Kỳ quan “bước ra” từ trang sách

VHO - Giữa làn sóng số hóa đang làm thay đổi cách trẻ em tiếp cận tri thức, một hướng đi mới đang dần định hình: Kết nối công nghệ với văn hóa đọc để tạo nên những trải nghiệm học tập sống động và giàu cảm xúc.

 

 Sự xuất hiện của bộ sách tương tác AR từ SPACES đã mở ra cánh cửa đưa những trang giấy “bước vào đời sống”, đồng thời gợi mở lời giải cho bài toán cân bằng giữa thiết bị số và thói quen đọc truyền thống. Khi công nghệ được đặt đúng vai trò - như một chất xúc tác thay vì sự thay thế - hành trình đọc của trẻ không còn là tiếp nhận thụ động, mà trở thành cuộc khám phá chủ động, nơi trí tưởng tượng được đánh thức và tri thức được chạm tới bằng nhiều giác quan.

“Cú hích” đưa trẻ trở lại với sách giấy

Vừa qua, tại Đường sách TP.HCM, thương hiệu SPACES chính thức trình làng bộ đôi sách tương tác AR (thực tế tăng cường) mang tên Phiêu lưu ngân hà và Khu rừng kỳ thú. Được thiết kế như “cánh cửa” mở ra thế giới, hai ấn phẩm đầu tay của SPACES tập trung vào những chủ đề khơi gợi trí tò mò mạnh mẽ nhất của trẻ.

Với Phiêu lưu ngân hà, các em không chỉ đọc về các hành tinh mà còn được chứng kiến hệ mặt trời xoay tròn sống động, chạm tay vào những vì sao và lắng nghe âm thanh kỳ ảo của vũ trụ ngay tại nhà.

Trong khi đó, Khu rừng kỳ thú lại tái hiện hệ sinh thái tại Thảo Cầm Viên, đưa những loài thú quý hiếm, chim muông và cây cỏ “bước” ra khỏi trang giấy với các chuyển động chân thực, giúp trẻ học cách thấu hiểu và yêu thương thiên nhiên một cách tự nhiên nhất.

Điểm nhấn của sự kiện là buổi talkshow chuyên sâu mang chủ đề “Mở trang sách - Đánh thức kỳ quan”, với mục tiêu then chốt là giải đáp những băn khoăn của phụ huynh trong việc cân bằng giữa công nghệ và văn hóa đọc, đồng thời định hướng cách sử dụng AR như một công cụ giúp trẻ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử giải trí thụ động.

Dưới góc nhìn của một chuyên gia công nghệ dày dạn kinh nghiệm, ông Nguyễn Huy, Giám đốc Công nghệ Công ty NewEra Inc cho rằng: “AR không sinh ra để thay thế sách, mà là để đánh thức những trang giấy, biến việc đọc từ hành vi tiếp nhận thụ động thành một hành trình trải nghiệm đa giác quan. Trẻ không còn chỉ đọc về đại dương mà được lặn xuống giữa đàn cá nhờ AR. Khi kiến thức có kích thước và chiều sâu trong không gian thực, bộ não sẽ ghi nhớ đó như một trải nghiệm thực tế chứ không phải thông tin số”. Chính sự tương tác này giúp bộ não trẻ ghi nhớ kiến thức một cách tự nhiên, biến những khái niệm trừu tượng về vũ trụ hay thiên nhiên trở nên gần gũi và dễ hiểu hơn bao giờ hết.

Đồng quan điểm, TS Trịnh Cam Ly - người đã dành gần 30 năm tâm huyết cho giáo dục tiểu học khẳng định, việc tích hợp công nghệ vào sách giấy chính là “liều thuốc” hóa giải thực trạng trẻ đọc thụ động hiện nay. “Sách chính là một trong những chìa khóa quan trọng để mở khóa tiềm năng, nuôi dưỡng trí tưởng tượng không giới hạn của các em. Những người làm sách tại SPACES đã rất tinh tế khi tích hợp công nghệ trên sách giấy - vừa nuôi dưỡng thói quen đọc, vừa nuôi dưỡng hứng thú đọc. Khi đôi mắt được nhìn thấy sự vận động, đôi tai nghe thấy âm thanh chân thực và đôi tay được tương tác trực tiếp, việc đọc trở thành một hành trình khám phá mà phía sau mỗi chiều ẩn chứa bao điều kỳ thú”, bà chia sẻ.

