Bài 1 - Nhận diện thủ đoạn xuyên tạc Nghị định 174

VHO - Ngay sau khi Nghị định số 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, trên không gian mạng xuất hiện một số thông tin xuyên tạc, sai sự thật về nội dung nghị định. Một số tài khoản, fanpage và hội nhóm trên mạng xã hội cố tình bóp méo quy định, cho rằng nghị định "cấm" hoặc "hạn chế" người dân chia sẻ bài viết báo chí, từ đó kích động dư luận, kêu gọi tẩy chay báo chí chính thống.

Không phải ngẫu nhiên Nghị định 174 trở thành mục tiêu bị xuyên tạc. Đằng sau những thông tin sai lệch là thủ đoạn quen thuộc của các đối tượng xấu: lợi dụng sự quan tâm của dư luận đối với chính sách mới để cắt ghép, bóp méo quy định pháp luật, kích động tâm lý hoài nghi và từng bước làm suy giảm niềm tin của người dân đối với báo chí chính thống cũng như các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Việc nhận diện đúng bản chất của những luận điệu này là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh trong kỷ nguyên số.

Vạch trần thủ đoạn xuyên tạc Nghị định 174/2026/NĐ-CP

Chỉ ít ngày sau khi Nghị định số 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành (từ ngày 1.7.2026), trên không gian mạng đã xuất hiện hàng loạt thông tin xuyên tạc, sai sự thật về nội dung của Nghị định.

Một số tài khoản, fanpage và hội nhóm trên mạng xã hội đã cố tình bóp méo quy định, cho rằng Nghị định "cấm" hoặc "hạn chế" người dân chia sẻ các bài viết báo chí, từ đó kích động dư luận bằng những lời kêu gọi tẩy chay báo chí chính thống. Những thông tin này nhanh chóng được lan truyền, gây tâm lý hoang mang cho một bộ phận người sử dụng mạng xã hội.

Trang Facebook mang tên SÀI GÒN TIMES đã đăng tải bài viết kèm hình ảnh minh họa được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng nhiều luận điệu thiếu căn cứ nhằm xuyên tạc mục đích của Nghị định 174 và tẩy chay báo chí chính thống.

Bài viết cố tình đánh đồng việc tăng cường quản lý hoạt động trên không gian mạng với việc ngăn chặn quyền tiếp cận, chia sẻ thông tin của người dân, thậm chí cho rằng báo chí chính thống đang "tự cô lập" và sẽ đánh mất vai trò dẫn dắt thông tin. Đây là cách lập luận phiến diện, không dựa trên bất kỳ quy định nào của Nghị định.

Tương tự, một fanpage trên Facebook có hơn 122 nghìn người theo dõi cũng đăng tải bài viết dài với nội dung kêu gọi "chặn báo nhà nước", đồng thời bịa đặt rằng người dân chỉ cần chia sẻ một bài báo bất kỳ cũng có thể bị xử phạt với mức tiền tương đương "hơn một tháng lương".

Từ cách diễn giải sai lệch đó, bài viết tiếp tục dẫn dắt người đọc hiểu rằng việc chia sẻ thông tin từ báo chí chính thống luôn tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt và kêu gọi người dân chặn các trang báo để tránh bị "phạt oan". Đây là thủ đoạn cắt xén, bóp méo nội dung quy định nhằm tạo ra tâm lý lo ngại, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với báo chí chính thống và các cơ quan quản lý nhà nước.

Những thủ đoạn xuyên tạc tương tự cũng được các đối tượng xấu sử dụng trên nhiều nền tảng mạng xã hội khác nhau. Các đối tượng đã lợi dụng sự quan tâm của dư luận đối với chính sách mới để cắt ghép, diễn giải sai quy định pháp luật, đánh tráo khái niệm giữa hành vi chia sẻ thông tin hợp pháp với hành vi phát tán thông tin sai sự thật hoặc vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Thực chất, những thông tin nêu trên đều là các luận điệu bịa đặt, xuyên tạc có chủ đích. Đây là thủ đoạn không mới, thường được các đối tượng xấu sử dụng nhằm gây nhiễu loạn thông tin, tạo dư luận tiêu cực, làm giảm uy tín của báo chí chính thống và cản trở quá trình thực thi chính sách của Nhà nước.

Hiểu đúng để không bị dẫn dắt

Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực từ ngày 1.7.2026.

Trong đó, Điều 95 của Nghị định quy định, việc cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.

Trước hết, phải khẳng định, việc chia sẻ, lan tỏa các thông tin báo chí, bài báo chính thống luôn là mong muốn của mỗi tòa soạn cũng như của mỗi nhà báo. Mỗi tác phẩm báo chí được đầu tư công sức, trí tuệ đều hướng đến mục tiêu phục vụ công chúng, đưa thông tin chính xác đến đông đảo bạn đọc.

Vì vậy, khi cá nhân hoặc tổ chức chia sẻ bài báo với mục đích tích cực, đăng tải lại theo đúng quy định, dẫn rõ nguồn và đường dẫn (link) đến bài viết gốc (đối với báo điện tử), thì hoàn toàn không vi phạm pháp luật.

Đó cũng là lý do hầu hết các cơ quan báo chí hiện nay đều tích hợp các nút "Share" ngay trên mỗi bài viết. Các tòa soạn luôn khuyến khích bạn đọc lan tỏa thông tin chính thống, góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận của những nội dung có giá trị.

