Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mông

VHO- Nhiều luận điểm, giải pháp quan trọng đã được đưa ra tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Bản sắc văn hóa dân tộc Mông và vai trò của phụ nữ trong phát triển du lịch, và kinh tế - xã hội tại Hà Giang”, diễn ra ngày 17.3 tại Hội trường khu nghỉ dưỡng H’Mong Village, Khu Tráng Kìm, xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và người dân địa phương.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương phát biểu tại hội thảo

 Hội thảo do Sở VHTTDL tỉnh Hà Giang, Viện Friedrich Naumann Foudation vì Tự do Việt Nam, Viện VHNT quốc gia Việt Nam (Bộ VHTTDL) và Trung tâm Phụ nữ và Phát triển (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam) đồng tổ chức.

Phát biểu đề dẫn, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện VHNT quốc gia Việt Nam nhấn mạnh , thời gian gần đây, Hà Giang đã từng bước phát huy tiềm năng, thế mạnh của tỉnh, biến những yếu tố bất lợi “truyền thống” như núi non hiểm trở, cao nguyên đá cằn cỗi… trở thành lợi thế phát triển mới. Một trong những lợi thế đó là khai thác tiềm năng phát triển du lịch từ bản sắc văn hóa các dân tộc .

“Khi đề cập đến văn hóa các dân tộc Hà Giang, chúng ta không thể không nhắc đến văn hóa của đồng bào dân tộc Mông. Văn hóa của đồng bào dân tộc Mông vô cùng đặc sắc và phong phú, là “viên ngọc quý” trong kho tàng văn hóa các dân tộc thiểu số của tỉnh Hà Giang. Trong giai đoạn hiện nay, chính quyền và nhân dân tỉnh Hà Giang đang khai thác nguồn tài nguyên quý giá này thông qua hoạt động du lịch để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mức sống cho người dân địa phương. ..”, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh.

Theo số liệu thống kê của ngành du lịch tỉnh Hà Giang, tại các điểm du lịch cộng đồng của đồng bào dân tộc Mông, số lượt khách du lịch tăng nhanh và liên tục kể từ khi mở cửa đón khách. Điều đó cho thấy, nhu cầu của khách du lịch trong nước và quốc tế muốn đến khám phá và trải nghiệm văn hóa của đồng bào dân tộc Mông Hà Giang ngày càng lớn.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh, văn hóa của đồng bào dân tộc Mông vô cùng đặc sắc và phong phú, là “viên ngọc quý” trong kho tàng văn hóa các dân tộc thiểu số của tỉnh Hà Giang

Có nhiều yếu tố đem lại sự thành công về phát triển du lịch của đồng bào dân tộc Mông Hà Giang. Tuy nhiên, một trong những nhân tố đóng vai trò quyết định chính là vai trò của các mẹ, các chị, các em gái người Mông. Họ là những người bảo vệ, gìn giữ, giới thiệu, quảng bá văn hóa dân tộc Mông cho khách du lịch, đồng thời tham gia chuỗi sản xuất, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ văn hóa - du lịch đặc sắc của dân tộc Mông tại các điểm đến. Mặc dù, họ có thể chưa biết nhiều về kiến thức, kỹ năng làm du lịch nhưng lại là những người có sự hiểu biết sâu sắc và kỹ năng vô cùng thành thạo để tạo ra những sản phẩm thủ công tinh xảo, chế biến những món ăn, thức uống với hương vị đặc sắc, hay dẫn dắt du khách cùng hòa mình vào những cung bậc cảm xúc của lời ca, điệu múa dân gian…

PGS. TS Nguyễn Thị Thu Phương khẳng định: “Thời gian qua, đồng bào Mông, đặc biệt là phụ nữ dân tộc Mông đã có nhiều cố gắng trong việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa của mình, đồng thời sử dụng thế mạnh, nguồn lực văn hóa này để phát triển du lịch, kinh tế - xã hội...”.

Nhiều mô hình du lịch do những phụ nữ dân tộc Mông xây dựng đã thành công như ở huyện Đồng Văn, Quản Bạ, Mèo Vạc, Hoàng Su Phì,… Nhiều hộ gia đình Mông tại đây đã đạt được mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, có việc làm và thu nhập ổn định. Vị thế của những người phụ nữ so với người đàn ông trong gia đình trở nên bình đẳng hơn. Phụ nữ Mông không chỉ tham gia tích cực trong các hoạt động văn hóa, công tác xã hội mà còn có vai trò ngày càng quan trọng trong các hoạt động kinh tế của gia đình. Những thành quả ấy cần được nhân rộng hơn nữa.

Bên cạnh những kết quả đạt được, một số địa phương có đồng bào dân tộc Mông sinh sống vẫn còn để xảy ra tình trạng mai một kho tàng di sản văn hóa, bản sắc văn hóa; vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong các hoạt động văn hóa và phát triển du lịch, kinh tế - xã hội còn hạn chế.

