NSND Nguyễn Xuân Bắc: Không chỉ bán vé biểu diễn, hãy bán một hành trình trải nghiệm Đà Nẵng

VHO - Ngày 2.10, tại Hội nghị Xúc tiến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Đà Nẵng, NSND Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn cho rằng, thành phố cần chuyển từ tư duy tổ chức sự kiện sang phát triển sản phẩm, tạo ra những chương trình nghệ thuật có vòng đời, thương hiệu và khả năng kết nối với du lịch.

Theo NSND Nguyễn Xuân Bắc, Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa và các lĩnh vực sáng tạo có nhiều tiềm năng.

“Có lẽ chưa bao giờ câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có nghệ thuật biểu diễn Việt Nam, lại đứng trước một thời cơ lịch sử mang tính quyết định như hiện nay”, NSND Nguyễn Xuân Bắc chia sẻ.

Với Đà Nẵng, ông cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc thành phố sẽ tổ chức thêm bao nhiêu lễ hội, concert hay chương trình nghệ thuật, mà quan trọng hơn là làm thế nào để một chương trình đủ hấp dẫn, khiến du khách mua vé máy bay đến Đà Nẵng, ở thêm một đêm, sử dụng thêm dịch vụ và mong muốn quay trở lại.

“Nếu làm được điều đó, nghệ thuật không chỉ là một hoạt động văn hóa mà đã bắt đầu trở thành một ngành kinh tế”, NSND Nguyễn Xuân Bắc nói.

Tất nhiên, chúng ta cũng cần phân biệt rõ đâu là chương trình phục vụ nhiệm vụ công ích, bảo tồn với đầu tư sản xuất sản phẩm nghệ thuật có khả năng thương mại.

Chuyển từ tổ chức sự kiện sang phát triển sản phẩm

Theo Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn, một chương trình nghệ thuật nhằm phát triển CNVH chỉ diễn ra trong một đêm, sau đó tháo sân khấu thì chưa thể tạo thành một sản phẩm công nghiệp văn hóa đúng nghĩa. Sản phẩm cần có “vòng đời”, có thể biểu diễn nhiều lần, nhiều mùa, xây dựng được thương hiệu, bán vé, thu hút tài trợ và đầu tư, đồng thời có khả năng khai thác bản quyền, phân phối trên nền tảng số.

Đặc biệt, sản phẩm nghệ thuật cần tạo ra sự lan tỏa đến nhiều ngành kinh tế khác như lưu trú, hàng không, ẩm thực, vận tải, mua sắm và kinh tế đêm.

Ông gợi ý Đà Nẵng bên cạnh việc phát triển đa dạng các sản phẩm cần có thêm những sản phẩm đủ mạnh để trở thành thương hiệu riêng của thành phố. Đó có thể là một lễ hội nghệ thuật quốc tế, các chương trình quy mô lớn gắn với công nghệ, thực cảnh, những đại nhạc hội theo mùa hoặc các sản phẩm lấy chất liệu biển, đô thị, di sản và văn hóa miền Trung, được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại.

“Mục tiêu rất rõ là từng bước tạo ra những sản phẩm mà khi du khách nghĩ đến nó thì họ nghĩ đến Đà Nẵng; và khi nghĩ đến Đà Nẵng, họ muốn được trải nghiệm nó. Chúng ta không chỉ bán một chiếc vé xem biểu diễn, hãy bán một hành trình trải nghiệm Đà Nẵng”, ông nhấn mạnh.

Theo đó, vé biểu diễn có thể được kết nối với vé máy bay, khách sạn, nhà hàng, vận chuyển… để hình thành một hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ hoàn chỉnh.

Từ “xin tài trợ” sang “mời đầu tư”

Một vấn đề khác được NSND Nguyễn Xuân Bắc đề cập là cách thức huy động nguồn lực xã hội cho văn hóa.

