Đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển bền vững toàn cầu

VHO - Sáng kiến Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững do Việt Nam đề xuất đã được Đại hội đồng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) thông qua, khẳng định vai trò trung tâm của văn hóa trong tiến trình phát triển bền vững toàn cầu.

Sáng kiến không chỉ thể hiện dấu ấn nổi bật của Việt Nam trên diễn đàn quốc tế; mà còn cho thấy tầm nhìn, trách nhiệm, đóng góp và mong muốn của Việt Nam về chung tay kiến tạo một tương lai hòa bình, thịnh vượng và nhân văn cho nhân loại, trên nền tảng tăng cường hợp tác văn hóa ở quy mô toàn cầu.

Thúc đẩy công nghiệp sáng tạo, bảo vệ đa dạng văn hóa

Trước đó, đoàn đại biểu Việt Nam do Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng dẫn đầu đã tham dự Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và phát triển bền vững (MONDIACULT 2025) do UNESCO phối hợp với Chính phủ Tây Ban Nha tổ chức diễn ra từ ngày 29.9 - 1.10.2025 tại Barcelona (Tây Ban Nha). Hội nghị quy tụ các Bộ trưởng/Trưởng đoàn từ 163 quốc gia và 90 tổ chức quốc tế, 100 tổ chức phi chính phủ và 2.500 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, người thực hành văn hóa, nghệ sĩ, phóng viên truyền thông…

Trong bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn quốc tế về quyền văn hóa và kinh tế văn hóa, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đề xuất sáng kiến của Việt Nam về triển khai Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, trong đó tập trung triển khai các ưu tiên, nội hàm quan trọng về văn hóa đã, đang và sẽ được cộng đồng quốc tế quan tâm và đề cập; kiến nghị cộng đồng quốc tế quan tâm triển khai thực hiện trong thời gian sắp tới, góp phần đảm bảo thế giới ngày càng hòa bình, ổn định và thịnh vượng; không để ai bị bỏ lại phía sau.

Sau đó, trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng chấp hành Tổ chức UNESCO, ngày 8.11, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở thành phố Samarkand (Cộng hòa Uzbekistan), các nước đã đồng thuận thông qua dự thảo Nghị quyết do Việt Nam đề xuất với các đồng tác giả và sự ủng hộ của 71 nước. Nội dung chính Nghị quyết khuyến nghị Đại hội đồng Liên Hợp Quốc xem xét phát động Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững càng sớm càng tốt, ưu tiên cho giai đoạn 2027-2036.

Sau gần 40 năm kể từ Thập kỷ quốc tế về phát triển văn hóa 1988-1997, đây là lần đầu tiên UNESCO đồng thuận khởi xướng một thập kỷ quốc tế mới gắn với văn hóa. Sáng kiến được Tổng Giám đốc UNESCO cũng như các nước thành viên đánh giá rất cao vì phù hợp với chiến lược của UNESCO và các mối quan tâm chung hiện nay; đề cao vai trò tiên phong của UNESCO về việc đưa văn hóa trở thành một trụ cột độc lập đóng góp vào phát triển bền vững ở từng quốc gia và trên toàn cầu; là động lực duy trì hòa bình, thúc đẩy công nghiệp sáng tạo, bảo vệ đa dạng văn hóa và tăng trưởng kinh tế bao trùm, gắn kết xã hội.

Dấu ấn chủ động hội nhập sâu rộng của Việt Nam

Sau khi Nghị quyết được thông qua, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO Ernesto R.Ottone đánh giá cao sự đồng thuận rộng rãi của các quốc gia thành viên đối với sáng kiến do Việt Nam đề xuất. Theo ông Ernesto R.Ottone, trong trường hợp được Liên Hợp Quốc phê chuẩn, sáng kiến này sẽ mở ra những điều kiện thuận lợi để tiếp tục thúc đẩy việc đưa văn hóa trở thành một nội dung gắn kết chặt chẽ trong chương trình nghị sự phát triển của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới giai đoạn hậu 2030.

