Phát triển văn hoá, con người làm nền tảng và động lực cho phát triển bền vững đất nước

VHO - Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Theo các chuyên gia, Nghị quyết đã có những giải pháp đúng và trúng, mang tính đột phá để phát triển văn hoá, con người Việt Nam.

Động lực phát triển văn hoá, con người Việt Nam

Về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết nêu rõ, phát triển văn hoá vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hoá. Tạo lập môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại.

Phát triển toàn diện văn hoá, con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc, đề cao đạo đức, tài năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến vì sự phồn vinh, văn minh, hạnh phúc của nhân dân và sự phát triển mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Theo TS. Vũ Dương Thuý Ngà (nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện, nay là Cục Văn hoá cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ VHTTDL), Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành có tác động to lớn đến phát triển văn hóa, con người Việt Nam; thỏa lòng mong đợi của những người làm công tác văn hóa và những người yêu văn hóa Việt Nam.

Đặc biệt, Nghị quyết đã xác định chọn ngày 24.11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Với Ngày Văn hoá Việt Nam, đây sẽ là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương; để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa. Đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh. Ngay sau khi công bố, thông tin này đã nhận được sự quan tâm, ủng hộ của người dân.

Cú hích chiến lược cho chấn hưng văn hóa và sức mạnh mềm Việt Nam

VHO - Ngay trong những ngày đầu năm 2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam – một văn kiện mang tầm chiến lược, đặt văn hóa và con người vào trung tâm của mô hình phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Có thể khẳng định, nội dung Nghị quyết đã kế thừa, phát triển các chủ trương, đường lối về phát triển văn hoá và con người Việt Nam của Đảng ta trước đây. Từ Nghị quyết này, nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại tiếp tục được đẩy mạnh xây dựng và phát triển.

Các giá trị văn hoá được bảo tồn, phát huy và lan tỏa. Môi trường văn hoá lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số sẽ được xây dựng và củng cố; mức độ hưởng thụ văn hóa của người dân sẽ được nâng lên.

Phát triển con người Việt Nam toàn diện

Cũng theo TS. Vũ Dương Thuý Ngà, Nghị quyết đã đặc biệt chú trọng đến phát triển con người Việt Nam toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại.

Trong đó, xác định được mục tiêu cụ thể là xây dựng con người phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ; giúp con người nâng cao trí tuệ, tự hoàn thiện nhân cách, hình thành thế giới quan khoa học, hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ.

Trong đó, Nghị quyết đã đề cập đến một số giải pháp về phát triển thư viện. TS. Vũ Dương Thuý Ngà cho hay, việc phát triển thư viện sẽ tác động rất lớn đến quyền thụ hưởng văn hóa và sáng tạo, tiếp cận bình đẳng văn hóa của người dân.

“Mạng lưới thư viện sẽ góp phần hình thành nên môi trường văn hoá lành mạnh, thân thiện và mở giúp người dân có thể học tập, nghiên cứu giải trí. Phát triển song hành cả các thư viện truyền thống cùng đẩy mạnh xây dựng thư viện số sẽ nâng cao khả năng tiếp cận, khai thác sách báo, tài liệu cho mọi người mà không bị phụ thuộc vào không gian và thời gian.

Việc xây dựng được các thiết chế thư viện hiện đại, nhiều tiện ích với vốn tài nguyên thông tin phong phú sẽ mở ra một cánh cửa giúp người dân có thể học tập suốt đời một cách thuận lợi; góp phần quan trọng phát triển trí lực cũng như hoàn thiện nhân cách, tư cách và tâm hồn, tài năng của mỗi con người”, TS. Vũ Dương Thuý Ngà chia sẻ.

Để việc triển khai thực hiện Nghị quyết đạt hiệu quả, TS. Vũ Dương Thuý Ngà cho rằng, cần thực hiện đồng bộ 8 nhiệm vụ và giải pháp mà Nghị quyết đã đặt ra. Cùng với đó, phải đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết đến tất cả các cấp, các ngành và doanh nghiệp để huy động sự tham gia một cách toàn diện từ cả chính quyền, người dân. Đồng thời, xây dựng kế hoạch triển khai Nghị quyết một cách cụ thể, bố trí ngân sách thực hiện kế hoạch.

