TP.HCM cụ thể hóa Nghị quyết 80, đưa văn hóa thành trụ cột phát triển

VHO - Thành ủy TP.HCM vừa ban hành Chương trình hành động Số 18-CTrHD/TU thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn Thành phố.

Văn bản xác lập hệ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, đồng thời cụ thể hóa mục tiêu, tầm nhìn và các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, nhằm đưa văn hóa trở thành trụ cột của phát triển trong giai đoạn mới.

Xác định văn hóa là nền tảng và động lực phát triển đô thị đặc biệt

Chương trình hành động nhấn mạnh, phát triển văn hóa và con người TP.HCM là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực và “hệ điều tiết” cho quá trình phát triển nhanh, bền vững của đô thị đặc biệt.

Văn hóa không đứng ngoài mà phải thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ kinh tế, chính trị đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại, qua đó trở thành sức mạnh mềm nâng cao vị thế Thành phố trong hội nhập quốc tế.

Một trong những định hướng lớn là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh, hiện đại và nhân văn. Thành phố hướng tới hình thành không gian văn hóa thống nhất trong đa dạng, phát huy bản sắc đô thị gắn với văn hóa công nghiệp, làng nghề và văn hóa biển.

Trọng tâm là phát triển “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” như một nền tảng định hình đời sống văn hóa trong kỷ nguyên mới, triển khai rộng khắp từ cơ quan, trường học, doanh nghiệp đến khu dân cư và không gian số.

Chương trình hành động xác định rõ, phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, trong đó nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng. Đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân và những người làm công tác văn hóa giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa giá trị. Đồng thời, đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên trong gìn giữ và bồi đắp chuẩn mực văn hóa.

Đáng chú ý, Thành phố nhấn mạnh quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững”. Theo đó, nguồn lực phát triển văn hóa sẽ được huy động theo hướng đa dạng, trong đó ngân sách Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, còn khu vực tư nhân và xã hội là động lực quan trọng. Việc vận dụng các cơ chế đặc thù để khơi thông nguồn lực, thu hút nhân tài, thúc đẩy sáng tạo được xem là giải pháp then chốt.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, TP.HCM đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong bảo tồn, phát huy di sản và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Không gian văn hóa số từng bước được kiến tạo, góp phần thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các nhóm dân cư.

Mục tiêu đến 2030, Thành phố hướng đến xây dựng và phát triển văn hóa thống nhất trong đa dạng, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và yêu cầu hội nhập. Môi trường văn hóa được hình thành đồng bộ từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số.

Cùng với đó, văn học, nghệ thuật được định hướng phát triển xứng tầm với bề dày lịch sử và vị thế của Thành phố. TP.HCM sẽ ưu tiên đầu tư các công trình văn hóa mang tính biểu tượng, tầm cỡ khu vực, đồng thời chú trọng bảo tồn di tích lịch sử và các loại hình di sản văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một.

Chương trình hành động đặt ra các chỉ tiêu cụ thể: 100% địa phương có thiết chế văn hóa, thể thao; hoàn thành số hóa toàn bộ di sản văn hóa các cấp trong giai đoạn 2026-2027; bảo đảm 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận và tham gia các hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật; bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho lĩnh vực văn hóa. 

Đặc biệt, Thành phố đặt mục tiêu ngành công nghiệp văn hóa đóng góp ít nhất 7% GRDP; hình thành tối thiểu 5 thương hiệu quốc gia trong các lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, thiết kế và du lịch văn hóa. Đồng thời, tổ chức và nâng tầm ít nhất 6 sự kiện, lễ hội văn hóa - thể thao đạt tiêu chuẩn quốc tế.

TP.HCM cũng sẽ hoàn thiện hồ sơ đề cử di tích Địa đạo Củ Chi trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, qua đó góp phần nâng cao vị thế và sức hấp dẫn của Thành phố trên bản đồ văn hóa toàn cầu. 

Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu trở thành đô thị văn hóa toàn cầu, điểm đến hấp dẫn về sáng tạo và giao lưu quốc tế; công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột phát triển bền vững, đóng góp ít nhất 10% GRDP.

Hoàn thiện thể chế, phát triển hệ sinh thái văn hóa và công nghiệp sáng tạo

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chương trình hành động đề ra hệ thống nhiệm vụ và giải pháp toàn diện, trong đó nổi bật là yêu cầu đổi mới tư duy và phương thức quản lý văn hóa. Thành phố xác định việc hoàn thiện cơ chế, chính sách là “chìa khóa” để giải phóng nguồn lực.

Các quy định về xây dựng nếp sống văn hóa, quản lý di sản, tổ chức lễ hội sẽ được rà soát, bổ sung theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tiễn. Đồng thời, xây dựng chính sách đãi ngộ tương xứng đối với văn nghệ sĩ, chuyên gia văn hóa; triển khai cơ chế “đặt hàng đặc biệt” các tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao.

Cơ chế hợp tác công - tư trong đầu tư, vận hành các thiết chế văn hóa lớn như nhà hát, bảo tàng, thư viện, trung tâm triển lãm cũng sẽ được đẩy mạnh. Thành phố khuyến khích mô hình bảo trợ văn hóa, đồng thời tăng cường tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao.

Một nội dung quan trọng khác là kiểm soát và phát triển nội dung số. TP.HCM đặt mục tiêu tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm bản quyền; đồng thời kiểm soát nội dung trên không gian mạng nhằm hạn chế các sản phẩm “độc hại” ảnh hưởng đến lối sống, nhất là đối với giới trẻ.

Trong xây dựng môi trường văn hóa, Thành phố tập trung phát triển hệ giá trị con người với các tiêu chí như yêu nước, đoàn kết, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, sáng tạo. Giáo dục đạo đức, thẩm mỹ, văn hóa truyền thống được đưa vào nhà trường từ sớm; các chương trình đưa nghệ thuật vào học đường được triển khai theo hướng bài bản, lâu dài.

Không gian văn hóa cơ sở tiếp tục được mở rộng, gắn với xây dựng cộng đồng văn hóa giàu bản sắc, xanh – sạch – đẹp. Các mô hình “Đường sách”, không gian đọc, công viên văn hóa sẽ được nhân rộng, tạo điều kiện để người dân tiếp cận và tham gia sáng tạo văn hóa.

Trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, TP.HCM định hướng phát triển các ngành có lợi thế như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, quảng cáo, trò chơi giải trí; gắn kết với du lịch và kinh tế ban đêm để hình thành chuỗi giá trị. Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng các tổ hợp phim trường quy mô lớn, phát triển sàn giao dịch sản phẩm văn hóa và tài sản số.

Việc hình thành các không gian sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa – nội dung số được xem là bước đi quan trọng để kết nối doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo. Qua đó, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái văn hóa hiện đại, nơi người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là trung tâm thụ hưởng.

Song song với đó, TP.HCM chú trọng đầu tư hạ tầng văn hóa - thể thao quy mô lớn, mang tính biểu tượng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và công nghiệp sáng tạo. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được đẩy mạnh theo hướng tích hợp giữa văn hóa, nghệ thuật và công nghệ.

Ở bình diện quốc tế, Thành phố chủ động mở rộng giao lưu, hợp tác văn hóa với các đô thị lớn trên thế giới; đưa văn hóa trở thành nội dung quan trọng trong các chương trình đối ngoại. Hoạt động quảng bá hình ảnh TP.HCM được triển khai với văn hóa là nền tảng, góp phần lan tỏa giá trị Việt Nam ra khu vực và toàn cầu.

Việc ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW được xem là bước cụ thể hóa quan trọng, tạo khung định hướng chiến lược cho phát triển văn hóa TP.HCM trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập ngày càng sâu rộng, việc đặt văn hóa vào trung tâm phát triển không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là nền tảng để Thành phố phát triển bền vững, nâng cao chất lượng sống và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.