Giữ hồn di sản, lan tỏa giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số

VHO - Sáng 17.7, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Ngãi đã giám sát công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại Sở VHTTDL. Buổi giám sát do Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Hà Thị Anh Thư làm Trưởng đoàn.

Theo báo cáo của Sở VHTTDL tỉnh Quảng Ngãi, những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa đồng bào DTTS được triển khai đồng bộ, gắn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống được kiểm kê, tư liệu hóa, phục hồi và trao truyền, từng bước trở thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng và nâng cao sinh kế cho người dân.

Việc triển khai Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã tạo động lực kết nối giữa bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch. Qua đó, nhiều giá trị văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Đến nay, Quảng Ngãi đã kiểm kê 622 di sản văn hóa phi vật thể; có 30 điểm du lịch cộng đồng, trong đó 19 điểm nằm ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Toàn tỉnh có 1.072/1.085 thôn vùng đồng bào DTTS và miền núi có nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng, đạt tỷ lệ 98,8%.

Không gian văn hóa cồng chiêng, lễ hội truyền thống, dân ca, dân vũ, nghề thủ công, tri thức dân gian của các dân tộc Xơ Đăng, Ba Na, Giẻ Triêng, Gia Rai, Hrê, Cor, Brâu và Rơ Măm tiếp tục được gìn giữ. Ngành văn hóa đã phục dựng hơn 46 nghi lễ, lễ hội truyền thống; tổ chức nhiều lớp truyền dạy dân ca, dân vũ, múa xoang, diễn tấu cồng chiêng, đồng thời đưa văn hóa truyền thống vào trường học thông qua các câu lạc bộ và hoạt động trải nghiệm.

Công tác chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh với việc số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản, gắn mã QR tại các điểm văn hóa nhằm phục vụ tra cứu và quảng bá đến du khách.

Hiện toàn tỉnh có 93 nghệ nhân được Nhà nước phong tặng, gồm 3 Nghệ nhân Nhân dân và 90 Nghệ nhân Ưu tú, giữ vai trò nòng cốt trong việc trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, báo cáo cũng cho thấy trong tổng số 622 di sản văn hóa phi vật thể đã kiểm kê, còn 267 di sản đang đứng trước nguy cơ mai một hoặc đã mất môi trường thực hành. Việc huy động nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn vẫn còn nhiều khó khăn.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Hà Thị Anh Thư ghi nhận những kết quả đạt được, đặc biệt là việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng thời đề nghị Sở VHTTDL tỉnh tiếp tục ưu tiên bảo tồn các loại hình di sản có nguy cơ mai một, gìn giữ không gian văn hóa truyền thống, đẩy mạnh đưa di sản vào trường học.

Đẩy mạnh số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu số. Chủ động xây dựng kế hoạch về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Trong đó, cần ưu tiên bảo tồn các loại hình di sản đang có nguy cơ mai một cao, ưu tiên bảo tồn không gian văn hóa. Cần xây dựng cơ chế đặt hàng cộng đồng đối với các hoạt động bảo tồn. Nghiên cứu đề xuất tổ chức một số lễ hội của DTTS để thu hút du lịch cộng đồng.