Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026: Nâng cao kỹ năng số cho người làm báo

VHO - Ngày 14.8, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội các Nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026.

Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu gồm lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia uy tín cùng các diễn giả hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo (AI) đến từ Mỹ, Châu Âu, ASEAN và Việt Nam.

Đây là lần đầu tiên, Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN – IFRA được tổ chức ở Việt Nam, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của báo chí Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng nổi bật của Việt Nam trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thế giới.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh đất nước ta đang quyết liệt triển khai Nghị quyết 57–NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia cùng với Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, nhằm đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên số.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cho biết, chúng ta ở thời điểm mang tính bước ngoặt, khi trí tuệ nhân tạo đang thay đổi căn bản cách thức con người làm việc, học tập và tiếp cận thông tin. Đối với báo chí, sự thay đổi này đang diễn ra đặc biệt nhanh chóng. AI đã bước vào các tòa soạn và đang hiện diện trong công việc hàng ngày của nhà báo.

“Tuy nhiên, AI càng phát triển thì câu hỏi về niềm tin, về con người, về báo chí càng trở nên quan trọng. Báo chí không chỉ là câu chuyện về công nghệ, năng suất hay tốc độ sản xuất thông tin. Báo chí là câu chuyện về sự thật, về trách nhiệm và trên hết, báo chí là câu chuyện về niềm tin”, nhà báo Lê Quốc Minh khẳng định.

Nêu dẫn chứng cụ thể, nhà báo Lê Quốc Minh cho hay, một vài con số trong báo cáo về AI và tương lai của tin tức của Reuters Institute for the Study of Journalism cho thấy, chỉ 12% công chúng được khảo sát cảm thấy thoải mái với những tin tức được tạo hoàn toàn bằng AI. Trong khi đó, tỉ lệ này lên tới 62% đối với những tin tức hoàn toàn do con người thực hiện. 12% và 62%, đây chính là khoảng cách của niềm tin.

Nhà báo Lê Quốc Minh nêu rõ, trí tuệ nhân tạo mang đến cho báo chí những cơ hội chưa từng có. AI có thể giúp phân tích những tài liệu mà trước đây các nhà báo phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để xử lý. AI có thể giúp các tòa soạn sản xuất nội dung đa nền tảng nhanh hơn, phục vụ độc giả tốt hơn và tiếp cận trúng đích những nhóm công chúng mới.

AI có thể giúp nhà báo nhìn thấy nhiều dữ liệu hơn, hỗ trợ tìm kiếm thông tin hiệu quả hơn và cả những công việc tốn nhiều thời gian, đòi hỏi sự tỉ mẩn như gỡ băng phỏng vấn, soát lỗi, dịch thuật, tạo phụ đề…

Thế nhưng, AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. AI có thể giúp nhà báo kể một câu chuyện nhanh hơn. Nhưng để hiểu một câu chuyện, vẫn cần sự trải nghiệm, đồng cảm và trách nhiệm của nhà báo.

Bên cạnh áp lực công việc và yêu cầu pháp lý, các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo về thiết kế của các mô hình AI và tác động của chúng đến hành vi người dùng.

Giám đốc Điều hành của Humane Intelligence Mala Kumar đã chỉ ra hai hiện tượng đáng lo ngại. Một là tính nịnh hót khi AI có xu hướng đồng ý với người dùng hoặc đưa ra câu trả lời mà nó nghĩ người dùng muốn nghe, thay vì đưa ra sự thật khách quan. Hai là sự buông bỏ nhận thức, con người dần mất đi tư duy phản biện và phụ thuộc hoàn toàn vào gợi ý của máy móc khi làm việc cùng AI quá lâu.

Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo.

Do đó, Hội Nhà báo Việt Nam mong muốn thông qua diễn đàn, các nhà quản lý và chuyên gia có cơ hội chia sẻ tầm nhìn chiến lược, kinh nghiệm thực tiễn, các công nghệ và mô hình tiên phong về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong báo chí, nâng cao kỹ năng số cho người làm báo Việt Nam.

Chương trình bao gồm phiên khai mạc, các phiên chuyên đề và phiên tổng kết, tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược và thực tiễn nhất của báo chí trong kỷ nguyên AI.

Mở đầu Diễn đàn là phiên Tầm nhìn chiến lược về AI do Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh trình bày, cung cấp góc nhìn chiến lược về tác động của AI đối với ngành báo chí truyền thông trên thế giới và tại Việt Nam.

Tiếp đó, ông Zhang Jun, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Báo South China Morning Post, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn quá trình chuyển đổi số dựa trên AI của tổ chức.

Một trong những nội dung được mong đợi nhất là phiên Tòa soạn AI và quy trình vận hành trong tòa soạn ứng dụng AI, với sự tham gia của các chuyên gia đến từ Báo The Straits Times (Singapore) và Fathm (Colombia). Phiên thảo luận chia sẻ cách thức các cơ quan báo chí hàng đầu tích hợp AI vào quy trình tác nghiệp, mô hình tòa soạn chuẩn AI.

Ở góc độ quản trị, phiên Quản trị trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn với đại diện từ Tập đoàn báo chí Hearst Newspapers (Hoa Kỳ) và Tổ chức OK Lab (Thụy Sĩ) trao đổi về việc xây dựng bộ quy tắc quản trị cần thiết nhằm bảo vệ niềm tin của công chúng, thúc đẩy đổi mới và giữ vững quyền kiểm soát tương lai AI của tòa soạn.

Diễn đàn cũng giới thiệu các mô hình thực tiễn tiêu biểu của báo chí Việt Nam với những kinh nghiệm ứng dụng AI từ Báo điện tử VnExpress và Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV).

Phiên Tương lai của AI tự chủ (Agentic AI), do ông Derrick Ho, Tập đoàn báo chí Hearst Newspapers (Hoa Kỳ) dẫn dắt giới thiệu xu hướng mới nhất về các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện chuỗi nhiệm vụ phức tạp, mở ra những phương thức vận hành hoàn toàn mới cho các tòa soạn trong tương lai.

Việc Việt Nam đăng cai Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 là minh chứng cho quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, lấy công nghệ làm động lực và lấy con người làm trung tâm của đổi mới sáng tạo.

Diễn đàn góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên mới.