Mở hướng tiếp cận mới từ tư liệu làng xã và dòng họ

VHO - Ngày 26.2, Viện Văn hoá, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch phối hợp UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức hội thảo khoa học “Thời kỳ Tây Sơn qua tư liệu làng xã và dòng họ miền Trung: Những phát hiện mới từ góc nhìn liên ngành”.

Hội thảo có sự tham dự của các nhà quản lý, giáo sư, nhà khoa học và đại biểu trong, ngoài tỉnh. Đây được đánh giá là diễn đàn học thuật có ý nghĩa, góp phần làm sáng rõ chiều sâu lịch sử và giá trị văn hóa của miền Trung.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân nhấn mạnh: Quảng Trị là vùng đất giàu trầm tích lịch sử, nơi giao thoa không gian văn hóa Bắc – Nam, giữ vị trí đặc biệt trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từ thời mở cõi phương Nam, qua các giai đoạn phân tranh Trịnh – Nguyễn đến những năm tháng kháng chiến vì độc lập dân tộc, mảnh đất này luôn giữ vai trò trọng yếu trong dòng chảy lịch sử quốc gia.

Việc nghiên cứu về thời kỳ Tây Sơn có ý nghĩa đặc biệt không chỉ ở phương diện chính trị – quân sự, mà còn ở tầm vóc một cuộc vận động xã hội sâu rộng cuối thế kỷ XVIII, thể hiện khát vọng thống nhất non sông, cải cách đất nước và đề cao vai trò của nhân dân trong lịch sử. Những chiến công dưới sự lãnh đạo của Hoàng đế Quang Trung đã trở thành biểu tượng của ý chí độc lập và sức mạnh dân tộc.

Theo ông Hoàng Xuân Tân, điểm nhấn của hội thảo là cách tiếp cận liên ngành, đặt hệ thống tư liệu làng xã và dòng họ miền Trung – từ gia phả, sắc phong, văn bia đến ký ức cộng đồng – trong không gian phân tích khoa học. Nếu chính sử là dòng chảy chính thống của quốc gia, thì tư liệu làng xã, dòng họ chính là tầng nền lịch sử, nơi lưu giữ tiếng nói của cộng đồng và những con người bình dị đã trực tiếp làm nên thời đại.

Việc giải mã, đối chiếu và hệ thống hóa các nguồn tư liệu này được kỳ vọng sẽ bổ khuyết cho sử liệu chính thống, làm rõ hơn vai trò của miền Trung, trong đó có Quảng Trị, đối với phong trào Tây Sơn.

“Hội thảo không chỉ dừng lại ở hoạt động học thuật mà còn là hành động thiết thực hưởng ứng tinh thần Nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững”, ông Hoàng Xuân Tân khẳng định.

Trong bối cảnh Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, với mục tiêu tăng trưởng 9–10% năm 2026 và định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, di sản văn hóa được xác định là nguồn lực nội sinh quan trọng.

Từ những phát hiện của hội thảo, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản sẽ có thêm cơ sở khoa học vững chắc, gắn với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa và xây dựng thương hiệu địa phương.

Với tinh thần khoa học nghiêm túc, khách quan và sáng tạo, hội thảo được kỳ vọng sẽ đóng góp thiết thực vào kho tàng tri thức lịch sử dân tộc, đồng thời tạo thêm động lực cho quá trình phát triển bền vững của Quảng Trị trong chặng đường mới.