Bà Phương cho biết, nhằm làm rõ những vấn đề  khoa học và thực tiễn trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mông và vai trò của phụ nữ trong phát triển du lịch, kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Giang, các nhà khoa học, các nhà quản lý, doanh nghiệp và các quý vị đại biểu tham gia hội thảo đã trải nghiệm thực tế các mô hình phát triển du lịch của phụ nữ Mông ở Hà Giang để đóng góp những ý kiến, chia sẻ tâm huyết về vấn đề bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Mông cùng những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ đồng bào dân tộc Mông trong phát triển du lịch.

Lắng nghe tiếng nói từ những người phụ nữ dân tộc Mông

Đây là cơ hội để các cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế; các nhà khoa học, quản lý văn hóa, doanh nghiệp… cùng nhau bàn luận, chia sẻ ý kiến đóng góp của mình nhằm làm rõ những vấn đề đang đặt ra đối với tỉnh Hà Giang nói riêng và đối với các tỉnh có người Mông sinh sống nói chung.

Với nhiều tham luận giàu giá trị thực tiễn, Hội thảo đã phân tích, bàn thảo về 2 vấn đề chính: Khẳng định vai trò của người phụ nữ Mông trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch. Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mông trong thực tiễn phát triển du lịch tại tỉnh Hà Giang, từ đó đề xuất các định hướng, giải pháp và kiến nghị nhằm phát huy vai trò của người phụ nữ Mông trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển du lịch ở vùng đồng bào dân tộc Mông.

Từ góc nhìn của nhà quản lý, bà Triệu Thị Tình, Phó Giám đốc  Sở VHTTDL  tỉnh Hà Giang đã đưa ra các giải pháp mang tính tổng thể về thể chế, xây dựng, quy hoạch và hoạch định chính sách về bảo tồn di sản văn hóa linh hoạt, hiệu quả phù hợp với thực tiễn của từng dân tộc, của từng địa phương. Song song với những kế hoạch đó,  đề xuất cần phải có những chiến lược xây dựng sản phẩm du lịch.

Nhà nghiên cứu, PGS.TS. Phạm Văn Dương khẳng định, muốn định hướng phát triển kinh tế từ nguồn lực văn hóa và con người như sức mạnh nội sinh của tỉnh Hà Giang, đòi hỏi nhiều chiến lược và ý tưởng đột phá.

Một nghiên cứu vô cùng đặc biệt trong hội thảo này, đó là “Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài để phát triển tỉnh Hà Giang” của TS. Phạm Hùng Tiến. Với kinh nghiệm nhiều năm làm việc với các dự án quốc tế, tác giả đã chỉ ra, đối với khu vực FDI, Hà Giang kỳ vọng có được một thế hệ đầu tư nước ngoài có chất lượng và thân thiện với môi trường và cộng đồng.

Các đại biểu tham gia hội thảo

Trong nghiên cứu về nghề trồng lanh dệt vải, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương và TS. Vũ Diệu Trung cũng đưa ra định hướng phát triển đối với nghề dệt lanh nói riêng và phương thức bảo tồn di sản văn hóa. Các tác giả nêu rõ, thực tế cho thấy, ở địa phương nào làm tốt công tác tôn giáo, công tác bảo tồn giá trị văn hóa của chính cộng đồng, đáp ứng được nhu cầu về đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào thì địa phương đó kinh tế, xã hội phát triển, an ninh quốc phòng cũng được đảm bảo.

Đối vai trò và vị thế của người phụ nữ Mông trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hoá và phát triển du lịch ở tỉnh Hà Giang, PGS.TS. Bùi Thanh Thủy đưa ra một số giải pháp: Cần khẳng định vai trò chủ đạo của phụ nữ Mông trong ngành kinh tế du lịch địa phương; Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, vị thế của phụ nữ trong việc bảo vệ, truyền thông, quảng bá các giá trị văn hoá truyền thống trong lĩnh vực kinh tế du lịch; Tạo cơ chế khuyến khích việc thành lập các Hiệp hội ngành nghề cho chị em phụ nữ, giúp họ có thêm điều kiện học hỏi và giải quyết những vấn đề khó khăn trong quá trình bảo vệ, khai thác các giá trị văn hoá và phát triển du lịch...

“Với những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các nhà quản lý tại địa phương nơi có dân tộc Mông sinh sống, chúng tôi tin rằng, đây sẽ là bước đầu khởi sắc của công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa - động lực phát triển kinh tế xã hội đồng thời nâng cao vị thế của người phụ nữ Mông trong giai đoạn 2022- 2030...”, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương chia sẻ.

MINH NGỌC