Vì sao ngày 11.1 gắn với Tết trồng cây của Bác Hồ?

VHO - Ngày 11.1 không chỉ là mốc thời gian trong lịch sử, mà còn là biểu tượng của tư tưởng phát triển bền vững, gắn kết con người với thiên nhiên, bắt nguồn từ hành động trồng cây của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1960 - mở đầu phong trào “Tết trồng cây”. Trải hơn sáu thập kỷ, truyền thống này được kế thừa và thể chế hoá thành Ngày Cây xanh Việt Nam, thể hiện tầm nhìn chiến lược về phát triển cảnh quan, môi trường sống xanh - sạch - đẹp cho đô thị và nông thôn hiện nay.

Khởi nguồn phong trào “Tết trồng cây” của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ngày 28.11.1959, trên Báo Nhân Dân số 2082, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài “Tết trồng cây” và nêu rõ mục đích trước mắt và lâu dài của việc trồng cây: “Từ năm 1960 - 1965 (là năm cuối cùng của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất), chúng ta sẽ có 90 triệu cây, vừa cây ăn quả, cây có hoa, vừa cây làm cột nhà. Và trong mươi năm, nước ta phong cảnh sẽ ngày càng tươi đẹp hơn, khí hậu điều hòa hơn, cây gỗ đầy đủ hơn. Điều đó sẽ góp phần quan trọng vào việc cải thiện đời sống của nhân dân ta”.

Không lâu sau đó, vào ngày 11.1.1960, tại Công viên Bảy Mẫu (nay là Công viên Thống nhất, Hà Nội), Bác Hồ trực tiếp trồng một cây đa, mở đầu “Tết trồng cây” đầu tiên. Hành động này không chỉ là biểu tượng của sự khởi động phong trào, mà còn là lời nhắn nhủ sâu sắc về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên - phải chăm chút, bảo vệ và gìn giữ môi trường sinh thái cho hiện tại và mai sau.

Kể từ đó, mỗi độ xuân về, người dân cả nước lại cùng nhau tham gia trồng cây, góp phần xanh hoá đô thị, phủ xanh đất trống đồi trọc, tạo bóng mát, điều hoà khí hậu, góp phần hạn chế biến đổi khí hậu và hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng.

“Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân” - câu thơ Bác dạy đã đi vào đời sống của mọi tầng lớp nhân dân, trở thành lời nhắc nhở về trách nhiệm lâu dài đối với môi trường.

Hồ Chí Minh không chỉ viết bài kêu gọi, mà còn tự mình thường xuyên trồng rau, trồng cây trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ chiến khu đến vườn Phủ Chủ tịch, thể hiện tầm nhìn chiến lược về môi trường sinh thái - điều còn rất mới mẻ trong thời kỳ đó.

Phong trào “Tết trồng cây” vì thế không chỉ là thanh niên, công nhân trồng vài cây vào ngày đầu năm, mà đã trở thành một phong tục tốt đẹp của dân tộc, gắn với tinh thần lao động, trách nhiệm cộng đồng và ý thức bảo vệ môi trường.

Từ phong trào thành truyền thống - Ngày Cây xanh Việt Nam

Mới đây, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 258/2025/NĐ-CP quy định ngày 11.1 hằng năm là “Ngày Cây xanh Việt Nam”, thể hiện sự kế thừa và thể chế hoá quan điểm về vai trò cây xanh trong đời sống và quy hoạch đô thị.

Quy định này chính thức có hiệu lực từ năm 2026, nhằm nhấn mạnh vai trò của công viên, cây xanh và mặt nước là những hạ tầng thiết yếu trong phát triển đô thị hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.

Theo các nhà chuyên môn, việc xác định Ngày Cây xanh Việt Nam là bước chuyển biến tư duy trong quản lý môi trường đô thị, coi cây xanh và mặt nước là yếu tố quan trọng trong quy hoạch không gian sống, phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh phát triển nhanh và quá trình đô thị hoá mạnh mẽ, vai trò của cây xanh càng trở nên quan trọng. Cây xanh không chỉ tạo cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp mà còn giúp lọc không khí, giảm ô nhiễm, điều hoà nhiệt độ, giảm tiếng ồn và cung cấp không gian thư giãn cho người dân. Việc duy trì và mở rộng diện tích cây xanh là một phần của chiến lược phát triển đô thị bền vững, góp phần giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, hoạt động trồng cây còn gắn với giáo dục môi trường cho thế hệ trẻ, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong việc gìn giữ và mở rộng các không gian xanh công cộng. Những công viên, tuyến phố cây xanh, khoảng không xanh ở đô thị ngày nay đều là kết quả lâu dài của tư duy “xanh hoá” từ phong trào do Bác Hồ khởi xướng.