Riêng lĩnh vực thư viện, cần chú trọng hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hoá quốc gia, bảo đảm 100% chính quyền địa phương 2 cấp cũng như trong lực lượng vũ trang ở bất cứ nơi đâu dù tại nơi sinh sống, học tập hay công tác, người dân cũng có thể dễ dàng tiếp cận tới thư viện. Thư viện cần phải được xác định là một thành tố quan trọng không thể thiếu trong phát triển văn hóa, con người của đất nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Với nội dung “tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong việc hình thành và hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ” được nêu trong Nghị quyết, TS. Đặng Vũ Cảnh Linh - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học (Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam) cho rằng, Nghị quyết đã đặt văn hoá và con người ở đúng vị trí trung tâm; vừa khẳng định vai trò của văn hoá như hệ giá trị dẫn dắt, vừa nhấn mạnh yêu cầu đầu tư phát triển con người Việt Nam toàn diện, là nền tảng cơ sở để phát triển văn hóa, sức mạnh mềm Việt Nam toàn diện; tạo động lực đột phá mới sự phát triển và hội nhập.

Ở đây, tiêu chí phát triển con người toàn diện không chỉ là người có sức khỏe thể chất, tinh thần, học vấn, tri thức, mà phải là con người có phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh; biết kết hợp giữa giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại, tích cực lao động và cống hiến.

Cũng theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, một điểm rất quan trọng nữa là Nghị quyết không chỉ nêu cao tinh thần trách nhiệm công dân trong xây dựng văn hoá, con người Việt Nam mà còn thúc đẩy tạo lập môi trường văn hoá tích cực, nơi thanh niên được sống trong văn hoá, học trong văn hoá và cống hiến bằng văn hoá.

Nghị quyết góp phần khuyến khích thanh niên tham gia mạnh mẽ hơn vào quá trình sáng tạo và truyền bá các giá trị tích cực, tiến bộ, lành mạnh - đặc biệt trong môi trường số, vốn đang là không gian sống và không gian xã hội quan trọng của thế hệ trẻ hiện nay.

Ngoài ra, với việc tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong việc hình thành và hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, TS. Đặng Vũ Cảnh Linh cho biết thêm, đây là điểm căn cốt bởi nhân cách của thế hệ trẻ (đặc biệt là trẻ em) không thể hình thành bằng các khẩu hiệu, sự giáo điều hay các tiết học rời rạc, mà phải được tạo dựng trong một hệ sinh thái giáo dục đạo đức, văn hoá có tính liên tục, thống nhất và đồng bộ với sự tham gia của nhiều chủ thể.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội với sự phát triển nhân cách thế hệ trẻ sẽ tạo ra những tác động lớn. Trong đó, giúp kiến tạo môi trường văn hóa lành mạnh, tích cực, nhất quán, tạo sức đề kháng mạnh mẽ cho giới trẻ; phát triển năng lực tự điều chỉnh hành vi và trở thành “bộ lọc” văn hóa thông minh, nhất là trong môi trường số - nơi thông tin hỗn độn, nhiều nội dung độc hại, kích động, dễ dẫn đến lệch lạc trong nhận thức và lối sống.

Hình thành được hệ giá trị, chuẩn mực tích cực cho thế hệ trẻ theo xu hướng phát triển, lâu dài, bền vững, tạo ra một thế hệ thanh thiếu niên có kiến thức, trình độ, tự trọng, kỷ luật, trách nhiệm, bản lĩnh, nhân ái…thúc đẩy thanh thiếu niên vừa có khát vọng phát triển, cống hiến cá nhân, vừa giữ được đạo lý và nghĩa tình trong các mối quan hệ gia đình, xã hội.

Có thể nói, thanh niên hôm nay cần cơ hội học tập, việc làm, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng số, kỹ năng sống, sức khoẻ tinh thần, an toàn trên không gian mạng… Khi văn hoá gắn với nhu cầu thanh niên, thanh niên sẽ chủ động tham gia hoạt động, thay vì tham gia mang tính phong trào.

Để làm được điều này, phải tạo được nhiều hơn các chương trình, hoạt động, mô hình cụ thể để thanh niên được tham gia từ xây dựng văn hoá học đường, văn hoá cộng đồng, đến văn hoá trên mạng xã hội. Thanh niên chỉ phát huy tốt thế mạnh khi họ được đóng vai trò chủ thể, có nhiệm vụ rõ ràng và có cảm hứng sáng tạo.