Phát động Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường”: Lan tỏa tình yêu học tập, tôn vinh những giá trị bền vững của giáo dục

VHO - Hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN), sáng 9.6, NXBGDVN phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam chính thức phát động Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” trên phạm vi toàn quốc, dành cho mọi công dân Việt Nam trong và ngoài nước, không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp hay nơi cư trú.

Cuộc thi được tổ chức như một hoạt động văn học mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, hướng tới việc tôn vinh mái trường, người thầy, trang sách và những giá trị nhân văn của nền giáo dục Việt Nam qua ký ức, hiện tại và tương lai.

Ban Tổ chức kỳ vọng thông qua các tác phẩm văn học sẽ khơi dậy tình yêu học tập, lan tỏa văn hóa đọc, truyền cảm hứng đổi mới giáo dục và kết nối những câu chuyện đẹp về thầy cô, học sinh, phụ huynh, người làm giáo dục và những người âm thầm đồng hành với sự nghiệp trồng người.

Không chỉ là một cuộc thi sáng tác, Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” còn được xác định là nhịp cầu nối giữa hoạt động xuất bản giáo dục với đời sống văn học, giữa tác giả, nhà trường, người làm sách và bạn đọc.

Mục đích của cuộc thi là tuyển chọn các tác phẩm mới ở các thể loại thơ, truyện ngắn, tản văn để in thành sách, phục vụ bạn đọc, nhà trường và các hoạt động văn hóa đọc; đồng thời góp phần khơi dậy ký ức đẹp, trách nhiệm xã hội và khát vọng đổi mới giáo dục thông qua những tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật và nhân văn.

Phát biểu khai mạc và phát động cuộc thi, ông Nguyễn Tiến Thanh, Chủ tịch Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN, nhấn mạnh đây là “một hành trình văn hóa”, là dịp để “đi tìm lại những ký ức đẹp nhất của đời người thông qua sách và mái trường”.

Theo ông, trong ký ức của mỗi người Việt Nam “đều có một mái trường như thế” và “cũng có một cuốn sách như thế” – những giá trị âm thầm nhưng bền bỉ, lặng lẽ nhưng lâu dài, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và định hình nhân cách con người. 

"Cuộc thi được phát động không nhằm tìm kiếm những khuôn mẫu sẵn có, mà hướng đến những tiếng nói chân thật, những rung động thực sự trước cuộc sống", ông Thanh nhấn mạnh.

Chủ tịch Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN cũng bày tỏ mong muốn được đọc, được gặp lại những ký ức, những câu chuyện, những suy tư về sách và mái trường từ chính những người đã sống trong các câu chuyện ấy; từ nhà văn, nhà thơ, thầy cô giáo, nhà nghiên cứu, nhà quản lý giáo dục cho đến học sinh, sinh viên – những người đang sống trong “chính những ngày tháng mà người lớn sau này sẽ gọi là ký ức”.

Cuộc thi nhận tác phẩm ở 3 thể loại gồm truyện ngắn, thơ và tản văn. Nội dung tác phẩm tập trung vào nhà trường Việt Nam trong ký ức, hiện tại và tương lai; về thầy cô giáo, học sinh, bạn bè, phụ huynh, cán bộ quản lý giáo dục, người làm sách giáo dục; về sách giáo khoa, văn hóa đọc, tri thức, đổi mới giáo dục, chuyển đổi số trong giáo dục, khát vọng học tập, tình yêu thương, sự trưởng thành và tinh thần phụng sự cộng đồng.

Ban Tổ chức đồng thời khuyến khích những tác phẩm có phát hiện mới, cách viết mới, giàu chất văn học; phản ánh đa dạng đời sống học đường ở đô thị, nông thôn, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Về quy cách dự thi, thể lệ nêu rõ truyện ngắn có độ dài từ 3.000 đến 6.000 chữ, mỗi tác giả được gửi tối đa 3 truyện ngắn; thơ là chùm từ 3 đến 5 bài, mỗi tác giả gửi tối đa 1 chùm thơ; tản văn có độ dài từ 1.500 đến 3.000 chữ, mỗi tác giả được gửi tối đa 3 tản văn.

Tác giả có thể tham gia nhiều thể loại nhưng phải bảo đảm từng tác phẩm đáp ứng đúng quy định của thể lệ.