Tuy nhiên, chia sẻ thông tin để lan tỏa hoàn toàn khác với việc khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí nhằm mục đích thu lợi mà không được sự đồng ý của cơ quan báo chí hoặc tác giả. Đặc biệt là những hành vi lợi dụng việc chia sẻ để cắt ghép, xuyên tạc thông tin báo chí với nhiều động cơ, mục đích khác nhau. Đây chính là một trong những vấn đề mà Nghị định 174/2026/NĐ-CP hướng tới điều chỉnh và xử lý.

Trong nhiều năm qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và các nền tảng số, tình trạng sao chép, khai thác trái phép nội dung báo chí diễn ra ngày càng phổ biến.

Đằng sau mỗi bài báo là rất nhiều công sức, thời gian và chi phí mà công chúng không phải lúc nào cũng nhìn thấy. Có những phóng viên phải có mặt giữa tâm bão, lũ lụt, động đất, cháy nổ hay những vùng thiên tai nguy hiểm để ghi lại những hình ảnh đầu tiên.

Có những tòa soạn đầu tư hàng tỉ đồng cho hệ thống thiết bị, công nghệ hiện đại nhằm ghi lại những khoảnh khắc quý giá, phục vụ bạn đọc bằng những thông tin nhanh chóng, chính xác và có giá trị.

Thế nhưng, chỉ vài phút sau khi tác phẩm được đăng tải, toàn bộ nội dung, hình ảnh, video đã xuất hiện tràn lan trên nhiều fanpage, hội nhóm và các kênh mạng xã hội.

Đáng nói, phần lớn các trang này không ghi đầy đủ nguồn gốc tác phẩm, không dẫn đường link đến bài viết gốc hoặc nếu có thì chỉ ghi rất nhỏ ở cuối bài, khiến hầu như không ai chú ý. Người đọc tiếp cận thông tin ngay trên các fanpage mà không có nhu cầu truy cập vào cơ quan báo chí đã sản xuất nội dung.

Hệ quả là lượng tương tác, lượt xem và doanh thu quảng cáo lại đổ về các trang mạng xã hội. Không ít kênh xây dựng lượng người theo dõi khổng lồ nhờ việc sao chép tác phẩm báo chí, tạo cảm giác như chính họ là đơn vị trực tiếp sản xuất nội dung, trong khi những người đã bỏ công sức, trí tuệ và thậm chí đối mặt với hiểm nguy để tạo ra thông tin lại không được hưởng thành quả tương xứng. Thực chất, đây là hành vi khai thác tài sản trí tuệ của cơ quan báo chí để thu lợi cho mình.

Nguy hiểm hơn, nhiều trang mạng xã hội không chỉ sao chép nguyên nội dung mà còn cắt ghép, chỉnh sửa, đặt tiêu đề giật gân hoặc dẫn dắt thông tin theo hướng có lợi cho mục đích câu tương tác hoặc mục đích riêng của mình.

Những nội dung bị cắt xén, xuyên tạc này có thể làm sai lệch bản chất sự việc, gây hiểu lầm trong dư luận và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cơ quan báo chí cũng như tác giả.

Trong khi đó, các fanpage và kênh mạng xã hội vẫn tiếp tục thu lợi từ lượng truy cập, quảng cáo hoặc các hình thức kinh doanh khác dựa trên chính những nội dung mà họ không phải là người tạo ra.

Hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ báo chí chính thống

Chính từ thực tế đó, việc ban hành Nghị định số 174/2026/NĐ-CP là yêu cầu cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan báo chí, nhà báo và những người sáng tạo nội dung.

Nghị định không nhằm hạn chế việc chia sẻ thông tin báo chí một cách hợp pháp, càng không cản trở quyền tiếp cận thông tin của người dân. Điều mà nghị định hướng tới là ngăn chặn hành vi sao chép, khai thác trái phép tác phẩm báo chí để thu lợi, xử lý tình trạng "ăn cắp" chất xám đã tồn tại trong nhiều năm nhưng chưa có chế tài đủ mạnh.

Việc bảo vệ bản quyền báo chí cũng chính là bảo vệ môi trường sản xuất thông tin trung thực, chuyên nghiệp; bảo vệ những người làm báo đang ngày đêm tác nghiệp để mang đến cho công chúng những thông tin chính xác, kịp thời và đáng tin cậy.

Sự ra đời của Nghị định số 174/2026/NĐ-CP vì thế được nhiều người làm báo chân chính và các cơ quan báo chí kỳ vọng như một bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, đồng thời góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, công bằng và tôn trọng bản quyền trong kỷ nguyên số.

Điều cần hiểu đúng là, người dân hoàn toàn có thể tiếp tục chia sẻ các bài báo chính thống theo đúng quy định. Điều mà pháp luật hướng tới xử lý là hành vi sao chép, khai thác trái phép tác phẩm báo chí để trục lợi, chứ không phải hoạt động lan tỏa thông tin vì lợi ích cộng đồng.

Trong bối cảnh tin giả, thông tin sai lệch và hành vi xâm phạm bản quyền ngày càng tinh vi trên không gian mạng, việc hiểu đúng Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không chỉ giúp người dân thực hiện đúng quy định của pháp luật mà còn góp phần bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh.

Khi mỗi tác phẩm báo chí được tôn trọng và mỗi thông tin chính thống được lan tỏa đúng cách, đó cũng là nền tảng để xây dựng niềm tin xã hội và nâng cao chất lượng không gian mạng trong kỷ nguyên số.

(Còn tiếp)