Trang trọng lễ hội tưởng niệm người đặt nền móng Quốc sử Việt Nam

VHO - Lễ hội đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 tại Thanh Hóa được tổ chức với nhiều nghi lễ truyền thống, tái hiện không gian văn hóa đặc sắc và tôn vinh nhà sử học đầu tiên đặt nền móng cho Quốc sử dân tộc.

Sáng 8.5, tại đền thờ Lê Văn Hưu ở xã Thiệu Trung (Thanh Hoá), UBND xã Thiệu Trung tổ chức khai mạc Lễ hội đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026, nhân kỷ niệm 704 năm ngày mất của vị sử gia nổi tiếng.

Lễ hội diễn ra từ ngày 8 - 10.5 (tức 22 - 24.3 năm Bính Ngọ) với các nghi thức truyền thống như mở cửa đền, lễ mộc dục, rước kiệu, rước biểu tượng sách “Đại Việt sử ký”, khai bút, dâng hương, tế cáo chính lễ, trình tấu chúc văn và tế tạ.

Phần hội được tổ chức sôi nổi với hội chợ làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP và văn hóa; chương trình nghệ thuật quần chúng; các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian; trải nghiệm nghề đúc đồng Trà Đông; gặp mặt đồng hương Thiệu Trung và công bố Quỹ Khuyến học, khuyến tài Lê Văn Hưu.

Lễ hội không chỉ là dịp tưởng niệm, tri ân công lao to lớn của Nhà sử học Lê Văn Hưu mà còn góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa quê hương cho thế hệ trẻ.

Theo sử sách, Lê Văn Hưu sinh năm 1230 tại làng Phủ Lý, nay thuộc xã Thiệu Trung. Thuở nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, học giỏi và đỗ Bảng nhãn khoa thi năm 1247 dưới triều vua Trần Thái Tông.

Trong thời gian làm quan, ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như Kiểm pháp quan, Hàn lâm viện học sĩ kiêm Quốc sử viện giám tu, đồng thời làm phó quan cho Thượng tướng quân Trần Quang Khải.

Không chỉ là nhà giáo, nhà chính trị, quân sự và văn hóa lớn ở thế kỷ XIII - XIV, Lê Văn Hưu còn được xem là người đặt nền móng cho nền Quốc sử dân tộc khi biên soạn bộ “Đại Việt sử ký” gồm 30 quyển, phản ánh lịch sử nước ta qua gần 15 thế kỷ, từ năm 207 trước Công nguyên đến năm 1244.

“Đại Việt sử ký” được đánh giá là bộ quốc sử quý giá, góp phần khẳng định tinh thần tự chủ dân tộc và trở thành nền tảng quan trọng cho các sử gia đời sau.

Năm 1990, đền thờ Lê Văn Hưu tại xã Thiệu Trung được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia.

Giai đoạn 2018 - 2022, tỉnh Thanh Hóa đã đầu tư hơn 29 tỉ đồng để tu bổ, tôn tạo di tích và khánh thành vào tháng 4.2022.

Theo địa phương, trước đây lễ hội được tổ chức hằng năm vào ngày 23.3 âm lịch nhưng từng bị gián đoạn qua nhiều giai đoạn lịch sử, khiến nhiều nghi thức bị mai một, quy mô tổ chức chỉ dừng ở cấp xã.

Năm 2025, UBND tỉnh Thanh Hóa đã thống nhất chủ trương phục dựng và tổ chức lễ hội theo hướng bài bản, đúng truyền thống.

Việc khôi phục lễ hội không chỉ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh công lao của Nhà sử học Lê Văn Hưu mà còn góp phần bảo tồn giá trị di sản, quảng bá hình ảnh quê hương, thúc đẩy phát triển du lịch địa phương.