“Phần thưởng lớn nhất là lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng”

VHO - Thư viện tỉnh Bắc Ninh số 1 (trước đây là Thư viện Bắc Giang) tọa lạc trên con phố Ngô Gia Tự, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh trong không gian tĩnh lặng cần thiết. Nơi đây có người đàn ông không chỉ đam mê với sách mà luôn cháy bỏng các ý tưởng mang sách đến với cộng đồng.

Sinh năm 1976 ở một làng quê Kinh Bắc, ông Nguyễn Đắc Hồng đã dành trọn những tháng ngày công tác cho sự nghiệp thư viện. Gần 20 năm công tác tại Thư viện tỉnh Bắc Ninh số 1, năm 2018, ông Nguyễn Đắc Hồng được giao trọng trách Giám đốc Thư viện.

Cũng từ đó, ngoài niềm đam mê với những cuốn sách cũ kỹ, ông lại thêm bận rộn, trăn trở với những ý tưởng mới mẻ để đưa tri thức gần hơn với mọi người.

Khi đó Thư viện tỉnh Bắc Giang là một tòa nhà xuống cấp với nguồn sách hạn chế và cơ sở vật chất đơn sơ. “Tôi nhớ những ngày đầu, thư viện có hơn 100.000 bản sách và bạn đọc chủ yếu là học sinh, sinh viên, rất ít bạn đọc thuộc các đối tượng khác. Vì vậy, làm sao để sách không nằm im trên kệ mà phải “sống” trong tay mọi người”, ông Hồng nhớ lại.

Và sự quyết tâm cùng nhiệt huyết đó, ông đi đến đâu, làm gì cũng nghĩ đến những ý tưởng để phát triển văn hóa đọc, làm sao mọi người tìm đến với sách. Vậy là năm 2019, ông tham mưu tổ chức cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trên địa bàn. Cuộc thi đã trở thành sân chơi lớn của những người đam mê đọc sách, đặc biệt là học sinh, sinh viên.

Mỗi năm, số người tham gia lại đông hơn, năm 2025 cuộc thi đã thu hút 144.467 bài thi từ 315 trường học, từ các cuộc thi đã xuất hiện nhiều đại sứ văn hóa đọc của tỉnh.

Đáng chú ý, từ năm 2019 đến 2025, Thư viện Bắc Ninh số 1 (Thư viện Bắc Giang trước đây) luôn nằm trong tốp 10 đơn vị dẫn đầu cả nước về số bài tham dự và đoạt giải của cuộc thi.

Cùng với đó, bằng các nguồn vận động, tài trợ, xã hội hóa nguồn sách, số sách có trong Thư viện Bắc Ninh số 1 ngày càng nhiều, tăng từ hàng chục nghìn lên hơn 200.000 bản, với hệ thống 10 thư viện huyện, 54 thư viện xã và hơn 600 tủ sách cơ sở; đã huy động được hơn 20.000 bản sách từ năm 2018 đến 2025 để dành tặng hệ thống thư viện cơ sở, trường học trong tỉnh.

Một câu chuyện sinh động mà ông Nguyễn Đắc Hồng thường nhắc tới là thành công tại Hội báo Xuân Ất Tỵ năm 2025. Giữa cái lạnh giá của mùa đông Tây Yên Tử, ông và đồng nghiệp đã miệt mài sắp xếp sách nghệ thuật, trưng bày hơn 600 ấn phẩm báo chí trực tuyến. Sự kỳ công, tâm huyết của ông và cán bộ thư viện được “đền đáp” khi hơn 5.000 lượt bạn đọc ghé thăm và website trưng bày báo Xuân thu hút tới 50.022 lượt truy cập.

“Có một cậu bé miền núi đến đọc sách một cách say mê, không chịu rời gian hàng... Lúc ấy, tôi rất xúc động và biết mình đang làm đúng”, ông chia sẻ thêm.

Cũng trong năm 2025, thư viện đã luân chuyển 129.215 lượt sách, vượt 269% kế hoạch, đến tận trại giam Ngọc Lý và các vùng miền núi xa xôi như các xã Lục Ngạn, Sơn Động để giúp bà con được tiếp cận tri thức. Những nỗ lực này đã đưa tỉnh Bắc Giang (trước khi sáp nhập) trở thành “ngọn cờ đầu” trong phát triển văn hóa đọc, với hơn 40.552 lượt bạn đọc và 95.021 lượt truy cập thư viện điện tử.

Năm 2025, tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh sáp nhập thành tỉnh Bắc Ninh (mới), hệ thống thư viện cấp huyện bị giải thể, nhiều thư viện xã phải sáp nhập và mưa lũ ập đến cuốn trôi sách vở, hủy hoại cơ sở vật chất ở nhiều nơi. “Lúc đó, tôi đau lòng lắm. Sách mục nát, giá sách đổ ngã. Nhưng tôi nghĩ, đây là lúc phải hành động”, Giám đốc Thư viện Bắc Ninh số 1 chia sẻ.

Với tinh thần “Đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động các nguồn lực hỗ trợ”, ông Hồng đã mạnh dạn viết thư ngỏ kêu gọi các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, nhân dân để “xin” sách và giá sách chứ không nhận tiền.

Kết quả thật không ngờ, chỉ trong 20 ngày, từ Cục Xuất bản, Cục Văn hóa cơ sở, Thư viện Quốc gia Việt Nam, các nhà xuất bản và cá nhân, ông huy động được 4.366 bản sách và 21 giá sách, trị giá hàng trăm triệu đồng.

Những hiện vật này được trao tận tay cho thư viện xã Xuân Cẩm, Hoàng Vân, các Trường Tiểu học Mai Đình, Tiên Lục, Công an xã Hiệp Hòa... giúp hàng chục thư viện ở các xã mới thành lập, các nhà trường được khôi phục, đi vào hoạt động. Với phương châm “ở đâu có bạn đọc, thì ở đó có sách”.

Cùng với việc giải thể thư viện cấp huyện, xây dựng hệ thống thư viện mới, dưới sự chỉ đạo của ông Nguyễn Đắc Hồng, Thư viện tỉnh Bắc Ninh số 1 đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho 140 cán bộ từ 88/99 xã, phường, qua đó giúp gần 30 xã ban hành quyết định thành lập thư viện mới.

Ông còn chỉ đạo tặng 1.300 bản sách từ nguồn xã hội hóa cho 12 đơn vị và 388 bản sách cho các em đạt giải cuộc thi vẽ tranh theo sách; xây dựng các thư viện cộng đồng độc đáo như: Thư viện Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân, Thư viện chùa Vĩnh Nghiêm, Thư viện Đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung và đang triển khai Thư viện An toàn khu II Hiệp Hòa...

Những đóng góp, thành tích của ông Nguyễn Đắc Hồng được ghi nhận qua hàng loạt giải thưởng, nhiều năm liên tục là Chiến sĩ Thi đua cơ sở, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2024. Nhưng với ông, phần thưởng và niềm tự hào lớn nhất là sự thay đổi văn hóa đọc trong cộng đồng.

Từ một tỉnh với thư viện nhỏ bé, khó khăn, Thư viện tỉnh Bắc Ninh số 1 đến nay có hệ thống rộng khắp với hơn 400.000 bản sách và đang lan tỏa mạnh mẽ văn hóa đọc, thói quen đọc sách trong cộng đồng.