh vai trò “kiến tạo” của báo chí và truyền thông. Báo chí trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên số, của ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI không chỉ là người đưa tin. Mỗi bài báo, mỗi sản phẩm báo chí phải là một nhịp cầu chuyển hóa giá trị văn hóa thành những câu chuyện truyền cảm hứng. Báo chí phải là lực lượng tiên phong đấu tranh với các biểu hiện lệch chuẩn, bảo vệ “vùng xanh” tinh thần cho xã hội.

Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị tập trung vào các nhóm giải pháp chiến lược.

Trước hết là đổi mới tư duy, quán triệt sâu sắc quan điểm đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai, xóa bỏ nhận thức coi văn hóa là lĩnh vực “phụ trợ”, đưa giá trị văn hóa thấm sâu vào chính sách phát triển.

Cùng với đó, tập trung triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng, lan tỏa bản sắc. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, tạo chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành sức mạnh kinh tế.

Ông Trần Thanh Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ quan báo chí văn hóa, chuyên nghiệp, nhân văn, nói không với xu hướng “giật gân, câu view”, nâng cao chất lượng nội dung. Đồng thời, tăng cường ngoại giao văn hóa, gắn quảng bá hình ảnh quốc gia với hội nhập quốc tế, qua đó mở rộng “biên giới mềm”, nâng cao vị thế Việt Nam.