Trao đổi với phóng viên Văn Hóa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VHTTDL) Nguyễn Phương Hòa nhấn mạnh, sáng kiến được hình thành trên cơ sở nhất quán với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam; thể hiện rõ tư duy chủ động hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nước ta nhằm đóng góp cho lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Sáng kiến không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn mà còn cho thấy vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tham gia xác lập các ưu tiên phát triển toàn cầu, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Qua đó, khẳng định Việt Nam là đối tác tích cực, có trách nhiệm, sẵn sàng chung tay giải quyết các vấn đề chung của thế giới.

Đây là cơ hội đặc biệt để nhấn mạnh vai trò trọng yếu của văn hóa trong sự phát triển bền vững; đặc biệt là đối phó với những thách thức của thời đại, giúp đảm bảo tương lai phát triển an toàn và bền vững cho tất cả mọi người. UNESCO với vai trò là cơ quan đi đầu trong hệ thống của Liên Hợp Quốc triển khai sáng kiến này, cùng với sự tham gia của các bên liên quan sẽ đóng góp vào quá trình xây dựng hòa bình, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng kinh tế một cách toàn diện, bao trùm và gắn kết xã hội.

Cũng theo Cục trưởng Nguyễn Phương Hòa, trong thời gian qua, văn hóa chưa trở thành mục tiêu riêng trong chương trình nghị sự hoặc các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc mà mới chỉ lồng ghép vào các mục tiêu khác. Sáng kiến Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững do Việt Nam đề xuất được kỳ vọng khắc phục sự “thiếu hụt” này. Đây sẽ là khuôn khổ mang tính chiến lược toàn cầu để tăng cường nhận thức, huy động sự ủng hộ về mặt chính trị, các nguồn lực về tài chính của tất cả các bên tham gia; hình thành đối tác công - tư trong thúc đẩy sự nhất quán về mặt chính sách cũng như tăng cường năng lực, khuyến khích đầu tư phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo.

Cùng với đó, sáng kiến nhấn mạnh vai trò đóng góp của tri thức dân gian, di sản văn hóa và đổi mới sáng tạo trong ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng hòa bình và tăng cường gắn kết xã hội. Thông qua các hành động được điều phối ở quy mô toàn cầu, UNESCO và các đối tác sẽ thúc đẩy việc xây dựng các chỉ số và hệ thống dữ liệu nhằm đo lường tác động của văn hóa, qua đó làm cơ sở hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng thực tiễn.

Cùng với những công ước quốc tế và sứ mệnh đặc biệt của mình trong phát triển văn hóa, Việt Nam mong muốn UNESCO sớm tiếp tục đưa ra những khuyến nghị mang tính chất toàn cầu về văn hóa; đồng thời dẫn dắt việc thực hiện sáng kiến này trong một thập kỷ tới. Đặc biệt, cần có giải pháp huy động sức mạnh của các hệ thống, tổ chức quốc tế, quốc gia thành viên UNESCO và các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp và kể cả khối tư nhân, doanh nghiệp, các cộng đồng sáng tạo cùng tham gia vào sáng kiến toàn cầu này.

“Việt Nam cũng hy vọng sáng kiến này sẽ tiếp tục nhận được sự đồng thuận, tăng cường sự đoàn kết toàn cầu trong việc thực hiện chương trình nghị sự và các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Sáng kiến cũng gắn liền với thông điệp trung tâm được đưa ra tại MONDIACULT 2025 “Không có tương lai nếu không có văn hóa”. Đây được đánh giá là thông điệp mạnh mẽ, khẳng định văn hóa phải trở thành mục tiêu, động lực chính của sự phát triển. Văn hóa cần sớm được đưa vào chương trình nghị sự và các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu của Liên Hợp Quốc”, bà Nguyễn Phương Hòa cho biết.