Khám phá di sản văn hóa Chăm ở Lâm Đồng qua triển lãm chuyên đề tại Đà Nẵng

VHO - Khoảng 30 hiện vật cùng 100 hình ảnh, tư liệu khoa học về di sản kiến trúc, điêu khắc và đời sống văn hóa của cộng đồng người Chăm tại Lâm Đồng sẽ được giới thiệu tới công chúng tại triển lãm chuyên đề "Dấu ấn văn hóa Chăm ở Lâm Đồng", khai mạc ngày 24.7 tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng.

Triển lãm “Dấu ấn văn hóa Chăm ở Lâm Đồng” sẽ chính thức khai mạc lúc 16 giờ ngày 24.7 tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng (số 2 đường 2 Tháng 9, phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng).

Chương trình do Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng phối hợp với Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng tổ chức, nhằm giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của văn hóa Chăm đang được lưu giữ, nghiên cứu tại Lâm Đồng.

Triển lãm giới thiệu khoảng 30 hiện vật cùng 100 hình ảnh, tư liệu khoa học, tập trung vào hai chủ đề chính là Di sản kiến trúc - điêu khắc Chăm tại Lâm Đồng và Đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Chăm tại Lâm Đồng. Qua đó, công chúng có cơ hội tiếp cận một cách trực quan, sinh động với những giá trị văn hóa Chăm trong không gian văn hóa miền Trung - Tây Nguyên.

Ở nội dung Di sản kiến trúc - điêu khắc Chăm tại Lâm Đồng, triển lãm phản ánh bức tranh toàn diện về hệ thống di sản Chăm trên địa bàn tỉnh. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, các vùng cư trú truyền thống của người Chăm thuộc tỉnh Bình Thuận trước đây nay thuộc địa giới hành chính tỉnh Lâm Đồng, tạo nên không gian văn hóa Chăm phong phú với hơn 43.300 người Chăm sinh sống.

Phần trưng bày ngoài sân vườn giới thiệu hệ thống 9 di tích kiến trúc Chăm cấp tỉnh và cấp quốc gia, nổi bật là cụm tháp Pô Sah Inư, tháp Pô Dam, các thánh đường Hồi giáo Bàni, cùng nhiều phế tích đền tháp và phát hiện khảo cổ học tiêu biểu. Qua đó, người xem có dịp tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển của nghệ thuật kiến trúc Chăm, kỹ thuật xây dựng cũng như tư duy thẩm mỹ đặc sắc của cư dân Champa.

Đáng chú ý, triển lãm còn giới thiệu nhiều hiện vật quý đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, trong đó có Bộ sưu tập di sản Hoàng tộc Chăm với các vương miện bằng vàng của vua và hoàng hậu Chăm được chế tác tinh xảo.

Bên cạnh đó là hai Bảo vật quốc gia gồm Linga bằng vàng phát hiện tại tháp Pô Dam và tượng Avalokitesvara phát hiện tại Bắc Bình. Những hiện vật này góp phần khẳng định trình độ nghệ thuật tạo hình, kỹ thuật kim hoàn cũng như giá trị nổi bật của văn hóa Champa trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Không chỉ giới thiệu các di sản vật thể, triển lãm còn tái hiện đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng người Chăm tại Lâm Đồng thông qua hệ thống hình ảnh, hiện vật và tư liệu phong phú.

Công chúng sẽ có dịp tìm hiểu về hai cộng đồng Chăm Bàlamôn (Ahiér) và Chăm Bàni (Awal) với những nét riêng trong đời sống tín ngưỡng, trên nền tảng tín ngưỡng bản địa và thế giới quan vạn vật hữu linh.

Nhiều nghi lễ truyền thống như thờ thần linh, thờ Mẫu, thờ cúng tổ tiên, tục lập Kut, tục thờ đá, thờ biểu tượng phồn thực... được giới thiệu, góp phần phản ánh chiều sâu văn hóa của cộng đồng người Chăm.

Bên cạnh đó, triển lãm tái hiện các nghi lễ vòng đời và lễ hội truyền thống tiêu biểu như lễ trưởng thành, lễ cưới, lễ tang, lễ hỏa táng, lễ nhập Kut, cùng các lễ hội Katê, Ramâwan, Rija Nâgar. Các tư liệu cũng giúp công chúng hiểu rõ hơn vai trò của gia đình mẫu hệ, cộng đồng làng (palei) và tín ngưỡng tổ tiên trong đời sống của người Chăm.

Một điểm nhấn khác là không gian giới thiệu các nghề thủ công truyền thống, đặc biệt là nghề dệt và nghề gốm - những nghề vẫn đang được cộng đồng người Chăm gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa trong đời sống đương đại.

Thông qua triển lãm, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng và Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng mong muốn mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện về di sản văn hóa Chăm tại Lâm Đồng, qua đó khẳng định văn hóa Chăm là một bộ phận quan trọng của không gian văn hóa Champa ở miền Trung - Tây Nguyên.

Đồng thời, triển lãm góp phần lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của di sản Champa, hướng tới mục tiêu bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch bền vững.