Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học

VHO - Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026, ngày 21.4 tại Hà Nội, Học viện Hành chính và Quản trị công (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) đã tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học: Thực trạng và giải pháp”.

Tọa đàm kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến tới các phân hiệu của Học viện.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công cho biết, đối với giáo dục đại học, đọc là nền tảng của tự học, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Người học ngày nay không chỉ tiếp thu kiến thức, mà cần từng bước trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức cùng giảng viên, cùng cộng đồng học thuật.

Vì vậy, nơi nào coi trọng văn hóa đọc, nơi đó có điều kiện nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển học thuật bền vững. Tương lai của một cơ sở giáo dục không chỉ được xây bằng những công trình lớn, mà trước hết được xây bằng những con người ham học, biết đọc, biết suy nghĩ và biết sáng tạo.

“Điều đó nhắc chúng ta rằng, đầu tư cho văn hóa đọc chính là đầu tư cho sự trưởng thành của mỗi cá nhân, cho chất lượng nguồn nhân lực và cho tương lai của đất nước”, PGS.TS Nguyễn Bá Chiến nhấn mạnh.

Trình bày tham luận, TS. Nguyễn Công Dũng, Ủy viên Hội đồng biên tập NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, nguyên Tổng Biên tập Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định, văn hóa đọc không đơn thuần là thói quen cá nhân mà là một hệ thống giá trị từ nhận thức đến hành động, đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận tri thức và phát triển tư duy.

Việc trang bị kỹ năng chọn lọc, thẩm định thông tin là “chìa khóa” giúp người học tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng học tập trong kỷ nguyên số.

Bàn về các giải pháp phát triển văn hóa đọc của sinh viên trong kỷ nguyên số, TS. Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện (nay là Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ VHTTDL) đã phân tích về các yếu tố tác động đến văn hóa đọc của sinh viên, sự chuyển đổi hình thức đọc tài liệu truyền thống được song hành với đọc tài liệu với các định dạng khác, trong đó việc đọc tài liệu điện tử/tài liệu số dần chiếm ưu thế.

Từ việc nêu rõ, phân tích sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với việc phát triển văn hóa đọc cho học sinh, sinh viên, TS. Vũ Dương Thúy Ngà đã đưa ra 6 nhóm giải pháp để phát triển văn hóa đọc và nhấn mạnh vai trò chủ động của sinh viên trong việc rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng thẩm định thông tin, thay vì chỉ tiếp nhận thụ động

Đồng thời, đề cao trách nhiệm của nhà trường trong việc đổi mới phương pháp dạy học gắn liền với yêu cầu đọc học thuật, cũng như việc hiện đại hóa thư viện thành các không gian đọc sáng tạo, trung tâm tri thức số.

Qua khảo sát 122 sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, TS. Nguyễn Thị Kim Dung, Phó Trưởng khoa Quản trị thông tin (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN) cho biết, có tới 53% sinh viên cho biết đọc số giúp học hiệu quả, 50% cải thiện kết quả học tập; 54% ưu tiên tài liệu số, 52,2% tự tin về năng lực đọc số, từ đó đề xuất một số chính sách dưới góc độ quản lý để văn hóa đọc sẽ thực sự phát triển trong các trường đại học.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, văn hóa đọc đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức mới. Tọa đàm là dịp để các đại biểu, chuyên gia cùng nhìn nhận thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm phát triển văn hóa đọc tại các trường đại học hiện nay.