Ông cho rằng cần chuyển từ tư duy “xin tài trợ” sang “mời đầu tư”. Thay vì chỉ đề nghị doanh nghiệp tài trợ cho một chương trình, cần để nhà đầu tư nhìn thấy rõ sản phẩm, thị trường, khả năng khai thác và cơ chế chia sẻ lợi ích.

Theo ông, Nghị quyết 28/2026 mở thêm không gian chính sách đáng chú ý khi cho phép thí điểm Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, có thể hỗ trợ và đầu tư những dự án văn hóa, nghệ thuật sáng tạo có tiềm năng thị trường, khả năng thương mại.

“Không phải xã hội hóa để Nhà nước đỡ phải chi tiền, mà xã hội hóa, khơi thông nguồn lực để hình thành thêm những chủ thể đủ sức đầu tư cho văn hóa”, NSND Nguyễn Xuân Bắc nói.

Cùng với nguồn lực tài chính, ông cho rằng Đà Nẵng cần quan tâm phát triển đội ngũ sản xuất và quản trị nghệ thuật (producer). Đây là lực lượng có khả năng kết nối nghệ thuật với tài chính, marketing, bản quyền, công nghệ, tổ chức sản xuất, phân phối và thị trường quốc tế.

“Chúng ta có nghệ sĩ giỏi. Đà Nẵng có doanh nghiệp du lịch mạnh, có khách sạn, resort, hàng không, cảnh quan, hạ tầng và thị trường khách. Nhưng ai là người ngồi giữa tất cả những nguồn lực đó để nói: Tôi sẽ biến chúng thành một sản phẩm có thể bán được? Đó chính là producer”, ông phân tích.

NSND Nguyễn Xuân Bắc đề xuất thành phố có thể xây dựng chương trình phát triển đội ngũ producer, giám đốc sản xuất sự kiện, marketing văn hóa, quản trị bản quyền và phát triển thị trường. Việc đào tạo cần gắn với dự án, doanh nghiệp và sự kiện thực tế; đồng thời có thể thu hút các nhà sản xuất trong và ngoài nước đến làm việc, chuyển giao kinh nghiệm và cùng sản xuất tại Đà Nẵng.

Cần một đầu mối hỗ trợ các dự án lớn

Theo NSND Nguyễn Xuân Bắc, một concert quy mô hàng chục nghìn khán giả không chỉ liên quan đến ngành văn hóa, nghệ thuật biểu diễn mà còn tác động đến nhiều ngành, lĩnh vực khác.

Vì vậy, ông đề xuất, có nên chăng Đà Nẵng nghiên cứu một đầu mối hỗ trợ các chương trình, sự kiện công nghiệp văn hóa quy mô lớn, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp triển khai dự án.

“Nếu nhà đầu tư có tiền, có nghệ sĩ, có ý tưởng, có khán giả, nhưng mất quá nhiều thời gian đi tìm từng cánh cửa thì đôi khi ý tưởng đã ‘nguội’ trước khi đèn sân khấu kịp sáng”, ông nói.

Cùng với đó, Đà Nẵng cần xây dựng những tiêu chí cụ thể để đánh giá hiệu quả của các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Thành công của một chương trình không chỉ được tính bằng số tiết mục hay số lượng khán giả, mà cần xem xét lượng khách du lịch thu hút được, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, số doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng, số lao động sáng tạo có việc làm, doanh thu từ vé, bản quyền, nền tảng số và các sản phẩm phụ trợ.

Đánh giá Đà Nẵng có nhiều lợi thế về du lịch, khả năng tổ chức sự kiện lớn, hệ thống doanh nghiệp năng động, không gian biển - đô thị - di sản đặc sắc, NSND Nguyễn Xuân Bắc tin tưởng thành phố có nhiều điều kiện để phát triển thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực miền Trung.

Ông cũng đánh giá cao tư duy đổi mới, sáng tạo và cách tiếp cận cởi mở của lãnh đạo TP. Đà Nẵng trong phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời kỳ vọng những nguồn lực này sẽ tiếp tục được kết nối để tạo ra các sản phẩm văn hóa có sức hút, góp phần đưa văn hóa trở thành một động lực phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.