Chị Đoàn Phương Thoa, Nhà sáng lập SPACES thông tin: “SPACES không ứng dụng AR như một trò chơi, mà là để trẻ đọc sâu hơn, hiểu kỹ hơn và yêu tri thức một cách tự nhiên hơn. AR là điểm khởi đầu ngọt ngào để đưa trẻ vào mê cung tri thức, nhưng chính nội dung sâu sắc và ngôn ngữ trong sách mới là thứ giữ chân và nuôi dưỡng tâm hồn các em”. Bằng cách lấy sách giấy làm gốc và dùng AR làm đòn bẩy, mỗi ấn phẩm của SPACES trở thành một cánh cổng đa chiều, giúp trẻ không chỉ tiếp cận tri thức mà còn học được cách tập trung, đào sâu suy nghĩ trong một không gian tĩnh lặng đầy giá trị truyền thống.

Từ “xem cùng” đến “chơi cùng”

Một trong những nội dung sâu sắc nhất tại buổi tọa đàm chính là lời giải cho nỗi lo lắng thường trực của các bậc phụ huynh về việc trẻ bị cô lập hoặc “bao vây” bởi các thiết bị điện tử. Ông Nguyễn Huy đã đưa ra một quy tắc quan trọng, đó là không nên để công nghệ làm “người trông trẻ”, mà hãy biến nó thành cầu nối cảm xúc: “Sợi dây kết nối không nằm ở cái màn hình, mà nằm ở ánh mắt và những câu hỏi chúng ta dành cho con khi cùng nhau bước vào không gian công nghệ đó. Thay vì đưa thiết bị cho con tự mày mò, cha mẹ hãy là người đặt câu hỏi. Công nghệ lúc này là cái cớ để khởi đầu một cuộc hội thoại chất lượng”.

Đứng từ góc độ giáo dục, TS Trịnh Cam Ly gợi mở, để nuôi dưỡng thói quen đọc bền vững, cha mẹ cần chú trọng vào trải nghiệm cảm xúc thay vì sự ép buộc: “Một đứa trẻ sẽ đọc không phải vì cần, mà vì muốn, đọc khi chúng tìm thấy niềm vui, sự đồng cảm, hoặc cảm giác được mở rộng thế giới qua trang sách. Cánh cửa dẫn vào kỳ quan tiềm năng của trẻ chỉ mở khi có chìa khóa đúng - đó là sự đồng hành tinh tế, kiên nhẫn và thấu hiểu từ người lớn”. Bà khuyến khích cha mẹ hãy chọn lọc những nội dung có ý nghĩa, tạo không gian để trẻ được “đồng sáng tạo” cùng tác giả thay vì để các hình ảnh làm sẵn thay thế hoàn toàn trí tưởng tượng.

Chị Đoàn Phương Thoa chia sẻ thêm về nỗi trăn trở làm sao để trẻ không bị lạc lối giữa thế giới số: “Chúng ta mở đúng cửa khi chúng ta lấy sách giấy làm gốc và AR làm chất xúc tác. Để trẻ mở đúng cánh cửa mà không bị lạc lối, chúng ta cần biến công nghệ thành một công cụ dẫn đường nhân văn, chứ không phải là một bức tường ngăn cách. Khi việc đọc mang lại niềm vui tự thân và có sự thấu cảm của cha mẹ, trẻ sẽ tự tin bước vào thế giới số với một chiếc la bàn tri thức vững chãi”.

Tại buổi talkshow, các diễn giả đều bày tỏ niềm tin mãnh liệt vào một tương lai nơi sách giấy và công nghệ hòa quyện để phụng sự thế hệ tương lai. Khát vọng của những người làm sách không chỉ dừng lại ở các hiệu ứng hình ảnh sống động về vũ trụ hay muông thú, mà còn hướng tới việc chuyển hóa các giá trị văn hóa, dữ liệu lịch sử và các trò chơi dân gian thành định dạng tương tác 3D. Chị Phương Thoa bày tỏ: “Dù là AR, trò chơi dân gian hay các ấn phẩm văn hóa, tất cả đều xoay quanh một trục giá trị duy nhất là nuôi dưỡng những đứa trẻ hiểu về cội nguồn, vững vàng trong hiện tại và tự tin bước ra thế giới”.

Thật vậy, khi công nghệ được đặt đúng trong quỹ đạo giáo dục và có sự đồng hành thấu cảm từ gia đình, nó không còn là rào cản mà trở thành công cụ hữu hiệu giúp trẻ em Việt vừa bám sâu vào cội nguồn, vừa tự tin vươn ra thế giới.

Những hướng tiếp cận tiên phong của SPACES cho thấy một triết lý nhân văn rõ ràng: Công nghệ không sinh ra để thay thế các giá trị truyền thống, mà để “thổi hồn” vào những trang sách, biến hành trình tiếp nhận tri thức của thế hệ tương lai trở nên sống động và giàu sức gợi hơn bao giờ hết.