Tác phẩm dự thi phải được viết bằng tiếng Việt, là tác phẩm mới, chưa công bố, chưa xuất bản dưới bất kỳ hình thức nào, chưa đoạt giải ở cuộc thi khác và không đang trong quá trình xét giải tại cuộc thi khác.

Đặc biệt, thể lệ nêu rõ tác phẩm phải do chính tác giả sáng tác, “không để người khác hoặc công cụ tạo sinh (trí tuệ nhân tạo) thay thế việc sáng tác”.

Thời gian nhận tác phẩm dự thi được tính từ ngày 09.6.2026 đến 17 giờ ngày 30.4.2027.

Tác giả có thể gửi bài theo hình thức điện tử về địa chỉ email trangsachmaitruong@nxbgd.vn; ngoài ra có thể gửi bản giấy qua đường bưu điện hoặc nộp trực tiếp về Ban Truyền thông – Đối ngoại, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, số 81 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.

Tên tệp điện tử được khuyến nghị đặt theo cấu trúc thể loại – tên tác phẩm – bút danh/tác giả; hồ sơ dự thi gồm tác phẩm, phiếu thông tin tác giả và bản cam kết về quyền tác giả, tính mới của tác phẩm cũng như việc chấp thuận thể lệ cuộc thi.

Một điểm đáng chú ý khác là trong khuôn khổ cuộc thi, Ban Tổ chức dự kiến tổ chức 2 trại viết để hỗ trợ hoàn thiện tác phẩm: một trại tại miền Bắc vào cuối năm 2026 và một trại tại miền Nam vào đầu năm 2027.

Tác giả có nhu cầu tham gia trại viết cần gửi đề cương tác phẩm, phần bản thảo đã hoàn thành hoặc chùm tác phẩm dự kiến trước ngày 30.11.2026.

Tuy nhiên, việc tham gia trại viết không phải điều kiện bắt buộc để dự thi và không đồng nghĩa với việc tác phẩm được vào chung khảo hay đoạt giải; mọi tác phẩm đều được đánh giá theo cùng tiêu chí chuyên môn và quy trình chấm chọn của Ban Giám khảo.

Về giải thưởng, giá trị giải Nhất truyện ngắn 50 triệu đồng, giải Nhất thơ 50 triệu đồng, giải Nhất tản văn 50 triệu đồng, đồng thời có thể trao thêm Giải Đặc biệt 100 triệu đồng cho tác phẩm hoặc cụm tác phẩm đặc biệt xuất sắc (nếu có).

Bản thể lệ cũng cho biết mỗi bảng giải gồm 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và tối đa 5 giải Khuyến khích; Ban Tổ chức có thể xét thêm giải chuyên đề, giải tác giả trẻ, giải phong trào hoặc điều chỉnh số lượng giải tùy chất lượng thực tế của tác phẩm dự thi.

Không dừng ở một cuộc vận động sáng tác, Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” còn mở ra triển vọng tuyển chọn, biên tập và xuất bản các tác phẩm vào chung khảo hoặc đoạt giải thành sách/tuyển tập.

Ban Tổ chức sẽ xem xét lựa chọn các tác phẩm có chất lượng để biên tập, xuất bản; đồng thời có quyền biên tập, hiệu đính, minh họa, thiết kế, in ấn, phát hành và giới thiệu tác phẩm theo chuẩn xuất bản.

Đây cũng là một trong những đích đến giàu ý nghĩa của cuộc thi: để những trang viết hay về mái trường, thầy cô, sách và ký ức học đường không chỉ dừng lại ở giải thưởng mà còn tiếp tục đến với đông đảo bạn đọc.

Chủ tịch Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN Nguyễn Tiến Thanh bày tỏ kỳ vọng từ cuộc thi này, những câu chuyện đẹp về giáo dục sẽ được kể lại “không chỉ cho hôm nay mà còn cho nhiều năm sau nữa”, để khi “một thế hệ mới mở những trang sách mới”, họ vẫn có thể nhận ra ở đó tình yêu học tập, tình yêu con người và tình yêu đất nước được truyền lại từ các thế hệ đi trước.

Tinh thần ấy cũng cho thấy chiều sâu văn hóa của cuộc thi: tôn vinh sách, tôn vinh mái trường và tôn vinh những giá trị bền vững của giáo dục Việt Nam.