Dựng cây Nêu đón Tết - nét đẹp văn hóa nơi đại ngàn Tây Nguyên

VHO - Tết cổ truyền vẫn còn ở phía trước, nhưng không khí Xuân đã hiện hữu rõ nét trên các con đường thuộc xã Phú Thiện và Chư A Thai (tỉnh Gia Lai) với những cây Nêu được trang trí rực rỡ ven đường.

Vượt lên ý nghĩa trang trí đơn thuần, cây Nêu trở thành nét đẹp văn hóa, điểm tựa tinh thần, gửi gắm khát vọng về một năm mới an lành, đủ đầy của người dân địa phương.

Theo phong tục lâu đời của người Việt, cây Nêu thường được dựng lên trước sân nhà vào ngày 23 tháng Chạp, thời điểm tiễn Táo quân về trời và sẽ được hạ xuống sau ngày 10 tháng Giêng âm lịch.

Thế nhưng, trong nhịp sống nhiều đổi thay, phong tục ấy cũng dần có những cách thể hiện linh hoạt hơn. Tại các tỉnh Tây Nguyên nói chung và xã Phú Thiện, Gia Lai nói riêng, không ít gia đình đã chủ động dựng cây Nêu từ trước Tết Dương lịch, như một cách “gọi Xuân” sớm, tạo không gian rộn ràng, tươi mới cho ngôi nhà và làng xóm.

Việc dựng cây Nêu sớm không chỉ góp phần làm đẹp cảnh quan mà còn gửi gắm niềm tin, sự háo hức và những kỳ vọng tốt đẹp vào một năm mới đang đến gần, mở ra khởi đầu tràn đầy hy vọng và năng lượng tích cực. 

Cây Nêu thường được dựng từ tre, nứa hoặc gỗ, cao chừng 5 - 6m. Trên thân cây, người dân khéo léo trang trí cờ, dải lụa, lồng đèn, câu đối… tạo nên vẻ trang nghiêm nhưng cũng không kém phần sinh động.

Dưới gốc Nêu, bột vôi trắng được rắc thành hình tròn hoặc hình cánh cung, mũi tên hướng ra cổng với ý nghĩa xua đuổi tà ma, bảo vệ bình yên cho gia đình. Trên ngọn cây, có gia đình còn buộc thêm vài nhành lá dứa, tượng trưng cho mây trời, gửi gắm ước vọng về sự giao hòa giữa đất và trời.

Không còn là hình ảnh chỉ còn trong ký ức của những người lớn tuổi, cây Nêu giờ đây lại hiện diện trang trọng trước mỗi nếp nhà, tại các làng quê, khu dân cư, trở thành biểu tượng thiêng liêng báo hiệu mùa Xuân về.

Việc duy trì phong tục này không chỉ góp phần bảo tồn những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc, mà còn làm giàu thêm đời sống tinh thần của người dân.

Đồng thời, sắc màu rực rỡ từ cách tranh trí xung quanh cây Nêu tạo điểm nhấn sinh động, thu hút sự quan tâm, thích thú của du khách gần xa trong những ngày du Xuân đầu năm.

Anh Võ Minh Đăng (Tổ dân phố 4, Xã Phú Thiện), cho biết: “Những năm gần đây, gia đình tôi năm nào cũng làm cây Nêu để trang trí, đón Tết. Khi cây Nêu được dựng lên đồng loạt trong làng xóm, không gian trở nên đẹp mắt, rộn ràng hơn. Tôi cũng như mọi người đều mong một năm mới luôn gặp nhiều may mắn, bình an."

"Để bảo đảm an toàn, gia đình chúng tôi đã chủ động tính toán và lựa chọn vị trí dựng cây Nêu ở khu vực phù hợp, cách xa vỉa hè và tuyến đường giao thông. Việc này nhằm tránh va chạm với hệ thống dây điện, đồng thời không gây cản trở hay tiềm ẩn nguy hiểm đối với người dân và các phương tiện qua lại, góp phần bảo đảm an toàn chung cho khu vực xung quanh trong những ngày Tết”, anh Đăng chia sẻ thêm.

Cùng chung không khí dựng cây Nêu đón Tết với bà con xóm làng tại xã Chư A Thai, ông Trần Văn Sinh (thôn Glung Mơ Lan, xã Chư A Thai) chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi thường phải vào rừng chọn những cây tre đẹp mang về làm cây Nêu, công việc này vừa mất nhiều thời gian, vừa khá mệt nhọc. Nay người dân trong vùng trồng tre nhiều, có người còn bán sẵn, quen biết thì xin cũng được nên rất thuận tiện cho việc làm cây Nêu”.

Theo ông Sinh, những ngày chuẩn bị dựng cây Nêu, mọi thành viên trong gia đình đều háo hức, cùng nhau góp sức từ khâu trang trí đến dựng cây. Không khí sum vầy, rộn ràng ấy góp phần thắt chặt tình cảm gia đình, làng xóm, mang lại cảm giác ấm áp, gắn kết hơn.

Cùng với sự hưởng ứng của người dân, phong tục dựng cây Nêu ở Phú Thiện cũng nhận được sự quan tâm, ghi nhận từ phía chính quyền địa phương.

Bà Kpă Loan, Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội Phú Thiện cho biết, địa phương đánh giá cao việc người dân Phú Thiện duy trì phong tục dựng cây Nêu trong dịp Tết. Đây là nét đẹp văn hóa truyền thống giàu ý nghĩa, thể hiện tinh thần gắn bó cộng đồng, sự trân trọng các giá trị văn hóa dân tộc và góp phần tạo nên không khí đón Tết vui tươi, đậm bản sắc trên địa bàn.

Theo bà Loan, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về ý nghĩa của phong tục dựng cây Nêu thông qua các hoạt động văn hóa - văn nghệ, sinh hoạt cộng đồng và hệ thống thông tin cơ sở.

Đồng thời, khuyến khích các gia đình, đặc biệt là thế hệ trẻ, tham gia gìn giữ và thực hành phong tục này theo hướng phù hợp với đời sống hiện đại, bảo đảm an toàn, văn minh, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong dịp Tết cổ truyền

Giữa những ngày Tết cận kề, hình ảnh cây Nêu vươn mình trong ánh nắng như sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, mang theo ước vọng về một năm mới bình an, đủ đầy, yên vui và hạnh phúc.